Postmoderne devotie

Een artikel over Postmoderne Devotie gaat vooral over de Actuele Moderne Devotie Beweging. Een beweging van hedendaagse toewijding, waarin innerlijk geloof en een sterke maatschappelijke betrokkenheid in balans samengaan. In Nederland kenden alle provincies gemeenschappen van de Moderne Devotie. In zeker 174 plaatsen waren de Moderne Devoten actief. Inmiddels zijn er nu meer dan 55 groepen in 55 plaatsen actief met de Moderne Devotie bezig. Wie zijn die mensen, wat doen ze en waarom doen ze wat ze doen? Hoe kan ik zelf betrokken raken bij deze, tot op de dag van vandaag grootste Nederlandse Hervormings-, Diaconale-en Missionaire Beweging? Op deze vragen hoop ik u, middels dit artikel, een aantal antwoorden te kunnen geven.

Formele start van de Actuele Moderne Devotie Beweging

De Actuele Moderne Devotie Beweging kreeg een gezicht toen op 16 november 2011 de burgemeesters van Zwolle en Deventer een verdrag ondertekenden. Daarin beloofden ze de herleving van de Moderne Devotie in heden en toekomst op alle gebieden in de samenleving te ondersteunen. Vanaf dat moment waren beide burgemeesters de grootste ambassadeurs van de Moderne Devotie.

De Postmoderne Devotie of Actuele Moderne Devotie is een beweging van gemeenschap, verbinding, zorg voor de kwetsbaren in wederkerigheid, en overgave. Dat wil ook zeggen dat niet alles in structuren, organisaties en besturen wordt vastgelegd. Gewoon gaan doen en je daden laten spreken. De overtuiging van de Moderne Devoten van toen ligt niet ver van de hedendaagse visie. Vanuit verschillende invalshoeken en inspiratiebronnen (de Moderne Devotie kende veel verschillende waarden) nemen mensen het initiatief om vorm te geven aan het gedachtegoed van de Moderne Devotie.

Om mensen kennis te laten maken met de Moderne Devotie heb ik zelf in drie jaar tijd alle plaatsen van de Moderne Devotie in Nederland bezocht. Het blijkt dat gemeentebesturen, kerken, ondernemers, onderwijs-en zorginstellingen nog weinig weet hebben van Moderne Devotie in de eigen woonplaats. Kennismaking en bewustwording gaat daarom vooraf aan inspiratie en navolging. Dat begint meestal met het aanbieden van een rondleiding ‘Moderne Devotie in eigen woonplaats’. Niet alle plaatsen reageren daarop, sommige blijven qua Moderne Devotie in de slaapstand. Daar waar wel reactie komt van kerken, gemeentebestuur, historische vereniging of Rotary ontstaat een begin van bewustwording en inspiratie.

Omdat de Actuele Moderne Devotie Beweging een organische beweging is, een beweging van de Geest, zijn alle actuele initiatieven in het land weer eigen en uniek. Wat ze gemeen hebben is dat ze zich hebben laten inspireren door het gedachtegoed van de Moderne Devotie. Alle initiatieven proberen aan te sluiten bij de identiteit van een plaats en van de streek. Een identiteit die veelal weer is gekleurd door de gemeenschappen van de Moderne Devotie in het verleden. Hieronder belicht ik drie initiatieven die zich hebben laten inspireren door de Moderne Devotie. Alle drie hebben als basis de gemeenschap gekozen.

Verdrag van Windesheim, getekend door de burgemeesters van Zwolle en Deventer

1. Omvorming in en door de gemeenschap – Dordrecht

Dominee Rein Hoekstra (NGK Dordrecht, daarvoor PKN) laat zich inspireren door de Navolging van Christus van Thomas a Kempis. In alle vormen van gemeentezijn probeert hij bewust de kernwaarden uit de Navolging van Christus te integreren. Rode draad daarin is de navolging van Christus en het leven van de eerste christengemeente.

In de Navolging van Christus van Thomas a Kempis vindt hij kostbare bouwstenen voor de gemeente, en voor geestelijk leven. Ds. Rein Hoekstra komt onder meer tot de volgende bouwstenen: kunnen omgaan met verschillen; wat je binnen belijdt, mag je buiten laten zien, d.w.z. een sterke gerichtheid op de buurt; ruimte voor ontmoeting met God; verbindingen met de totale samenleving (stad); vanuit de liefdesrelatie tussen God en mens de gemeenschap in gaan; en tenslotte het voeren van een open geloofsgesprek. Bouwstenen die kunnen zorgen voor een omvorming.

Het zijn maar een paar aspecten die van belang zijn voor een vitale en dynamische gemeente.

