Vasten

Het lijkt een trend, ook in protestantse kring: op één of andere manier afzien van wat ‘gewoon’ is, juist in de veertig dagen voor Pasen. Hoe dan en waarom eigenlijk?

De afgelopen jaren was het op verschillende sociale platforms een kleine trend binnen bepaalde christelijke bubbels: rond Aswoensdag een aankondiging dat iemand de komende veertig dagen afwezig zou zijn. Geen Facebook, LinkedIn, Instagram of X.

Het is één van de vormen van hedendaags vasten in de zeven weken voor Pasen. Stoppen met social media, veertig dagen geen alcohol drinken of alles met suiker laten staan. Het lijkt erop dat ook steeds meer protestantse christenen deze vorm van sober toeleven naar een uitbundig Pasen omarmen.

De motivatie bij deze vormen van vasten is vaak meervoudig. Er is een kant van het jezelf iets ontzeggen, een beetje – vaak symbolisch – lijden om zo stil te kunnen staan bij het lijden van Jezus. Er is een aspect van contemplatie, meer aandacht en tijd om te focussen op gebed, op God, op de ander. Vaak speelt morele zelfverbetering of welzijn (‘zorgen voor meer balans’) mee. In onze tijd van overdaad, keuzestress en prestatiedruk voelt het goed om veertig dagen lang een stapje terug te doen.

Er is een aspect van contemplatie, meer aandacht en tijd voor gebed…

Zelf heb ik een dubbel gevoel bij deze hedendaagse vorm van vasten. Ja, het is mooi om een periode af te bakenen om patronen te doorbreken en te focussen op wat er echt toe doet in het leven. Maar als het de focus alleen naar morele discipline of wellness-praktijken verschuift – waar op zich niets mis mee is – dan is de theologische link met vasten, zoals het in de traditie en de Bijbel beschreven wordt, wel erg dun.

Graag deel ik drie vormen van vasten die mij inspireerden:

• Eigenlijk wilde ze er weinig over kwijt, maar een vrouw in mijn omgeving vast al jarenlang in stilte. Ze eet veertig dagen lang sobere maaltijden en ontzegt zichzelf alle tussendoortjes. Behalve als ze iets aangeboden krijgt, dan kiest ze het kleinste of soberste koekje uit. Niemand heeft door dat ze vast. Ze wijst hierbij naar Matteüs 6: 16-18, waar Jezus zegt dat het voor de mensen niet zichtbaar moet zijn dat je vast, maar alleen voor de Vader, die in het verborgene is.

• In een aantal gemeenten wordt het geld, dat bespaard wordt door soberder te leven, ingezameld voor diaconale acties, zoals via Kerk in Actie. Met je eigen offers, kun je zo een ander dienen.

• Voor kinderen zijn gezamenlijke rituelen belangrijk. Dit helpt om te leren geloven: met hun hele lijf ervaren ze wat geloven betekent. Voor hen kan dus samen afspreken om niet te snoepen, tijd te nemen om samen te bidden of om elke dag iets weg te geven aan een ander, helpen om te ervaren wat het is om van God afhankelijk te zijn, te delen van de welvaart. En als het dan Paasfeest wordt, is de overvloed extra feestelijk!