Een eigenwijs knaapje
Over Rembrandt
Wanneer het gaat over Rembrandt en leermeesters is er één bijbelscène die bij uitstek in aanmerking komt. De schilder heeft zich verschillende keren bezig gehouden met Jozef en Maria die hun zoon zoeken wanneer hij in de synagoge blijkt te doceren. Hoe gedraagt een kind zich op zo’n moment, heeft hij zich zichtbaar afgevraagd. En wat doen gerespecteerde geleerden, wanneer opeens een turf in hun gezelschap met gezag begint te oreren? Ik heb zeker drie etsen en twee tekeningen van deze episode kunnen vinden, waarin Rembrandt van alles uitprobeert: Jezus als een oud kind, als een bedreigde scholier, als een engelachtig wezen en een beetje als Jozef tegenover zijn broers. Ook bij de schriftgeleerden exploreert Rembrandt allerlei gedrag: zich een airtje gevend (‘Moeten wij dit serieus nemen?’), afstandelijk, onverschillig, peinzend, aandachtig, maar ook een dreigende houding aannemend. Op deze tekening uit het Louvre is nog weer een andere variant zichtbaar. Een eigenwijze Jezus zit met een blond hoofdje rechts van het midden zo half op een smal bankje of een richel, zoals je die in bushaltes ziet. Hij wijst naar een grote man die breeduit en voorovergebogen zit en op zichzelf wijst. (‘Who, me?’) Omdat Rembrandt diens gezicht met fijne lijntjes arceert, is het alsof de man rood aanloopt. Wordt hij door Jezus ergens van beschuldigd? Schrikt hij omdat het woord rechtstreeks tot hem gericht wordt? De doorlopende lijn boven zijn ogen wijst naar ergernis, of zorg.