2. Geloven in een leefbare gemeenschap – Mariënheem (Ov.)

Met het gegeven van een sterk teruglopend kerkbezoek in de parochiekerk van Mariënheem besloten kerk en dorpsgenoten het roer om te gooien. Geïnspireerd door het gemeenschapsdenken van de Moderne Devotie en het Sallandse gemeenschapsgevoel, namen ze de hele gemeenschap als basis voor de nieuwe plannen. Het bleek namelijk dat veel dorpsgenoten het kerkgebouw belangrijk vonden, zonder er veel te komen. Zo werd er gekozen voor drie pijlers: geloven, zorgen voor elkaar en het kerkgebouw. Bij alle activiteiten wordt iedereen betrokken. Iedereen hoort erbij, is van belang en uniek. Op deze manier wordt niemand buitengesloten en komt de gemeenschap weer in haar kracht te staan.

Initiatiefnemer Marin Kogelman gaf in een presentatie het volgende weer: ‘Het was alsof onze ideeën een naam kregen in de waarden van de Moderne Devotie. Ze vielen als het ware precies op elkaar’.

Activiteiten in de gemeenschap worden nu gedragen en georganiseerd door de scholen, de kerk, ondernemers, sportverenigingen, het plaatselijk belang, creatieve clubs en kunst-en cultuurverenigingen. De gemeenschap is letterlijk en figuurlijk breed getrokken.

3. De Gift City – Zwolle

Toen Harry Wilbrink een aantal jaren geleden een dagconferentie bijwoonde over kerk en samenleving, hoorde hij daar over de gemeenschapsvormen van de Moderne Devotie. Een gemeenschapsvorm vanuit verschillende achtergronden, invalshoeken en sectoren. Daar begon zijn droom. Zou dat niet in Zwolle kunnen, een integrale gemeenschap waar iedereen welkom is en zijn of haar eigen plek heeft? Nu, een aantal jaren verder, heeft hij die droom daadwerkelijk vorm kunnen geven in De Gift City. Een plek waar iedereen terecht kan. Waar aandacht voor je is en waar je je talenten kunt ontwikkelen. Een plek waar je vanuit een kwetsbare achtergrond ervaring kunt opdoen en de afstand tot de arbeidsmarkt wordt verkleind. Een plek met een City Café en Restaurant, Meubelloods, Twinkelwinkel, Talentenbureau en Leerplekken. Twinkels zijn onderdeel van een geheel eigen betaalsysteem. Voor het leveren van een dienst ontvang je Twinkels, waar je bijvoorbeeld weer meubels in de Meubelloods mee kunt kopen of een diner in het restaurant. De Gift City heeft vrijwilligers van laag tot zeer hoog opgeleid. Ze werkt samen met kerken, de buurt en gemeente, ondernemers en zorg-en onderwijsinstellingen. De Gift City kiest niet voor een kleur, iedereen is welkom om mee te doen.

Ruimte voor eigen initiatief

Zo maar drie voorbeelden van initiatieven gelinkt aan het gedachtegoed van de Moderne Devotie. Er zijn nog wel vijftig andere voorbeelden te noemen. Van onderwijsintegratie naar de pioniersplek Ontmoetingshuis Moderne Devotie, van Leergang voor Leiders en Directies naar Stilte-wandelingen. Van Stadsklooster tot wandelingen in alle grote steden in Nederland. Van Geloofsgesprekken tot Devotie-fietstochten. Van Wijkteams naar Zorglocaties, die sterk zelfvoorzienend zijn en op gemeenschap zijn gericht. De Actuele Moderne Devotie kent vele vormen, vele plaatsen en vele mogelijkheden, om kennis mee te maken en geïnspireerd te raken.

Wat kunt u zelf doen en wat wilt u zelf? Diverse plaatsen zijn u voorgegaan in kennismaking en bewustwording. De kans is groot dat u dicht bij een plaats van de Moderne Devotie woont. Bewustwording kan een eerste stap zijn tot hervorming en vernieuwing. Samenwerking met andere partijen en andere sectoren is spannend, maar geeft tevens veel nieuwe energie. Een diaken, pastor en/of ouderling ook koppelen aan de buurt of de wijk is een proces waar de eerste voorzichtige stappen in worden gezet. Kerk en samenleving verbinden en daar waar mogelijk integreren, is niet nieuw. Net zomin als de Actuele Moderne Devotie, in hedendaagse toewijding, nieuw is. Wat wel nieuw is voor de meeste Nederlanders is dat de Moderne Devotie onderdeel uitmaakt van onze identiteit. De zorg, de taal, het onderwijs, de politiek, de landbouw en veeteelt, het waterbeheer, de handel, de kunst en geestelijkheid in Nederland, zijn sterk beïnvloed door de Moderne Devotie.

De actualiteitswaarde van deze Nederlandse Hervormings-, Diaconale-en Missionaire Beweging zal daarom blijven bestaan.