Welke boeken vielen op in juli?

Iedere maand lichten we drie nieuwe boeken uit die het verdienen om gelezen te worden. In juli zijn dat: De macht van protocollen van de Catalaanse filosoof Ingrid Guardiola, een heruitgave van Bevrijd je verdriet van Henri Nouwen en Uit de joodse Bijbel van Piet van Midden.

De macht van protocollen van Ingrid Guardiola

‘Ons hele leven wordt bepaald door protocollen, van de dag waarop we geboren worden tot de dag waarop we sterven’, zo opent filosoof Ingrid Guardiola haar boek De macht van protocollen. Wat zijn de consequenties van deze protocollenmaatschappij die in alles steunt op technologie en leidt tot ‘culturele bloedarmoede en de onderdrukking van verlangens’? Dat is de centrale vraag die Guardiola onderzoekt.

Bestel De macht van protocollen

Wat zijn de consequenties van deze protocollenmaatschappij?

Guardiola is filosoof en geen theoloog, maar haar boek sluit naadloos aan op recente theologische publicaties over de rol van kunstmatige (super)intelligentie in onze wereld: Tegen de machine van Paul Kingsnorth, 2084 van John Lennox en natuurlijk de laatste encycliek Magnifica Humanitas van paus Leo XIV. De vraag wat het betekent om mens te zijn, dringt zich steeds nadrukkelijker aan ons op. Hoe blijven we levende, ademende, voelende wezens die zich niet laten verdringen door techniek, machine en protocol?

In twee delen: ‘De geïntegreerde machine en de publieke sfeer’ en ‘De maatschappij van het brein’, geeft Guardiola een scherpe uiteenzetting van de status van onze technocultuur. In deel 1 geeft ze een politiek-maatschappelijke analyse over thema’s als ‘digitalisering en de publieke opinie’, ‘efficiëntie en bureaucratische protocollen’ en ‘de invloed van kunstmatige intelligentie op ons werk’. In deel 2 staat de invloed van technologie op aspecten van ons mens-zijn centraal, onder andere onze waarneming en ervaring van tijd, onze beleving van ruimte en virtual reality en veranderingen in verlangen en erotiek.

Kortom, De macht van protocollen is een razend actueel filosofisch werk en interessant voor iedereen die zich wil (leren) verhouden tot AI, techniek en de wereld van protocollen. Vanuit de urgente oproep: hoe mens te blijven?

Bevrijd je verdriet van Henri Nouwen

Eerlijk is eerlijk, juli is niet de maand waarin het barst van de nieuwe titels. De zomer is dus des te meer een goede periode voor heruitgaven, zoals deze maand de klassieker Bevrijd je verdriet van Henri Nouwen. Dertig jaar geleden stierf deze Nederlandse katholieke priester, na een indrukwekkend leven, aan een plotselinge hartaanval. Hij studeerde theologie en psychologie, doceerde aan Yale en Harvard en vestigde zich in 1986 als pastor en verzorger in een Canadese leefgemeenschap met mensen met een verstandelijke beperking. In die jaren verdiepte hij zijn pastorale fijnzinnigheid en zijn gevoelvolle blik op de mens.

Bestel Bevrijd je verdriet

In Bevrijd je verdriet raakt Nouwen direct de peilloze diepte van menselijke rouw aan. Hij opent met een heftige gebeurtenis: Jonas, een goede vriend, belt hem op om te vertellen dat zijn dochtertje vier uur na haar geboorte is gestorven. ‘Wat kon ik zeggen?’ schrijft Nouwen. Tsja, wat kun je zeggen. ‘Prachtige volzinnen zijn niet in staat om onze pijn, die diep zit, te verzachten’. Toch hebben ze lang gepraat, schrijft Nouwen, alhoewel ze misschien meer verlangden naar een omhelzing.

Nouwen raakt direct aan de peilloze diepte van menselijke rouw

Ondanks het diepe lijden dat ons kan treffen, is Bevrijd je verdriet een poging om uit te zien naar iets anders, een gloed van hoop, een verwachting. Dat begint voor Nouwen met het erkennen van het verdriet. De uitdaging is om ons lijden niet te vermijden, maar te zien. In die moeilijke exercitie kunnen we bovenal ‘een plaats inruimen voor God’. Door onze controle over het verdriet los te laten, kan er meer ontstaan dan we zelf kunnen regelen. We kunnen zelfs verrast worden.

Bevrijd je verdriet is voor iedereen die rouw kent, misschien midden in een rouwproces zit, en daarin een eigen route wil vinden. Met ruimte voor verdriet, God en hoop. Een levenslange oefening waarin Henri Nouwen als zachtmoedige metgezel aanmoedigt en inspireert.

Uit de joodse Bijbel van Piet van Midden

Theoloog Piet van Midden opent Uit de joodse Bijbel met een kleine ode aan studeren. Iedereen die aan een Nederlandse academie kan studeren, is een geluksvogel. En zéker als je de Hebreeuwse taal in je curriculum hebt; het vak dat Van Midden jarenlang zelf heeft gedoceerd aan Tilburg University. Moeten we die dode talen niet gewoon eens afschaffen, klinkt het weleens mopperend. ‘Nee’, is Van Middens besliste antwoord. Door de grondtalen te begrijpen én toe te passen kom je altijd een laag dieper in de Bijbelteksten.

Bestel Uit de joodse Bijbel

Moeten we die dode talen niet gewoon afschaffen?

Maar niet iedereen heeft Hebreeuws gestudeerd of soms zakt de opgedane talenkennis weg. Voor die mensen is er nu Uit de joodse Bijbel. In 101 ‘efemeriden’, dat wil zeggen: toelichtingen op de Hebreeuwse Bijbel, geeft Van Midden korte bespiegelingen bij de verzen. Hij laat zich daarbij inspireren door ‘grote schouders’ als Jonathan Sacks die een vijfdelige serie over de Thora schreef en Joep Dubbink die De tekst mag het zeggen. Bijbellezen volgens Karel Deurloo publiceerde. En natuurlijk bouwt Van Midden ook voort op zijn eigen werk als academicus en predikant.

Hoewel niet jaarrond, is Uit de joodse Bijbel goed te lezen als dagboek – iedere dag een tekst, zo lang de voorraad strekt en begin dan rustig opnieuw. Want dit zijn teksten waar gelovigen al eeuwen op mediteren, en wij met hen.

Lees ook deze artikelen