De twee delen Calvijn Verzameld, een recensie van Corstiaan Anker

Het verhaal van Jona spreekt tot de verbeelding. Wie het kent heeft er ook een plaatje bij. Voor de meesten zal dat betrekking hebben op het moment dat Jona in de vis terecht komt, doorgaans voorgesteld als een soort walvis. In de geschiedenis van de kunstzinnige uitleg zijn ook heel andere accenten gezet. In de nu volgende bijdrage worden enkele daarvan belicht: van een relaxte profeet tot een overlevende van de holocaust, van catacomben tot kansels en deurknoppen.

De Nederlandse politiek zoekt al jaren naar manieren om de CO₂-uitstoot terug te dringen. Er worden warmtepompen gesubsidieerd, elektrische auto’s gestimuleerd en eindeloos discussies gevoerd over stikstof, vliegbelasting en rekeningrijden. Maar stel dat een van de effectiefste klimaatmaatregelen al drieduizend jaar in de Bijbel staat.

In een nauwsluitend, vreemdsoortig ruimtepak in de Australische kleuren, alsof ze van een andere planeet op bezoek kwam. Daarmee snelde Cathy Freeman eind september 2000 in Sydney naar de olympische titel op de 400 meter. Een icoon was geboren. Want Cathy Freeman deed zoveel meer dan een atletiekwedstrijd naar haar hand zetten.

Sinds kort is er een partij in Nederland die ‘PRO’ heet. PRO is pro van alles: pro rechtvaardigheid, sociaal beleid, noem maar op. Maar wie ‘pro’ is, is natuurlijk ook altijd ‘contra’. De nieuwe naam van deze progressieve partij lijkt me typerend voor de huidige samenleving, die steeds meer uiteenvalt in kampen: voor en tegen, links en rechts, intellectueel en volks, gelovig en ongelovig, stad en platteland. Het hoort bij de politiek, maar de scheiding der geesten heeft inmiddels de samenleving doordesemd. Er lijkt sprake van een nieuwe verzuiling, het clubgevoel is terug van weggeweest.  Wij zijn voor onszelf en tegen die anderen, de tegenpartij. De maatschappij als voetbalwedstrijd.

In apocalyptische literatuur spelen dromen en visioenen een belangrijke rol. De twee canonieke teksten die tot het genre van de apocalyptiek gerekend mogen worden, het boek Daniël en het boek Openbaring, maken bij uitstek gebruik van dit middel. Hier zal het laatstgenoemde boek centraal staan en het zal de moeite waard blijken eens naar Openbaring te kijken vanuit het perspectief van de ziener: Johannes ziet en hoort van alles en schrijft zijn ervaringen neer.

De derde zondag van de advent gaat over vreugde. Het gaat over vreugde over de komst van Gods koninkrijk met de geboorte van Jezus. Maar wat betekenen ‘vreugde’ en ‘zich verheugen’ in een tijd waarin de wereld verlies, verdriet, lijden en verwoesting ervaart door conflicten, natuurrampen, economische ongelijkheid en andere vormen van onrecht?

Wat doe je wanneer iemand die eerst heel openhartig was opeens niet meer in gesprek wil? Geestelijk verzorger Tanja Viveen kwam voor deze vraag te staan in het revalidatiecentrum waar ze werkte. De reden waarom de vrouw het gesprek meed, bleek echter verrassend te zijn. Tanja schrijft erover in haar bijdrage aan de serie ‘Vastgelopen gesprekken’. 

Interpretaties van bijbelteksten in de vorm van commentaren, vragen en antwoorden vinden we in de uitgebreide collectie van rabbijnse literatuur. Bijzonder is dat deze interpretaties altijd in de bijbelteksten zelf verankerd zijn.