Wraak is Gods zaak!

Maar Simson riep de Heer om hulp en bad: ‘Heer, mijn God, denk toch aan mij! Geef me alstublieft nog eenmaal genoeg kracht zodat ik me voor minstens één van mijn beide ogen op de Filistijnen kan wreken.’ (Rechters 16:28)

Schriftlezing: Rechters 16:19-31

Liturgisch kader

Zondag 10 mei is de vijfde zondag na Pasen en de laatste zondag voor Hemelvaart. In de traditie van de kerk van Rome werd op deze zondag gebeden voor het gewas. Vandaar dat deze zondag ‘zondag rogare’ of ‘gebedszondag’ wordt genoemd. De kerken van de Reformatie hebben het bidden om een goede oogst verplaatst naar de tweede woensdag van maart: biddag voor gewas en arbeid. Op zondag rogare ligt een preek over bidden/smeken voor de hand. In wereld waarin velen lijden onder onrecht is het goed ook te bidden om Gods wraak.

Uitleg

De aanleiding voor Simsons gebed om wraak is te vinden in de omstandigheden. Simson bevindt zich in de tempel van de god Dagon Gaza. Hij is daar terecht gekomen omdat God, in het bed van Delila, van zijn zijde was geweken (Recht. 16:19) Hij was niet langer in staat zich tegen de Filistijnen te verzetten. Zij voeren hem niet voor niets mee naar Gaza. Gaza was de plaats waar Simson de poort van de stad uit haar voegen had gerukt en daarmee de inwoners van Gaza te kijk had gezet. Nu maken zij hem belachelijk. Simson had zich onder Filistijnen als een beest gedragen. Nu moet hij als een beest werken. Nog pijnlijker wordt het als hij tijdens een ‘dankdienst’ voor Dagon door een menigte van 3000 mensen bespot wordt. Op die manier wordt Dagon verheerlijkt en Israëls God vernederd.

Uiterlijk wordt Simson zwakker, maar innerlijk sterker. Hoewel blind krijgt hij weer zicht op zijn roeping als Nazireeër/rechter, en op God. In zijn zwakte zoekt Simson zijn kracht in God. Uit zijn gebed wordt duidelijk hoe goed Simson als richter God kent. Hij spreekt God met drie verschillende namen aan: ‘Heer (Adonai), Heer (Jahwe), denk toch aan mij. Mijn God (El), geef me (…)’.  Hij kent God als machtige, als de aanwezige en als de enige God. Met deze aanspreektitels geeft hij in de heidense tempel God alle eer.

Simson kent God zo goed dat hij ervan overtuigd is dat ook wraak een eigenschap van God is. Zodoende heeft hij de vrijmoedigheid God om kracht te bidden zodat de Filistijnen gewroken kunnen worden. Gods wraak is anders dan menselijke wraak. Menselijke wraak komt voort uit emoties en uit zich in onbeheerst gedrag. Gods wraak heeft niet te maken met willekeur, maar met recht. Gods wraak doet recht aan wie onderdrukt wordt. Gods wraak straft de onderdrukker en bevrijdt de onderdrukten. Gods wraak heeft te maken het handhaven van het recht en met het herstellen van het recht. (Peels)

Gods wraak wordt in de Bijbel dan ook positief geduid. Er wordt om gebeden en het is reden tot blijdschap. Zie bijvoorbeeld Jesaja 35 (m.n. vs. 4); Jesaja 59 (m.n. vs. 15-18); Psalm 79:1 en 10; Psalm 94:1 (HSV). Voor wie slachtoffer is van vreselijke dingen is Gods wraak goed nieuws. Bij Simson is niet helemaal uit te sluiten dat zijn gebed gemengd was met een menselijke component. Mogelijk speelden zijn eigen emoties ook een rol. Maar dat neemt niet weg dat Simson in de tempel van Dagon zijn taak als richter weer uiterst serieus neemt. Hij was geroepen het volk Israël te bevrijden van de Filistijnen (Recht. 13:6).

De Heer verhoort zijn gebed. Meer dan 3000 vijanden van God sterven. Ook Simson vindt de dood. Niet Dagon is machtig, maar Adonai. Niet Dagon is de levende, maar El. Niet Dagon is rechtvaardig, maar Jahwe. De ingestorte tempel en de lijken die onder het puin liggen bedolven zijn een beeld van hoe het eens met al Gods vijanden zal aflopen. Voor eeuwig dood en ongelukkig.

Met Simson zal het anders aflopen. Hij bidt dezelfde woorden als later de moordenaar aan kruis bad (Luk. 23:42-43): ‘God denk aan mij’.  Jezus Christus stierf ook voor de zonden van Simson. Simson heeft een plaats gekregen in de rij van de geloofshelden in Hebreeën 11. Voor iedereen die bidt ‘God, denk aan mij’ is er genade. Veel liever dan straf deelt God zijn genade uit (Ezech. 18:23).

