Welke boeken vielen op in oktober?

Iedere maand lichten we drie nieuwe boeken uit die het verdienen om gelezen te worden. In oktober zijn dat: Franciscus van Assisi. Zijn leven en invloed van Aldo Cazzullo, Echt mens blijven van Willem Jan de Hek en Daan Molenaar en Weg met het zelfvertrouwen! van Hanneke Schaap-Jonker.

Franciscus van Assisi. Zijn leven en invloed van Aldo Cazzullo

Achthonderd jaar geleden stierf Franciscus van Assisi. De Italiaanse schrijver Aldo Cazzullo schreef daarom dit jubileumjaar een actuele biografie over het leven van de heilige uit Assisi. ‘Van zulke mannen wordt er maar één in de duizend jaar geboren’, opent Cazzullo. Boeddha, Jezus, Franciscus. ‘Is dat niet prachtig?’ schrijft hij, ‘Franciscus ontdeed zich, net als Jezus en Boeddha, van zichzelf en stelde zich naakt op voor de wereld; alsof hij de eerste mens was’. Cazzullo beweegt soepel tussen religie, geschiedenis en actualiteit en bestempelt Franciscus tot ‘de eerste Italiaan’. Geen wetenschappelijke stelling, maar ‘een spirituele overtuiging’.

Bestel Franciscus van Assisi

Achthonderd jaar geleden stierf Franciscus van Assisi. De Italiaanse schrijver Aldo Cazzullo schreef daarom dit jubileumjaar een actuele biografie over het leven van de heilige uit Assisi. ‘Van zulke mannen wordt er maar één in de duizend jaar geboren’, opent Cazzullo. Boeddha, Jezus, Franciscus. ‘Is dat niet prachtig?’ schrijft hij, ‘Franciscus ontdeed zich, net als Jezus en Boeddha, van zichzelf en stelde zich naakt op voor de wereld; alsof hij de eerste mens was’. Cazzullo beweegt soepel tussen religie, geschiedenis en actualiteit en bestempelt Franciscus tot ‘de eerste Italiaan’. Geen wetenschappelijke stelling, maar ‘een spirituele overtuiging’.

Cazzullo bestempelt Franciscus tot ‘de eerste Italiaan’

Het onderricht van Franciscus ziet Cazzullo als ‘actueler dan ooit’. De aarde is in gevaar, de mensheid kwetsbaar. Het is tijd om onze verantwoordelijkheid te nemen voor de schepping die door God is gegeven. De franciscaanse spiritualiteit geeft daar handen en voeten aan. Franciscus’ ‘liefde voor de schepping en zorg voor dieren en planten, hoe klein en onbeduidend soms ook, kan ons helpen in onze tijd van klimaatcrisis’, zo stelt Thomas Hontelez, directeur van de Franciscaanse Beweging, in het woord vooraf. Franciscus biedt ons ook een alternatieve visie op geld, bezit en economie. Zijn ‘radicale armoede-ideaal’ houdt ons nog altijd een spiegel voor.

Franciscus van Assisi. Zijn leven en invloed biedt een frisse, actuele blik op de eeuwenoude franciscaanse spiritualiteit en is interessant voor iedereen die christelijk voer zoekt rondom thema’s als vrede, eenvoud, schepping en medemens.

Echt mens blijven van Willem Jan de Hek en Daan Molenaar

De gevaarlijkste hack van onze geschiedenis, daarover sprak Alexander Klöpping dit najaar bij talkshow Eva. AI-agents wisten op eigen houtje het AI-bedrijf Hugging Face te hacken. De AI-systemen hadden geen opdracht gekregen van mensen, maar besloten geheel zelfstandig om over te gaan op deze actie. Silicon Valley was in rep en roer vanwege deze losgeslagen AI’s en dreigementen over ‘het einde van de mensheid’ klonken publiekelijk.

‘We moeten het monster in de bek zien’, zo openen Willem Jan de Hek en Daan Molenaar hun boek Echt mens blijven. Die woordkeuze, monster, lijkt steeds toepasselijker voor AI. De Hek en Molenaar ontmoetten elkaar tijdens een congres over heilige ruimte en besloten ‘op zoek te gaan naar een antwoord op de vraag hoe we mens kunnen blijven in tijden van AI’. Enerzijds betekent dat voor hen een ‘oorspronkelijk’ en ‘geworteld’ leven, anderzijds betekent het concreet leren omgaan met technologische ontwikkelingen.

Bestel Echt mens blijven

Hoe kunnen we mens blijven in tijden van AI?

Ze gaan techniek dus niet uit de weg als geheelonthouders. Het draait bij De Hek en Molenaar juist om ‘mens blijven’ te midden van de invloed die AI op ons leven heeft. In twaalf hoofdstukken duiken ze dieper in allerlei thema’s, zoals mens en machine, echtheid en nepheid, natuur en techniek, maar ook de invloed van AI op ons werk, in de kerk en op school. Hoe voed je kinderen op tot zelfstandig denkende wezens in een wereld van digitale afleiding? Hoe kunnen bestuurders technologie verantwoordelijk inzetten? En wat is de impact van technologische controle op onze vrijheid en privacy?

Grote, urgente vragen. De Hek en Molenaar beseffen dat de AI-ontwikkelingen razendsnel gaan, maar hopen toch ‘richting en kaders te bieden, zodat we met elkaar kunnen blijven oefenen in mens-zijn’. Een boek voor iedereen die zich gezond wil leren verhouden tot AI.

Weg met het zelfvertrouwen! van Hanneke Schaap-Jonker

We hebben een nieuw narratief nodig van het zelf, stelt hoogleraar godsdienstpsychologie Hanneke Schaap-Jonker in Weg met het zelfvertrouwen! Mentale problemen lossen we niet op met nog meer zelfredzaamheid en zelfvertrouwen. Het leven is niet volledig maakbaar, draait niet om individuele prestaties en is niet bedoeld om uitsluitend in ‘eigen regie’ te leven. Wat we op dit moment nodig hebben, is een aandachtigere verbinding met de ander, meer ruimte voor afhankelijkheid en een sterkere vorm van samenleven.

Bestel Weg met het zelfvertrouwen!

We hebben een nieuw narratief nodig van het zelf

Mensen zijn reflecterende wezens, we kunnen stilstaan bij levensvragen als: ‘Wie ben ik? Wat is het doel van mijn leven? Heeft het zin dat ik er ben?’ Die zingevingsdimensie, schrijft Schaap-Jonker, is cruciaal voor ons mentaal welbevinden. Steeds meer onderzoek toont aan dat ‘hoop’ een belangrijke voorspeller is voor herstel. Maar de therapiecultuur, lange wachtlijsten in de ggz en het toenemend aantal suïcides doen vermoeden dat die hoop vaak ver te zoeken is. Ook daarom is er een nieuw narratief van het zelf nodig, stelt Schaap-Jonker, ‘een nieuwe gedeelde visie op wat het betekent om mens te zijn’.  

Als klinisch godsdienstpsycholoog doet Schaap-Jonker wetenschappelijk onderzoek op het kruisvlak van mentale gezondheid en de rol die geloof en zingeving daarin spelen. Verwacht geen boek ‘over God’, maar wel een scherpe blik op de interactie tussen geloof en psychisch welbevinden.

Lees ook deze artikelen