De aard van Jezus’ evangelie
Edward van der Kaaij verdedigt in zijn boek De ongemakkelijke waarheid van het christendom dat Jezus nooit heeft bestaan. Geniet deze hypothese enige waarschijnlijkheid? Dat is een wetenschappelijke vraag. Van der Kaaijs grote vooronderstelling is dat een antieke idee – een Egyptische mythe – de sleutel voor de boodschap van het evangelie is omdat deze mythe in een ‘historisch’ jasje gestoken zou zijn. Hoe verhouden deze gedachtewerelden, die van het evangelie en die van de antieke mentaliteit, zich echter tot elkaar? Ik richt mij op de volgende aspecten van Jezus en zijn evangelie: gevoel, innerlijke ontferming in contrast met het ius talionis, ethiek, Abba , en individualiteit. Jezus’ evangelie kan alleen vanuit een gnostische mythe tot een historie getransformeerd zijn als deze aspecten zelf deel uitmaken van de antieke mentaliteit. Maar maakt Jezus’ evangelie wel deel uit van die antieke mentaliteit?
Gevoel
Als we de geschiedenis van de techniek beschouwen, realiseren we ons dat we met een grote dynamiek te maken hebben. Dat gaat ook op voor de geschiedenis van de exacte wetenschappen. Maar bij culturele vragen en de geschiedenis van theologie en filosofie zijn we ons dat meestal amper bewust, terwijl juist de geschiedenis van de westerse cultuur een enorme dynamiek laat zien. Daar moeten we ons óók de vraag stellen, wanneer en hoe een bepaald verschijnsel ontstaan is. Dat is eveneens belangrijk voor de geschiedenis van het gevoel. Hoe zit het met de openbare rol van gevoel en emoties? In de oude semitische wereld – en niet alleen in de oude semitische wereld – domineert het besef van schaamte en dat brengt mee dat het uiten van gevoelens in de openbare ruimte onderdrukt wordt. Hoe gaat de wereld van Jezus met emoties in het openbaar om, en hoe ligt dit bij Jezus zelf? We bespreken die vraag aan de hand van het verhaal van de genezing op de sabbat (Marcus 3:1-6).
