De hemelvaart van Jezus herinnert aan verschillende verhalen in Tenach, waarin mensen worden weggenomen zonder achterlating van hun lichaam. Het gaat om Henoch, die wandelde met God (‘hij was niet meer, want God had hem opgenomen’, Gen. 5,24) en om Mozes (‘niemand heeft zijn graf geweten tot op de huidige dag’, Deut. 34,6). In dezelfde traditie past de hemelvaart van Elia evenals de opstanding en hemelvaart van Jezus. Belangrijke bijbelse personen kunnen niet als mummie in een graf vereerd worden. Je kunt hun woorden doen.

De context is niet onbelangrijk bij dit gedeelte uit Marcus. Na twee eerdere leergesprekken (12,13-17 en 12,18-27) horen we hier het derde leergesprek. De gesprekspartner is ditmaal een schriftgeleerde (Gr.: grammateus, 12,28). De leergesprekken volgen op de vraag naar Jezus’ bevoegdheid (Gr.: exousia, 11,28). Marcus’ versie van dit derde leergesprek is veel vriendelijker dan die van Matteüs (22,34-40). Bij Marcus gaat het niet, zoals bij Matteüs, om ‘beproeven’ (Gr.: peirazoo, 22,35), maar om waardering: ‘ziende, dat Hij hun goed had geantwoord’ (12,28, eigen vertaling). Die waardering is uiteindelijk wederzijds.

In de evangelielezing worden twee vrouwen, ‘dochters’ (Gr.: thugatèr, 5,34-35) door Jezus ‘gered’ (Gr.: sooidzoo, 5,23.28.34). In beide gevallen is er geen sprake van passieve handoplegging. Ook in de Jesajalezing komen vrouwen voor; zij vragen: ‘Neem de schande van ons weg’ (4,1 – NBV21). Er blijkt een mooie toekomst te gloren ‘wanneer de Heer het vuil van Sions vrouwen heeft weggewassen en het bloed van Jeruzalem heeft afgespoeld’ (3,4 – NBV21).

In de diepte van zijn gevangenschap krijgt Jeremia ‘grote, wonderlijke’ dingen te horen van JHWH (33,3 – NBV21). Niet alleen hoort Jeremia over oordeel en ondergang, hij krijgt ook berichten over een hoopvolle toekomst. Heel nadrukkelijk wordt de Naam van JHWH tien keer genoemd. Ik moest hierbij denken aan Psalm 113,5-6: ‘Wie is als JHWH, die zeer hoog woont, die zeer laag neerziet?’ (NBG51). De beweging van ondergang en diepe pijn naar nieuw begin, genezing en vergeving (33,6.8) past helemaal in de Paasnacht.

In Psalm 72,10-11 wordt verteld dat koningen uit de volkeren zullen neerbuigen voor ‘de koning(szoon)’ met geschenken. In Jesaja 60,3.6 wordt verteld hoe de volkeren naar Sions stralende licht komen met hun koningen en met goud en wierook. In Matteüs 2 gaat het echter niet over ‘koningen’, maar over ‘wijzen’ of ‘magiërs’ die achter het licht van een ster aangaan om een pasgeboren koningskind te vinden. Maar zonder de Schrift komen ze er niet. Ook Paulus betrekt de volkeren erbij (Ef. 3,1-12).

De gelijkenis van de talenten is de middelste van drie bij elkaar horende gelijkenissen. De eerste gaat over zorgvuldig omgaan met het licht op je pad (Mat. 25,1-13). De tweede gaat over het durven gebruiken van de weg die je daardoor gegeven is (25,14- 30). De derde gelijkenis gaat over wat je concreet moet doen op die weg (25,31-46). De profetenlezing vertelt hoe de Eeuwige ons de weg van de geboden wijst (Jes. 48,17). In de epistellezing gaat het erom die weg te bewandelen (1 Tess. 4,1).

Leven in navolging van Christus is niet altijd makkelijk. De eerste Christusaanhangers hadden te maken met vervolgingen, net als de Joden door de eeuwen heen. Ook nu kan het belijden van je christelijk geloof op veel plaatsen in de wereld je het leven kosten. Deze zondag hebben we in de lezingen te maken met de realiteit van strijd (Mat. 10,34-42), met het voorlopig aanvaarden van ballingschap (Jer. 29,1.4-14), maar ook met hoop (Rom. 6,3-11). Het gebruik van het woord ‘vrede’ (Gr.: eirènè) in de evangeliën wordt nader uitgediept.

Het woord ‘gezalfde’ (Gr.: christos, Hebr.: masjiach) wordt niet genoemd in het verhaal van de intocht in Jeruzalem. Toch wijst alles erop, dat hier de gezalfde van Israël de stad Jeruzalem binnenkomt. Jezus zit niet hoog te paard, maar op een ezel en een ezelsjong. Zo wordt de profetie van de profeet Zacharia (9,9-10) vervuld. Die profetie roept herinneringen op aan Salomo, de eerste gezalfde zoon van David (1 Kon. 1,33.38.44), maar ook aan Absalom, die juist wel met wagens en paarden de stad binnenkwam (2 Sam. 15,1).

Het blijft een ongemakkelijk gegeven in Tora en profeten dat er niet alleen over de zegen van genezing wordt gesproken, maar ook over de dood door vervloeking. De Tora behandelt beide, bijvoorbeeld in Deuteronomium 27-30. Eerder in 2 Koningen hebben we gehoord hoe Elia tweemaal vijftig mannen met hemels vuur laat verteren (1,9-12). Na zijn hemelvaart zal Elisa hem in alle opzichten opvolgen als profeet. Niet alleen ‘geneest’ (Hebr.: rafa’) hij water (2,21.22), maar meteen daarna ‘vervloekt’ (Hebr.: qalal) hij tweeënveertig jonge mannen (2,23).