Geboren worden
Prof. dr. H.P. de Roest is hoogleraar praktische theologie aan de Protestantse Theologische Universiteit (vestiging Leiden). Hij maakt ook deel uit van de redactie van Ouderlingenblad.
De laatste jaren wordt door de BBC een Kerst-special uitgezonden van de populaire serie Call the Midwife. In het voorjaar komt deze ook vaak op de Nederlandse en Belgische televisie. De special, waarin het regelmatig sneeuwt, vormt ook in december 2019 weer de start van een nieuw seizoen van de serie, die in Groot-Brittannië gemiddeld 9 miljoen (!) kijkers per aflevering trekt.
Ik ben fan van het eerste uur en echt, na elke aflevering, heb ik samen met mijn vrouw tranen in de ogen. En dat geldt, zo weet ik intussen door mijn ervaringen te delen, voor elke kijker! Het geheim van de serie: in elke aflevering een bevalling, met daaromheen steevast een aangrijpend levensverhaal. Met vaak een nieuw begin. Daarnaast is er het alledaagse, in de moeiten van het leven gewortelde geloof en de wijsheid van de nonnen én is er de ervaring, de kundigheid, de liefde, maar vaak ook het al te menselijke tekort van de vroedvrouwen. Met elkaar wonen zij in Nonnatus House, in de armste wijk van Londen in de jaren ’50 en ’60: de wijk Poplar. De serie, met fantastische acteurs en, vooral, geweldige actrices, gaat terug op ware gebeurtenissen, geboekstaafd in het dagboek van één van de vroedvrouwen, Jennifer Worth. Het Engelse woord voor vroedvrouw of verloskundige, midwife, komt waarschijnlijk van het in onbruik geraakte voorzetsel mid dat ‘mét’ betekent: de vrouw die (samen) mét de moeder is…
Alles wat kan spelen rond een geboorte komt in de verschillende seizoenen van de serie aan de orde, ook de medische vooruitgang en de keerzijden daarvan. De omstandigheden waarin een kindje wordt geboren verschillen enorm, maar vaak is het erbarmelijk. Wat mij echter treft, naast de liefde van de zusters en de vroedvrouwen, is vooral de moed van de aanstaande moeders, en dat is ook het geval als we als kijker weten dat het niet goed of heel moeilijk zal gaan.
En ik weet, ik kijk naar een gedramatiseerd verhaal, maar dit is wel de alledaagse werkelijkheid rond de geboorte. Want ook al is een echte bevalling zowel langer als heftiger, het gaat om verwachting en teleurstelling, pijn en verzachting, hoop en vrees, doorzettingsvermogen en vermoeidheid, leven en dood. Zo is het vandaag rond zwangerschappen en bevallingen in alle culturen en in alle landen van de wereld, zo was het in de geschiedenis, en zo was het ook in dat ene kleine drama dat nog altijd miljoenen ontroert, het verhaal van de geboorte van Jezus. Misschien raakt het kerstverhaal je juist vanwege de emoties rond de geboorte. Talloze malen is het in schilderijen en in kerststallen uitgebeeld, in liederen bezongen en zelfs, de hele maand december, horen we de kerstsongs elk uur, elke minuut (!) op de radio. Al gaat het bij die laatste ook vaak over de sneeuw…
In dit themanummer van het Ouderlingenblad zetten we – met het oog op Kerst – het thema ‘geboorte en geboren worden’ in het licht. U vindt hier de cijfers over geboorte in Nederland – en in de wereld – op papier. Ook lezen we over de omstandigheden (armoede, rijkdom): het maakt wel veel verschil waar je kribbe staat. En er zijn, zo blijkt, zorgen over geboortecijfers… Teveel krimp is niet goed, teveel groei is ook riskant.
In het tweede artikel in dit nummer wordt de joodse filosofe Hannah Arendt geïntroduceerd. Zij baseerde haar denken op het vermogen van een mens om opnieuw te beginnen. Van haar komt een belangrijk begrip: nataliteit, afgeleid van het Latijnse natus est (geboren worden). Ook hier, zou je kunnen zeggen, gaat het om het nieuwe begin én de moed die daartoe nodig is. De mens is (en blijft) een beginner! Het gaat in dit nummer ook om concrete geboortezorg. Sluit de zorg in geboortecentra aan bij de verwachtingen van vrouwen die gaan bevallen? Wat kunnen we leren van verloskundigen, de vrouwen die mét de aanstaande moeder zijn en die haar maandenlang begeleiden? Wat als het niet goed gaat? En wat verstaan we onder integrale geboortezorg?
In het vierde artikel reflecteert ons redactielid Gerry Kramer-Hasselaar aan de hand van drie ervaringsverhalen op het belang van goede pastorale zorg bij (ongewenste) kinderloosheid. En juist in de dagen van Kerst, met alle aandacht voor ‘het kindje Jezus’ en het ouderschap van Maria en Jozef, kan ongewenst kinderloos zijn extra pijn doen. In het laatste artikel ligt alle accent op het kerstfeest zelf. Richard Vissinga concentreert zich op het bekende vers uit het boek Jesaja: ‘want een kind is ons geboren…’. Tussendoor treffen we in dit nummer vier korte persoonlijke verhaaltjes over geboorte.
En over persoonlijke ervaringen gesproken, onlangs werden wij grootouders. In de familie-groepsapp plaatste mijn vrouw een dag na de geboorte van Sjoerd Hendrik een gedichtje van Ida Gerhardt. Dat geef ik hierbij aan u door. Een ‘zintuiglijk’ gedicht: Wieg.
[…]
