Laudatio voor De Eerste Dag

Het was altijd een feestje als het nieuwe nummer van De Eerste Dag op de mat viel. Zeker de laatste jaren, met die prachtige covers. Meer dan twintig jaar lang heb ik voor vrijwel elke aflevering een exegetische bijdrage geleverd, maar tegen de tijd dat het blad uitkwam, wist ik echt niet meer voor welke zondag dat was geweest. Dus bladerde ik het hele nummer door, op zoek naar mijn pagina, en als ik daarop was gestuit, las ik mijn eigen tekst door, proevend, alsof het van een ander was. Kijken of ik het er nog mee eens kon zijn, wat-ie daar schreef. Een beetje ijdel misschien, maar ook spannend, en meestal best wel lekker.

Gedurende het kwartaal waarvoor het blad gold, lag het onder handbereik in mijn werkkamer in de kerk. Vaak las ik de teksten pas op zondagmorgen door, als een soort laatste briefing met collega’s om mezelf op scherp te zetten.

Na het kwartaal ging het mooie blad in de kast, op de grote stapel. Omdat ik die kast, onderweg naar mijn aanstaande pensioen, onlangs moest uitruimen, heb ik met pijn in het hart die meer dan twintig jaargangen in de papierbak gedeponeerd. Echt een prachtige stapel, maar in al die jaren nooit meer geraadpleegd.

Dat raadplegen zal ik ongetwijfeld vaker gaan doen nu ik via het scherm kan grasduinen op theologie.nl. De markering van het nieuwe kwartaal, het doorbladeren van vers drukwerk, dat zal ik missen. Maar eerlijk is eerlijk, we krijgen er veel voor terug.

Misschien wel téveel, trouwens. Ik vond een sterk punt van De Eerste Dag dat we geen voorbeeldpreek voorgeschoteld kregen, zoals dat in diverse rooms-katholieke publicaties bij het leesrooster wél gebeurde. Je moest echt nog zelf aan de bak. Want een preek heeft alles te maken met de innerlijke noodzaak bij degene die hem gaat houden: er is iets wat je móét delen vanuit jouw ontmoeting met die Bijbeltekst. Dat kun je echt alleen maar zelf doen. Van al die andere preken die je nu kunt raadplegen, zeg ik: lees ze vooral achteraf, en denk: ja, zo had het ook gekund.

De Eerste Dag, DED – vandaag wordt deze vijftigjarige titel ondergedompeld in de zee van Vieren. Dat is thuiskomen en ten ondergaan inéén, zo ongeveer als ik me het sterven voorstel. Hoe vaak zullen we die naam, De Eerste Dag, nog gebruiken? Of was het altijd al een beetje de verkeerde naam?

Natuurlijk, de zondag is de eerste dag der week, mijn ouders waren om die reden zelfs tegenstanders van het woord ‘weekend’, en ze kochten alleen agenda’s en kalenders waar de zondag vooraan stond. Principieel. Maar voor mij als prediker en liturg is de zondag finaledag, de dag waar de hele week in uitmondt, waar alles samenkomt. In mijn zelfgeprinte weekschema staat de zondag achteraan als de ontknoping, de dag waar je het allemaal voor doet.

Maar misschien kan ik het ook anders zien: als de zondag wél de eerste dag is, is alles daarvóór tohuwabohu, de oerchaos, op mijn werktafel verbeeld in een zee van opengeslagen liedbundels en vellen met losse notities, en op mijn scherm verbeeld in die bodemloze put vol materiaal die theologie.nl te bieden heeft. Op de eerste dag, in de viering, ontstaat daaruit een wonder van orde. Een liturgie en een zinnig verhaal.

Laatste beeld: ik zie die negenenveertig jaargangen De Eerste Dag, plus dat eerste nummer van jaargang 50, voor me als een prachtige dikke vette rups. Zo’n levende trein die zich snoepend een weg baande door de boom des levens, een bladerdak vol inspirerende woorden. Ik heb er graag en glunderend deel van uitgemaakt. Vandaag verpopt die rups zich tot vlinder. Vanuit de rups zie ik dan vooral de kwetsbaarheid en de vluchtigheid en denk ik: hoe lang zal die leven? Maar ik weet ook dat de transformatie onvermijdelijk is, het kan niet anders en het wordt prachtig. Dus zeg ik: lang zal ze leven!