Aan de slag met de diversiteit

Deze ‘Aan de slag’ sluit aan bij de vorige twee nummers van Ouderlingenblad. Het juninummer had als thema ‘Help/hoera – we geloven verschillend!’ en in het zomernummer stond ‘Vieren en beleven’ centraal, beide rond de diversiteit in veel gemeenten. Daarom hier drie ideeën uit de praktijk om die diversiteit in te zetten: in een zangdienst, bij ‘blind-koffiedrinken’ en via de kerkapp als kennismakingsmiddel.

Zangdienst met verhalen delen

Samen zingen verbindt, maar muziek kan mensen ook in kampen verdelen. Waar de één geniet van een Psalm, vindt de ander Opwekking heerlijk om te zingen. Daarom is het goed om van elkaar te horen waarom muziek aanspreekt, raakt en woorden geeft aan je geloof.

In diverse kerken wordt jaarlijks een zangdienst gehouden, een dienst waarin ruimte is voor geloofsverhalen bíj liederen, die gemeenteleden aandragen. Een inspirerende dienst, waarin je meer hoort over het geloof, het leven en de hoop van medegemeenteleden.

De aanpak is eenvoudig, maar vraagt wel enige voorbereiding. Enkele weken vóór de dienst wordt gemeenteleden gevraagd om door te geven wat hun favoriete lied is. Daarbij wordt ook duidelijk om een motivatie gevraagd: wat raakt je in het lied, welke herinneringen horen erbij? Dat kan via de mail, of door een doos in de kerk te zetten waar mensen hun liedkeuze en motivatie kunnen inleveren. Voorafgaand wordt duidelijk gemaakt, dat de motivatie genoemd kan worden in de dienst. Mensen mogen aangeven, of ze dat anoniem willen, of geen bezwaar hebben dat hun naam genoemd wordt. Ook kunnen ze aangegeven, dat ze hun liedkeuze zelf willen toelichten in de dienst.

Van elkaar horen waarom muziek aanspreekt, raakt, woorden geeft aan je geloof

In een (kleine) voorbereidingsgroep wordt een keuze gemaakt uit de ingekomen liederen. Daarbij wordt rekening gehouden met verschillende vragen:

• Wat zijn liederen die de gemeente kan zingen?
• Welke liederen worden vaak genoemd?
• Wat zijn liederen met een mooi verhaal erbij? En wil de indiener dit tijdens de dienst toelichten?
• Welke liederen kan de cantorij of zangroep (voor)zingen?
• Wat zijn liederen, waarbij de indiener vooral aangeeft geraakt te worden door de woorden, waardoor het lied ook uitgesproken kan worden als gebed?
• Op welk moment in de viering kan dit lied een plaats krijgen, als kyrië, of als loflied, of rondom een lezing…

Zo wordt er een orde van dienst gemaakt, waarbij zoveel mogelijk liederen een plaats krijgen en gemeenteleden (mogelijk) zelf hun verhaal vertellen bij een lied.

Tijdens de dienst staat het zingen en het delen van de eigen geloofsverhalen centraal. Door een groep gemeenteleden wordt dit ervaren als de ‘mooiste dienst van het jaar’. De persoonlijke verhalen worden gehoord als ‘mini-preekjes’ door de dienst heen. Je krijgt een inkijkje in het leven van mensen, in hoe ze geloven, waar ze op hopen en wat ze meedragen. Zo leer je elkaar beter kennen. Het mooie is, dat de diversiteit van de liederen hier geen probleem is. Alle genres komen langs en er wordt volop meegezongen. Gemeenteleden ervaren, dat een lied dat hen in een gewone dienst niet zou aanspreken, nu wél raakt, omdat ze weten waarom dit lied van waarde is voor een medegemeentelid. 

Blind-koffiedrinken

De ervaring leert, dat we bij het koffiedrinken na de kerkdienst over het algemeen toch weer met dezelfde mensen spreken. Hoe kun je dat – voor een keer – doorbreken? Ga eens blind-koffiedrinken na de dienst!

De blind-date kennen we. Twee mensen worden aan elkaar gekoppeld, zonder dat ze van te voren weten wie ze gaan ontmoeten. Blind-koffiedrinken werkt ook zo: een groepje mensen wordt aan elkaar gekoppeld en drinkt na de kerkdienst koffie (of thee) met elkaar. De organisatie kan op verschillende manieren.

Je kunt het blind-koffiedrinken in de kerk doen, door na de dienst mensen die gaan koffiedrinken een kaartje met een kleur te geven. Ze schuiven aan bij de tafel met diezelfde kleur en ontmoeten de mensen die daar ook zitten. Op de tafels kun je eventueel nog gespreksvragen leggen, die mensen kunnen gebruiken om bij de kennismaking iets meer de diepte in te gaan.