Paulus leert ons niet zelf wraak te nemen, maar die aan God over te laten. Wraak is Gods zaak. Wij mogen bidden om bekering voor allen die onrecht plegen (Mat. 5:44) én om Gods wraak (Openb. 6:9-10). Ons gebed dient gepaard te gaan met daden door te pogen het kwade te overwinnen door het goede (Rom. 12:19-21).

Aanwijzingen voor de prediking

Wraak is wijd verspreid

Begin de preek met voorbeelden van wraaknemingen dichtbij en ver weg. Daar waar wraak wordt genomen lopen de emoties hoog op. Debet aan wraak is een mix van boosheid, onmacht, egoïsme, haat, verontwaardiging, teleurstelling en wrok. Van wraak krijgen we een vieze smaak in onze mond.

Is het dan niet vreemd dat Simson om wraak bidt?

Bidden om wraak

Simson is niet de enige gelovige die om wraak bidt, want in de Bijbel wordt vaker om wraak gebeden (zie bijv. Ps. 79:1 en 10 en Ps. 94:1 (HSV)). Is bidden om wraak een vorm van projectie? ‘Als ik wraakgevoelens heb zal God die ook wel hebben…’ Of wordt er een beroep op Gods wraak gedaan omdat wraak een wezenlijke eigenschap van God is? En als dat zo is, mogen of moeten wij dan ook bidden om wraak? Om antwoord te vinden op deze vragen is het goed in te zoomen op de aanleiding van Simsons gebed, namelijk het vernederen van zijn God in de tempel van Dagon.

Eer God door Hem in gebed op verschillende manier aan te spreken

Uit de wijze waarop Simson God aanspreekt blijkt dat hij als rechter God goed kent. Hier zou aandacht kunnen worden gevraagd om God bij zijn verschillende namen aan te spreken en Hem zo te eren voor wie Hij is. In onze liederen variëren we meer dan in onze gebeden (‘U bent de rots waarop wij staan’, ‘U bent mijn schuilplaats Heer’, etc.)

Gods wraak is anders dan menselijke wraak

Het verschil tussen menselijke wraak en Gods wraak vraagt aandacht. We moeten uitkijken met God niet om te gaan zoals een kind dat een pop aankleedt. (L. Kievit, Simson, 64) Een kind trekt een pop die kleren aan die het leuk vindt.

Ze is goed nieuws voor hen die lijden onder grof onrecht

Noem hier Bijbelse voorbeelden, zoals Jesaja 59 en actuele voorbeelden van hen die verdrukt worden en werden, zoals bijvoorbeeld de meisjes die door Jeffey Epstein en vrienden zijn misbruikt, Iraniërs die gevangen zitten vanwege protesten, slaven en slavinnen in naaiateliers, bordelen, mijnen etc. Een persoonlijke ervaring van iemand die onrecht lijdt maakt de bede om wraak nog urgenter en indringender.

Bid voor de daders

Gods antwoord op Simsons gebed, het instorten van de tempel en de dood van de feestvierders, maakt dat God aan zijn eer komt. Niet Dagon, maar de Heer is God. Met Simson zal het anders aflopen dan met de omgekomen Filistijnen. Evenals de man naast Jezus aan het kruis, die hetzelfde bad, zal hij delen in Gods eeuwige heerlijkheid.

en om Gods wraak voor onbekeerde daders

Genade is er voor iedereen die zich bekeert van zijn verkeerde weg. Daarom is het goed te bidden voor allen die onrecht plegen. Tegelijk is het goed in ons gebed aan te sluiten bij psalmisten die op aarde en bij de gelovigen in de hemel die om wraak bidden.

Neem zelf geen wraak maar overwin het kwade door het goede

Bidden om wraak is vele malen beter dan zelf wraak nemen. Want wraak is Gods zaak! Paulus roept ons op zelf geen wraak te nemen, maar het kwade te overwinnen door het goede.

Liedsuggesties

• Psalm 115: 2 en 3 (LvdK);
• Psalm 94: 1,2,4 en 6 (DNP, na de preek);
• ‘Praise Adonai’ (Paul Baloche)

Geraadpleegd

G.Boer, (1961) De sterke Simson en de Sterkte, J Bout en Zonen.

Tim Keller, (2015) Rechters Om te lezen, te leren en te leiden, Van Wijnen.

L. Kievit, (1997) Simson Leven verscheurd tussen hartstocht en godsvrucht, Groen en Zoon.

Magdel le Roux (2018) Richteren POT, KokBoekencentrum.

H.G.L. Peels, (2007) Wie is als Gij? Schaduwzijden aan de Godsopenbaring in het Oude Testament, Boekencentrum.