Niet vrijblijvend

Jezus zei: ‘Kom zoals je bent, maar blijf niet zoals je was’. Jezus was open en toch radicaal. In wat Hij zei en deed, gingen liefde en waarheid samen.

Kerken zeggen geregeld dingen over zichzelf als ‘Wij zijn een open gemeenschap’. Het zou mijns inziens ook raar zijn wanneer dit niet zo was. De Kerk is immers het lichaam van Christus. Bij Hem is iedereen welkom. Hij ziet de mens naar het hart en is bewogen met wie lijdt aan de wereld of zoekt naar een nieuwe levensweg. In zijn voetsporen opent ook de Kerk haar deuren. Iedereen is welkom, iedereen doet ertoe. Kom zoals je bent. Maar openheid kan ook doorslaan wanneer alles mag, alle meningen gerespecteerd moeten worden, wanneer er geen kritiek meer mag klinken.

Verdergaan als een nieuw mens

Een overspelige vrouw wordt door schriftgeleerden en farizeeën bij Jezus gebracht (Johannes 8:1-12). Zij stellen Jezus op de proef om Hem aan te kunnen klagen. Volgens de wet van Mozes moet deze vrouw gestenigd worden. Wat vindt Jezus daarvan? Hij zegt niet: ‘Ja, Ik denk er misschien anders over, maar verschillen moeten we waarderen. Jullie mening is net zo valide als de mijne. Dus ga je gang.’ Nee, Jezus bukt en schrijft met zijn vinger in het zand. Wat schrijft Hij? In het profetenboek Jeremia (17:13) lezen we:

‘Heer, bron van Israëls hoop,
wie u verlaten, zullen te schande staan,
wie van u weggaan, zullen in het stof worden geschreven,
want ze hebben de HEER, de bron van levend water, verlaten.’

Niet iedere mening, niet iedere uitleg van de Schrift is geldig. De heren van het geloof gebruiken de letter om te oordelen. Daarmee verlaten ze God. Niet iedere mening doet ertoe, maar iedere mens. ‘Wie van jullie zonder zonde is, laat die als eerste een steen naar haar werpen.’ Dit antwoord van Jezus brengt de heren tot zwijgen en iedereen vertrekt. Einde verhaal? Nee, een ontroerend kort tweegesprek tussen Jezus en de vrouw maakt zoveel duidelijk. Er is niemand die haar heeft veroordeeld. Ook Jezus veroordeelt haar niet. Hij zendt haar met de woorden: ‘Ga naar huis, en zondig vanaf nu niet meer.’

Bevrijd

Jezus opent zijn hart voor iedereen. Geen mens wordt afgeschreven. De overspelige vrouw is welkom bij Hem, maar niet zonder gevolgen. Haar zonde is immers niet haar bestemming. Zij is niet bedoeld als een mens die verhoudingen op het spel zet. Zoals God trouw is in zijn liefde naar haar, moet zij trouw zijn in haar liefde. Ook de schriftgeleerden en farizeeën worden niet afgeschreven, maar zij zijn niet zoals ze door God bedoeld zijn. Waar zij de mens ondergeschikt maken aan de letter, of de letter misbruiken om de Heer in hun val te lokken, zijn hun woorden noch daden scheppend. De openheid van Jezus is scheppend. Iedereen is welkom. Kom zoals je bent, maar blijf niet zoals je was.

De overspelige vrouw is niet de enige die opgeroepen wordt om als nieuw mens verder te gaan. Soms is de ontmoeting met Jezus al zo bevrijdend dat er meteen verandering optreedt, dat de mens zijn ware bestemming vindt. Zo hebben we onlangs een hele editie van Open Deur gewijd aan de kleine tollenaar Zacheüs. De open houding van Jezus, het zien van die mens die een nieuwe weg verlangt, opent bij Zacheüs een deur naar een veranderd leven. Iedereen is welkom, maar wordt geroepen tot een nieuw bestaan. Mens te zijn zoals je bedoeld bent. Jezus kan daarin ook erg radicaal zijn. Denk aan de woorden ‘Wie achter mij wil komen, moet zichzelf verloochenen, zijn kruis op zich nemen en mij volgen’ (Matteüs 16:24). En een rijk man druipt diepbedroefd af wanneer hij verlangt naar het eeuwige leven en Jezus’ opdracht krijgt om zijn bezit aan de armen te geven en Hem te volgen (Lucas 18:18-23). Iedereen is welkom bij Jezus, maar wie Hem wil volgen op de weg naar het koninkrijk, zal het oude leven moeten afwassen en als nieuw mens opstaan.

Het is goed dat we als Kerk die openheid van Jezus omarmen met daarin de kritische houding opgenomen. Niet om de ander te veroordelen, maar om de ander een deur te openen naar een nieuw bestaan. Want al ons spreken en al onze daden zullen scheppend zijn. In navolging van de Heer.