Je kunt het blind-koffiedrinken ook bij mensen thuis organiseren. Dat vraagt iets meer tijd. Vraag of er mensen zijn, die op een bepaalde zondag gemeenteleden thuis willen ontvangen. Als mensen gasten willen ontvangen, inventariseer dan ook hoe groot de groep kan zijn. De één vindt drie mensen voldoende, bij de ander zijn er twaalf welkom.

Daarna nodig je gemeenteleden uit om zich aan te melden om ergens te gaan koffiedrinken. Laat de mensen bij het aanmelden wel aangeven of ze met iemand willen meerijden, graag als echtpaar samen op de koffie willen gaan (of juist apart) of graag een adres op loopafstand van de kerk willen. Nu kun je de mensen aan elkaar koppelen. Zorg voor diversiteit in leeftijden en bedenk, dat het voor kinderen prettig is als er leeftijdsgenootjes zijn.

Op zaterdagmiddag horen degenen die gaan koffiedrinken via de mail of app waar ze de volgende morgen welkom zijn. Ze weten dan nog niet wie er nog meer aanschuiven. De gastheer/-vrouw ontdekt ook pas op zondagmorgen wie er koffie komen drinken, maar weet natuurlijk wel hoeveel mensen dat zijn.

Of je nu in de kerk het blind-koffiedrinken organiseert of bij mensen thuis: In beide gevallen ontstaan er nieuwe ontmoetingen tussen gemeenteleden.

Er ontstaan nieuwe ontmoetingen tussen gemeenteleden

Even voorstellen

Veel kerkelijke gemeentes gebruiken inmiddels een kerkapp. Een digitaal platform, waar leden van de eigen kerkelijke gemeente zich bij kunnen aansluiten. We schreven er al eerder over in het themanummer ‘Kerk-zijn in een digitale tijd’ van april j.l.

De kerkapp kan onder andere ingezet worden voor onderlinge communicatie, informatievoorziening vanuit de kerkenraad, een overzicht van activiteiten en digitaal collecteren. Het fungeert als een modern, digitaal kerkplein voor betrokkenheid en verbinding.

In Leusden speelt de kerkapp ook een rol in het elkaar beter leren kennen. In de kerkapp is de groep ‘even voorstellen’ aangemaakt. Daarin is een lijst beschikbaar met vijftig vragen, over geloof, maar ook over je jeugd, over je toekomstdromen, eigenschappen en hobbies. (zie kader voor een aantal voorbeeldvragen)

Kerkleden zijn via de app, maar ook via de wekelijkse nieuwsbrief, uitgenodigd om deel te nemen aan de groep. Geregeld staat er in de nieuwsbrief en app een uitnodiging om lid te worden van de groep; daarin wordt gemeld wie zich deze week uitgebreid voorstelt. Zo blijven we mensen actief uitnodigingen om zich aan te sluiten.

Wekelijks wordt het stokje doorgegeven aan een gemeentelid

In de appgroep komen elke week twee berichten:

1. Eén van de vijftig vragen is ‘de vraag van de week’, dit is een open vraag, waar ieder die dat wil op mag reageren. De organisator kiest deze vraag uit. In de week voor Pinksteren was de vraag ‘Waar loop jij op dit moment écht warm voor? Wat geeft jou (nieuwe) energie of zet jou in vuur en vlam?’ En in de week voor de belijdenisdienst koos ze de vraag ‘Wat zou jij/u de jongeren willen meegeven over geloof?’.
   Het ene gemeentelid reageert met een gedicht, de ander vertelt over hoe open durven spreken over geloof en twijfel haar geholpen heeft om te groeien in geloof, een derde reageert met een verhaal over haar opvoeding en hoe ze daarop terugkijkt. Ieder lid van de groep kan deze reacties op de vraag lezen en zo leren we elkaar beter kennen.
2. Eén gemeentelid stelt zich in de appgroep uitgebreider voor. Hij of zij is hiervoor benaderd door degene die zichzelf de week ervoor heeft voorgesteld. Zo wordt wekelijks het stokje doorgegeven aan een gemeentelid. Iedere week worden drie vaste vragen beantwoord : over je naam en daarmee je wortels, je thuissituatie en je (vrijwilligers)werk. Daarnaast worden er uit de lijst met vijftig vragen nog  drie vragen voor je uitgezocht. De antwoorden op de zes vragen komen in de app én de volgende persoon wordt uitgenodigd om de week erna zichzelf voor te stellen. Zo leren we elkaar als gemeenteleden beter kennen.