Inleiding

Midden februari begint de Veertigdagentijd. Een bijzondere periode, op weg naar Pasen. Hoe beleven we dat in ons eigen geloven? En hoe pakken we dat als (kerkelijke) gemeente op? Er zijn heel verschillende mogelijkheden er aandacht voor te hebben…

Dit themanummer verschijnt in de Veertigdagentijd, ook wel Lijdenstijd of Vastentijd genoemd. Een periode waarin christenen zich voorbereiden op het Paasfeest, door bezinning, gebed en/of vasten.

Vorig jaar koos ik er voor het eerst voor om een dagboekje te gebruiken in de Veertigdagentijd. Sterker nog, ik gebruikte er zelfs twee. Ze waren heel verschillend van karakter en inhoud, maar de vorm was gelijk: iedere dag werd er een Bijbeltekst besproken.

Het eerste boekje wilde ik lezen uit nieuwsgierigheid. Het werd namelijk ontzettend goed verkocht en veel dertigers en veertigers in de gemeente spraken erover. Het tweede boekje koos ik vanuit persoonlijke behoefte aan verstilling en verdieping. Mijn ervaring is dat de Veertigdagentijd vaak snel voorbij is. Voor ik er erg in heb, is het alweer de Stille Week. Ik wilde tijd en ruimte maken om bewuster bij deze periode stil te staan.

Bij de lunch nam ik iedere dag een moment van stilte en reflectie. Aan de eettafel, of bij mooi weer op de bank in de tuin. Het deed me goed, terugkijkend omdat ik niet las wat ‘moest’, omdat ik een kring of preek moest voorbereiden. Maar omdat ik ‘zomaar’ iets kreeg aangereikt om over na te denken.

Midden op de dag was er een moment om op te ademen. Werd ik even stilgezet van het alledaagse en was er ruimte om verder te kijken dan naar wat ik al kende.

De twee boekjes waren inderdaad heel verschillend, maar boden beide inspiratie en nieuwe inzichten. Het ene boekje meer voor mijzelf persoonlijk, het andere bood veel aanknopingspunten voor gesprekken in pastorale ontmoetingen.

Die tweeslag zit ook in dit themanummer. Hoe kan de Veertigdagentijd van betekenis zijn voor ieder persoonlijk én voor de kerkelijke gemeenschap?

Het deed me goed, omdat niet las wat ‘moest’, maar iets kreeg om over na te denken

In dit nummer leest u over de betekenis en waarde van deze periode én ontdekt u hoe in andere gemeenten mensen in deze tijd van het kerkelijk jaar ruimte maken voor bezinning en zich voorbereiden op Pasen.

De Veertigdagentijd begint elk jaar op een andere datum. Dat komt omdat het begin van deze periode afhangt van de datum waarop het Pasen is; dat is op de zondag ná de eerste volle maan in de lente. En zesenveertig dagen vóór die tijd, begint de Veertigdagentijd. Dat is dit jaar op 18 februari. Die dag valt altijd op een woensdag: Aswoensdag. De Veertigdagentijd duurt dus zesenveertig dagen, omdat de zes zondagen in deze periode niet meegeteld worden – dat zijn feestdagen waarop het vasten doorbroken wordt. Zo houden we veertig dagen over.

Oane Reitsma schrijft over de betekenis van die veertig dagen. Het getal veertig komt vaker voor in de Bijbel, zowel in het Oude Testament als in het Nieuwe Testament. Al deze verhalen richten zich op bezinning en doorgang naar iets nieuws. Zoals het volk veertig jaar in de woestijn is, voordat ze het Beloofde Land ingaat. Ook is er de periode van 40 dagen die Jezus in de woestijn doorbrengt voor hij zijn verkondiging start.

Bezinning en rituelen zijn populair. Retraites, stilte weekenden, vastenperiodes… Marian Geurtsen vertelt over de kracht en waarde van rituelen.

Veel predikanten, ouderlingen en bezoekmedewerkers ervaren dat pastorale contacten in deze periode (en zeker in de Stille Week) een ander karakter hebben. Dat er ruimte is voor andere gespreksthema’s. Roelof de Wit beschrijft hoe je in een ontmoeting die thema’s op het spoor komt en hoe je ze ter sprake brengt.

Tot slot zijn er in veel kerken in de veertigdagentijd bijzondere activiteiten: vespers, wandelingen, liturgische schikkingen, vieringen in de Stille Week… We belichten, ter inspiratie, enkele lokale activiteiten, die laten zien hoe invulling gegeven kan worden aan deze periode in de eigen gemeente.

Een nummer met enerzijds de achtergrond en waarde van de Veertigdagentijd en anderzijds praktijkervaringen. Veel inspiratie toegewenst!