Diverse katholieke religieuze instituten die in de buitenlandse missie hebben gewerkt, nodigen tegenwoordig leden uit andere continenten uit naar Nederland. De ideeën die de Nederlanders daarbij hebben, lopen niet altijd gelijk op met die van hun buitenlandse medebroeders. Wie bepaalt dan het beleid? De Societas Verbi Divini (SVD) ging het waagstuk aan. TussenRuimte in gesprek met de Indiase pater Avin Kunnekkadan, sinds 2016 overste van de NederlandsBelgische provincie van dit Gezelschap van het Goddelijke Woord.

Vrij recent viel een brochure van de Africa Inland Mission (AIM) bij ons op de mat met daarin de namen en de foto’s van alle AIMwerkers in Afrika. Een korte blik bevestigt wat al meer dan honderd jaar de praktijk is: de meerderheid van alle uitgezonden werkers in de zending is vrouw…

Als we in de zending spreken over marges, moet er ook ergens een centrum zijn. Specifieker, omdat we het over zending hebben: wat is eigenlijk het centrum van de kerk wereldwijd? Is het Rome, de liturgie, het Woord? – om enkele rooms-katholieke, orthodoxe en protestantse stereotypen te noemen. Of (het nieuwe) Jeruzalem?

Minister Blok heeft gekke dingen gezegd over de multiculturele samenleving. Dat Suriname ‘a failed state’ is bijvoorbeeld. En dat bewoners van cultureel diverse buurten ‘enorme overlast’ ervaren. Maar had hij niet ook een goed punt in zijn beschrijving van het hedendaagse Nederland?

Waarom is het zo moeilijk om de ‘gemarginaliseerden’ een plek te geven in onze missieopvattingen en in ons zendingsbeleid? Hoe komt het dat echt inclusief denken zo lastig is?

Het is een ‘trend’ in de zending om meer aandacht te schenken aan en te luisteren naar mensen ‘in de marges’. Hoe ziet dat ‘luisteren’ er dan uit? Een (beperkte) blik in de Zuid-Afrikaanse context biedt een even interessante als complexe bijdrage aan het gesprek hierover.

Ik kom uit een familie van predikers en zendelingen. Het intrigeert me wat hen drijft, en ook hoeveel er in die posities van je gevraagd wordt. In de film First Reformed vertelt regisseur Paul Schrader, vooral bekend als schrijver van Taxi Driver (1976), het verhaal van de New Yorkse dominee Ernst Toller, die ernstig ziek is. Het verlies van zijn in Irak gesneuvelde zoon is hij niet te boven gekomen. Hij heeft moeite met bidden en besluit bij wijze van experiment om alles dagelijks van zich af te schrijven in een dagboek.

Het eerste nummer van De Heerbaan kwam uit in 1948, het jaar waarin te Amsterdam de Wereldraad van Kerken werd opgericht. Nederlandse zendingsleiders onderstreepten in die tijd met verve de vanzelfsprekende – maar bij tijden ook geproblematiseerde – samenhang van zending en oecumene, zeker in de jaren voorafgaand aan de integratie van de Internationale Zendingsraad in de Wereldraad (1961). Nadien zou in de jaargangen van De Heerbaan, Wereld en Zending en TussenRuimte het missionaire werk in een grote oecumenische breedte voorbijkomen.

In de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, die eind 1948 werd aangenomen, horen we de weerklank van hoop op een betere wereld. Ook in de later door de Verenigde Naties gepresenteerde millenniumdoelen, gericht op duurzame ontwikkeling, is die hoop voelbaar. Hoe is er sinds 1948 gedacht en gewerkt over wat we nu ‘ontwikkelingssamenwerking’ noemen?