Als een ramp ons overkomt
Mw. drs. C.A. Boonstra is predikant in de Protestantse Kerk in Nederland. Zij is lid van de redactie van Ouderlingenblad
Werkwoord krijgt een nieuwe naam: Aan de Slag! De bedoeling van dit artikel is immers dat werkers in de kerk ermee aan de slag kunnen gaan. Er verschijnen suggesties voor groepen, activiteiten en ook gedichten en gebeden die zijn te gebruiken in het kerkenwerk. Aan de slag is er één keer in de twee maanden.
Deze keer gaat het over rampen die ons kunnen overkomen. Wat kunnen wij als kerkleden betekenen voor elkaar in bij een catastrofale gebeurtenis? Hoe kunnen wij ermee aan de slag?
Het is januari 2018. Er is een jaar achter de rug met heftige gebeurtenissen op wereldschaal. Denk bijvoorbeeld aan de branden in Portugal en Californië, de stormen in het Caraïbisch gebied en de moord op onschuldige mensen, ver weg en dichtbij. Wat staat ons te wachten in het komende jaar? We kunnen het niet voorzien. Een vliegtuig dat neerstort, een actie van terroristen, een vulkaanuitbarsting, een opleving van oorlogsgeweld… Het leven kan heel kwetsbaar zijn. Als de ramp ernstig is, treuren veel mensen en hebben ze de behoefte hun verdriet of boosheid te delen. Een geloofsgemeenschap kan in zo’n situatie iets betekenen voor de eigen leden, maar ook voor de buurt, het dorp of de stad. Soms worden er grote bijeenkomsten georganiseerd, maar soms ook gaat het alleen maar om de heftige gebeurtenis in je eigen buurt. Juist een kerk in de buurt kan deze emoties kanaliseren. Hiermee gaan we aan de slag. Enkele teksten worden aangereikt die gebruikt kunnen worden in de eigen specifieke situatie. Het gaat om natuurgeweld, oorlogsgeweld en rampen door menselijk falen of agressie. Er zijn enkele gebeden, en psalmen die toepasbaar zijn. Elke situatie vraagt weer andere teksten, dus het vraagt enige voorbereiding. Ook is er een opzet voor een kleine liturgische bijeenkomst van een kwartier. Deze kan op verschillende manieren ingezet worden. Enkele voorbeelden:
1. De kerk is de hele dag open, mensen kunnen kaarsen aansteken om de getroffenen te gedenken en op vaste tijden klinkt een gebed, een lied of is er een kleine viering
2. Een kerkenraadsvergadering begint met aandacht voor de noden of de ramp.
3. Bij andere kerkelijke activiteiten wordt, voordat het programma begint, aandacht aan de ramp geschonken.
4. Vanuit de oecumene wordt een speciale plek gecreëerd waar mensen kunnen gedenken. Liederen en gebeden geven gelegenheid het verdriet te delen. Zo veel mogelijk de openbare bijeenkomsten ook openstellen voor de buurt, het dorp of de stad. Huis-aan-huisbladen zijn een goede manier om het bekend te maken.
Een Kyrië-gebed voor de noden van de wereld (aan te passen naar de eigen situatie)
Droge aarde, er is geen water,
er groeit geen graan,
de aarde is dor.
De mensen hebben te weinig te eten.
Elk jaar weer sterven mensen van de honger
in de gebieden van droogte.
Ons gebed gaat uit naar hen die hongeren.
Kyrië eleison.
Vuur verteert en vernielt,
het vuur van de brandhaarden op aarde,
brandhaarden door de hitte van de dag
of ontstaan door onopmerkzaamheid van mensenkinderen,
ook brandhaarden ontstaan door oorlogsgeweld.
Een bom op een huis.
Ons gebed gaat uit naar hen
die treuren en die rouwen,
omdat geliefden hen zijn ontvallen
door vuur, en geweld.
Hun leven is ontwricht.
Kyrië eleison.
Watervloeden verwoesten en vagen weg,
hele dorpen zijn verdwenen,
veel mensenkinderen zijn verdronken
en zij die overbleven
zien een onzekere toekomst tegemoet.
Ons gebed gaat uit naar hen
die een nieuw bestaan proberen op te bouwen
in die ontwrichte samenlevingen,
waar de verwoestende waterkrachten
vrij spel hadden en hebben.
Kyrië eleison.
Stormen woeden over de aarde.
Bomen breken af.
Huizen verliezen daken.
De vernietigende kracht van de wind.
Stormen van agressie zijn er ook,
agressie in harten van mensen,
liefde wordt overvleugeld door haat.
Ons gebed gaat uit voor hen
wier leven is ontwricht
door de stormen van de natuur,
door de stormen van agressie over hen heen.
Tegen oorlog en onrecht, Psalm 5
Hoor mijn woorden,
HEER, sla acht op mijn klagen.
Luister naar mijn hulpgeroep,
mijn koning en mijn God,
tot u richt ik mijn bede.
In de morgen,HEER, hoort u mijn stem,
in de morgen wend ik mij tot u en wacht.
U bent een God die zich niet verheugt in het kwaad,
bij u is de misdaad niet welkom.
Gewetenlozen houden geen stand
onder de blik van uw ogen.
U haat allen die onrecht doen,
leugenaars richt u te gronde.
U verafschuwt, HEER,
wie bedriegt en bloed vergiet.
Maar ik mag door uw grote liefde uw huis binnengaan,
van ontzag vervuld mij buigen naar uw heilige tempel.
Leid mij langs mijn belagers, HEER, door uw gerechtigheid,
maak effen de weg die u mij wijst.
Onwaarheid komt uit hun mond,
onheil huist in hun hart,
een open graf is hun keel,
gespleten is hun tong.
Laat hen boeten,God,
laat hen in hun eigen valkuil lopen.
Verstoot hen om hun grote wandaden,
want ze zijn opstandig tegen u.
Er is vreugde bij allen die schuilen bij u,
eeuwige jubel omdat u hen beschermt,
wie uw naam beminnen juichen u toe!
U zegent de rechtvaardigen,
HEER, als een schild beschut hen uw genade.
Een orde van dienst voor een kwartier
[de klok wordt geluid, de kaars wordt aangestoken]
Woord van welkom. Korte uitleg over de concrete situatie.
[We gedenken de ramp, de noden. De mensen die wij kennen en die lijden, etc.]
Muziek (fluit of orgelspel)
Stilte
Openingsvers:
Vg. We komen hier samen voor God
A. Die ons stelt in zijn licht en ons roept tot zijn dienst.
Lezing [uit een psalm of ander bijbelgedeelte]
Stilte
[eventueel muziek]
Gebed
Zingen van een lied
Zegenbede:
vg. Over onze harten, over onze huizen
A. de zegen van God.
Vg. In ons komen, in ons gaan
A. de vrede van God
Vg. In ons leven, in ons geloven
A. de liefde van God.
Amen
