Spreek, Heer, uw gemeente hoort

‘Spreek!’ kan een verlangend roepen zijn waarin de hoorder zich openstelt voor de woorden van de Eeuwige. Die woorden geven duidelijkheid in wat God van ons vraagt. Zijn spreken is basis van het bestaan. Hij doorbreekt onze stilte.

In Genesis 1, de grootse lofzang op de schepping, grijpt Gods spreken in in het woeste en doodse wezen van de aarde. De duisternis doorbreekt Hij met zijn stem: ‘Laat er licht zijn’. Zijn woord is daad, zijn spreken is scheppen. Het scheppingsverhaal is meer nog dan enkel lofzang, het is een geloofsbelijdenis. Levensadem, licht om ons te warmen, grond om op te leven… God geeft het ons met zijn Woord. Dat is de hartslag van de Schrift: overal waar duisternis het leven overschaduwt, geeft God zijn Woord dat onze dorheid doorbreekt.

Doorbraak

Een prachtig voorbeeld daarvan is het verhaal van de roeping van de jonge Samuel die onder de hoede van de priester Eli in het heiligdom van Silo verblijft (1 Samuel 3). De schrijver schildert de dorheid van de tijd met veelbetekenende woorden: ‘Er klonken in die tijd zelden woorden van de HEER en er braken geen visioenen door’. Over de priester Eli wordt gezegd dat zijn ogen dof waren, dat hij bijna niet meer kon zien. Maar er is nog hoop, want de godslamp was nog niet gedoofd. In de nacht (!) wordt Samuel door de HEER geroepen. De jongen denkt dat het Eli is die hem roept. Als de HEER hem voor de derde keer roept, zegt Samuel: ‘Spreek, HEER, uw dienaar luistert.’ De woorden die God vervolgens tot Samuel spreekt, zijn niet mild, maar nodig om een doorbraak te maken in de muur van chaos. Zijn spreken schept nieuwe toekomst en opent de ogen voor nieuwe visioenen. 

De evangelist Matteüs beschrijft een bijzondere ontmoeting tussen Jezus en een centurio (Romeinse hoofdman). De knecht van de centurio ligt verlamd op bed en lijdt hevige pijn. Jezus biedt aan om mee te gaan, maar de centurio zegt: ‘Heer, ik ben het niet waard dat U onder mijn dak komt. Spreek slechts een enkel woord en mijn knecht zal genezen.’ Een groter en geloviger vertrouwen is er niet. En dat van een niet-Jood. Het is dan ook niet zomaar een wonderverhaal. De verlamming en de pijn van de knecht verwoorden de staat waarin de wereld verkeert, waarin mensen neerzitten in onmacht en de pijnen dragen van het leven. Ja, ook de wereld roept verlangend naar een woord van bevrijding, een scheppend woord. Dat woord vinden we bij de Ene die uit chaos hemel en aarde schiep. Die met zijn Woord het slavenjuk brak en zijn volk in vrijheid bracht. Dat Woord van den beginne dat – in de woorden van de evangelist Johannes – vlees geworden is in Christus.

Diep verlangen

Jan de Wit schreef de tekst van het lied ‘Grote God, Gij hebt het zwijgen met uw eigen, met uw lieve stem verstoord’ (Lied 317 uit het Liedboek). Het telt drie verzen, en elk vers eindigt ‘Spreek, Heer, uw gemeente hoort’, als ware het een refrein. Het lied is me dierbaar. Vele jaren geleden liet ik het zingen tijdens een gastdienst. De organist begeleidde het met een vurig spel, maar telkens wanneer het refrein klonk, viel het orgel stil. Die stilte werd doorbroken door onze zang: ‘Spreek, Heer, uw gemeente hoort’. Na een eerste schrik over wat er gebeurde, kwam bij mij de ontroering. In de stilte klonk ons smeken als een oprechte bede. Als een diep verlangen naar een hemels Woord.

In alle tumult van onze wereld willen we de chaos vaak overstemmen met onze eigen woorden. Soms weten we ook niet anders. Maar God is de Ene die met zijn Woord uit chaos leven schept. Daarom: Spreek, Heer, uw gemeente hoort’.