Ester, een farce
Het bijbelboek Ester volgens Adele Berlin
Het bijbelboek Ester biedt een bijzonder inkijkje in het reilen en zeilen van het Perzische hofleven: enerzijds de weelderige luxe, de feestmalen, de paleizen en de harems, anderzijds de fabelachtige bestuurskracht en de roemruchte wetgeving waarmee het onmetelijke rijk werd bestuurd. Althans, lange tijd hebben uitleggers gemeend dat we hier met een echte indruk van de Perzische realiteit hadden te maken, omdat de beschrijvingen in het boek Ester op veel punten overeenstemmen met wat erover verteld wordt door Griekse auteurs zoals Herodotus en Xenophon. Adele Berlin laat in haar Ester-commentaar die oude Grieken en hun navolgers uitvoerig aan het woord, maar juist niet om de geloofwaardigheid van het Ester-verhaal te staven: ze toont aan dat er in de Griekse en Hellenistische literatuur een stereotiep Perzië-beeld bestaat, dikwijls tot in het karikaturale doorgevoerd, en dat de auteur van Ester gebruik maakt van ditzelfde beeld. Een verwijfde koning, omgeven door uitzinnige luxe, regerend via een tot in het onzinnige uitgebouwde bureaucratie waardoor hijzelf het contact met het echte leven in zijn rijk volslagen kwijt is: om zo’n beeld van het Perzische hof te hebben hoefde je volgens Berlin niet in Mesopotamië te wonen, maar moest je de Grieken lezen die zich er vrolijk over maakten. Dat is ook precies wat de Poerimrol Ester doet: zich vrolijk maken over een oppermachtige koning die in feite geen enkele invloed heeft, en een grotesk verhaal vertellen over wat er zich om hem heen afspeelt zonder dat hij ook maar één moment doorheeft wat er gaande is.
