In de orthodoxe traditie is er een bijzondere verbinding tussen de Pinksterdag en het Loofhuttenfeest. De evangelielezing voor het Pinksterfeest is uit Johannes 7, de enige nieuwtestamentische verhalende passage die zich expliciet tijdens het Loofhuttenfeest afspeelt. We horen de woorden die Jezus sprak op de ‘laatste en grote dag’ van het feest, dus op hosianna rabba. Maar nu zijn ze uit de context van het grote najaarsfeest getransponeerd naar het begin van de zomer, voor het feest van de grote vervulling.

In de teksten uit Jeremia 18 en 19 staat op twee verschillende manieren het werk van de pottenbakker centraal. In de eerste tekst gaat het om de actie in de werkplaats: klei die zich onder de handen van de maker vormt op de draaischijf. In de tweede tekst gaat het om een eindproduct waar niets meer aan te veranderen valt, een aardewerken fles of kruik die demonstratief wordt stukgeslagen.

Van Filippenzen 2,5-11 wordt vermoed dat het een bestaande belijdenisformule is die Paulus opneemt in zijn brief. Het is een tekst in gebonden, lyrische, misschien liturgische taal. Zoals in de eerste brief aan de Korintiërs opeens dat lied over de liefde klinkt (1 Kor. 13), zo hebben we hier opeens een Christushymne. Daarin wordt Christus Jezus gepresenteerd of geproclameerd als de incarnatiebeweging van God.

Het is een van de teksten die ik ooit als kind uit mijn hoofd moest leren om ze op te zeggen tijdens de kerstviering van school of zondagsschool: de boodschap van de engel aan de herders, Lucas 2,11-12. We kennen die woorden zó goed dat we niet meer opmerken hoe absurd ze zijn. Want hoe zou het drievoudige ‘teken’ van vers 12 de drievoudige proclamatie van vers 11 moeten ‘betekenen’?

Jona en Matteüs vertellen over de ergerniswekkende goedheid van God. De God van Jona en de landheer van Matteüs zijn uitermate ruimhartig, wat verkeerd valt bij de profeet en bij de arbeiders van het eerste uur. Je kunt die ergernis zelf meevoelen met Jona en de arbeiders. Maar kun je dezelfde situatie ook bezien alsof je een Nineviet was of een werker van het laatste uur? Zou je ook met de Eeuwige en met Jezus mee kunnen kijken en het goddelijk perspectief het zwaarst kunnen laten wegen?

De teksten voor vandaag cirkelen rond het beeld van de grote wateren als de archetypische chaos die ons leven dreigt te verzwelgen, en daarboven de Eeuwige die niet (zoals de goden uit voor-bijbelse mythen) in een gevecht op leven en dood met die chaos verwikkeld is, maar er soeverein over gebiedt. Dat geeft aan de menselijke situatie een dubbel perspectief: het leven is hachelijk, overgeleverd aan de chaoskrachten; maar verbinding met de Eeuwige geeft rust en vertrouwen, want de chaos is niet de doorslaggevende werkelijkheid.

In de lezing voor deze zondag gaat het over ‘goed zijn in een kwade wereld’. Gelovigen vertegenwoordigen een wereld van vrede en goedheid die in veel gevallen in sterk contrast staat met de dagelijkse realiteit. De auteur vraagt hun om in die ándere wereld thuis te zijn en zich in de harde werkelijkheid als ‘vreemdelingen en gastbewoners’ te beschouwen – maar er dan wel met volle, stralende inzet te zijn, als waardige ambassadeurs van een hemels vaderland.

Alleen de menselijke geest kent een mens van binnenuit. Alleen de Geest van God kent God van binnenuit. De Geest van God doorvorst de diepten van God, zegt Paulus. En die Geest deelt zich mee aan mensen die deze geestbeweging toelaten. Het verborgene, de diepste geheimen: het komt naar ons toe als we bereid zijn om de geestbeweging van ‘deze wereld’ te verruilen voor de Geestbeweging van God.

De Korintiërslezing van deze zondag is een kleine alinea uit een lange brief, een klein stukje van een groot betoog. Door erop in te zoomen, staan we stil bij zinnen die niet als een zelfstandig geheel zijn bedoeld. We onderbreken Paulus terwijl hij zijn punt nog lang niet heeft gemaakt. Zodra een betoog op schrift staat, zijn we vrij om er op deze manier mee om te gaan. Maar het is goed om te bedenken dat we dan wel onze eigen accenten creëren: een tussenzin uit een betoog wordt ingelijst als een zelfstandige waarheid.