Met Sint Maarten voorop

Op 11 november is het Sint Maarten. De heilige Martinus wordt herdacht door zingende kinderen, die langs de deuren gaan en bedelen om snoep. Maar het kan ook anders, het kan met meer betekenis gevierd worden. Er kan zelfs een (inter)kerkelijke viering worden georganiseerd – zoals in Leusden.

Al bijna vijftien jaar wordt Sint Maarten uitvoerig gevierd in Leusden. De zaterdag vóór 11 november organiseert de Raad van Kerken van Leusden een feestelijke kerkdienst en een lampionoptocht door het dorp. In de loop der jaren is dit een hele happening geworden.

Achter de muziek aan

In de loop van de tijd is er een vast ritueel ontstaan. De viering begint met een (korte) kerkdienst in de Sint Jozefkerk. De Jozefkerk is de thuisbasis van de Rooms-katholieke parochie in Leusden. In deze dienst worden de traditionele Sint Maartenliedjes gezongen en het verhaal van Sint Maarten wordt door een zestal kinderen uitgespeeld. De kinderen komen uit het publiek, dat er die dag is. Ze hebben het niet voorbereid. Spontaan verkleden ze zich als bedelaar, Romeinse soldaat of st. Maarten.
Het publiek bestaat uit de basisschool kinderen uit het dorp en sinds een paar jaar nemen ook de Oekraïense kinderen uit de vluchtelingenopvang deel. Vaak is er een kinderkoortje, dat muzikale ondersteuning geeft. Dit is een gelegenheidskoortje. De kinderen nemen hun eigengemaakte lampionnen mee naar de kerk. Naast muziek en het verhaal van de heilige, die zijn mantel deelt, is licht een belangrijk element in de dienst.
De dienst duurt ongeveer een half uur. Daarna gaan de kinderen en hun ouders naar buiten. Ze worden daar opgewacht door Sint Maarten, gezeten op een paard, en een blaaskapel.
Vervolgens gaat het in optocht door het dorp naar de protestantse Marcuskerk. In de hal van die kerk is er iets te snoepen en natuurlijk warme chocolademelk.

Het verhaal van Sint Maarten draait om delen

Verbinding en geven

Het verhaal van Sint Maarten draait om delen. In de dienst en in beide kerken komt dat element nadrukkelijk naar voren. Tijdens de viering wordt er aandacht aan besteed, doordat een diaken of iemand van de Voedselbank een praatje houdt. In de hal van de kerken staan dozen, waarin mensen hun gift voor de Voedselbank kwijt kunnen. Voor de kinderen is dit heel aansprekend. Je geeft shampoo, een blik knakworst of tandpasta.
Met hun lampionnen verspreiden ze in het dorp ook licht. Ze nemen het als het ware uit de kerk mee de straat op. In het verleden ging een groepje tijdens de optocht naar het verzorgingshuis. Daar werden ze opgewacht door de bewoners, die zichtbaar genoten van alle roering, die dit bezoekje met zich meebracht. Spijtig genoeg heeft het verzorgingshuis onvoldoende menskracht om dit nog zo te organiseren.

Oecumenisch en een nieuw initiatief

We weten niet eens meer precies hoe de vieringen tot stand zijn gekomen. In Achterveld, één van de dorpen in de (burgerlijke) gemeente Leusden, werd op 11 november een Sint Maartensviering georganiseerd, gericht op kinderen. De toenmalige pastoraal werker, Antoinette Bottenberg, was hier de drijvende kracht.
In de Protestantse gemeente Leusden ging in 2011 dominee Maria Berends aan de slag. Zij had als taakaccent jeugd en jongeren. Met Antoinette organiseerde zij Kerk- en Schooldiensten. De beide pastores wilden meer samenwerken en kinderen uit de basisschool leeftijd een nieuw aanbod doen. Vanuit het één kwam het ander. Nu doen naast de Rooms-katholieke parochie en de Protestantse gemeente Leusden, namens de PKN, ook de Koningshof, namens de Nederlandse Gereformeerde Kerken, mee.

De drie kerken laten op deze manier in het dorp zien, dat er een hartelijke samenwerking bestaat tussen de verschillende geloofsgemeenschappen.
De Sint Maartensviering is één van de activiteiten onder de vlag van de Raad van Kerken Leusden. Wij doen dat niet alleen. Er is een actieve voorbereidingsgroep, die met de verschillende voorgangers de Sint Maartensviering organiseert en vorm geeft. De Raad organiseert activiteiten, waardoor de kerk zichtbaar wordt in de publieke ruimte.
Zo is er ook, vlak voor Kerst, een kerstlichtjeswandeling, waarin het geboorteverhaal wordt uitgebeeld. Mensen lopen dan een route door een deel van het dorp. Er is een kerst-samenzang voor iedereen, die de oude vertrouwde kerstliederen wil zingen. En met Pinksteren is er een gezamenlijke openlucht kerkdienst op het plein voor de supermarkt.

Een aantal ouders, dat met hun kinderen deelneemt aan de lampionoptocht en de kerstlichtjes wandeling, heeft aan de deelnemende kerken gevraagd of er ‘ook zo iets’ georganiseerd kan worden met Pasen. Dit jaar is er een paasmusical georganiseerd. De volgende staat alweer geboekt.

De Sint Maartensviering, de pinksterpleinviering, de kerstlichtjeswandeling en nu de paasmusical, zijn kerkelijke vieringen met een open karakter. Het zijn activiteiten, waar onze gemeenteleden én mensen die geen binding hebben met een kerk gemakkelijk aan deel kunnen nemen. De vorm is laagdrempelig en aan het kerkelijk karakter wordt niets afgedaan.

Activiteiten voor gemeenteleden én voor mensen zonder kerkelijke binding

Meerwaarde

Ds. Erica Hoebe, predikant van de Protestantse gemeente Leusden, meent dat deze manier van Sint Maarten vieren een duidelijke meerwaarde heeft. ‘Je viert een kerkdienst samen met veel mensen, die normaal niet in de kerk komen.’ Omdat een deel van de publiciteit via de scholen loopt, puilen de kerken bij de Sint Maartensviering uit. Mensen moeten vaak voor een deel staan, omdat er geen plek meer is.
Het brengt ons als kerken bij elkaar. De drie kerken, die toch heel verschillend zijn, presenteren zich nadrukkelijk als één levende en levendige geloofsgemeenschap in het dorp. Het maakt bij deelnemers nieuwe initiatieven los, zoals de vraag om ook met Pasen iets te organiseren. Voor de kinderen is in de kerk komen een feest. Er zijn lampionnen, muziek en vooral ook snoep.