Het pastorale oordeel achter conversietherapie

Eindelijk! Een opluchting voor velen: conversietherapie is nu toch echt bij wet verboden. De wet is aangenomen met een duidelijke meerderheid en dat betekent dat wat in de volksmond ook wel ‘homogenezing’ wordt genoemd nu strafbaar is. Iemand mag niet onder dwang trachten iemands seksuele voorkeur of genderidentiteit te veranderen. Dat ik gevraagd ben af en toe een bijdrage te leveren aan de rubriek ‘Opinie’ en dat ik met zo’n positieve boodschap mag beginnen, is wel uniek.

Symboolpolitiek

Uiteraard klinkt er van alle kanten het woord ‘symboolpolitiek,’ maar daarbij vergeten we dat ook symboolpolitiek, weldegelijk politiek is. Symbolen zijn ontzettend belangrijk, ze dragen bij aan het stellen van een positieve sociale norm, iets waar we als mensen heel gevoelig voor zijn. Net zoals een regenboogvlag die mag wapperen op het dak van een school, communiceert deze wet een collectieve overtuiging: dit is niet hoe we met onze medemens omgaan, hier staan wij niet achter! Een waardevol statement dat de slachtoffers van deze praktijken erkent, steunt en een voorzichtig hoop op verandering biedt voor de queer christenen die na hen uit de kast komen in de kerk.

Smakeloos

Zo blijkt maar weer dat barmhartige politiek die gaat over zorgen voor je naasten, niet enkel voorbehouden is aan de christelijke partijen. Sterker nog, die steken er wat smakeloos bij af. Van de SGP valt dat natuurlijk te verwachten, maar ook de ChristenUnie was bijzonder kritisch in de aanloop en twee van de drie senators stemden tegen. Er wordt gevreesd voor inperking van godsdienstvrijheid vanuit de christelijke hoek, zoals in het ND te lezen valt in het artikel met de polariserende titel ‘Ook eerste kamer akkoord met omstreden verbod op homogenezing, ChristenUnie-fractie stemt verdeeld.’ De SGP en de ChristenUnie vermoeden, zo legt het artikel verder uit, dat predikanten en ambtsdragers straks strafbaar zijn als ze in pastorale gesprekken negatief oordelen over homoseksualiteit.

Je mag ook niks meer zeggen

Mij klinkt dat wat paradoxaal in de oren en dat laat precies zien waarom we met een wet tegen conversietherapie er helaas nog niet zijn. Negatief oordelen over iemands seksualiteit, een stukje van iemands identiteit waar diegene niks aan kan doen, zou ik niet pastoraal willen noemen. Oordelen op zich lijkt me al niet het doel van een pastoraal gesprek.

In dit bezwaar is niet langer de homo die worstelt met het spanningsveld tussen zijn gevoelens en het mogelijke oordeel van zijn omgeving het slachtoffer, maar de dominee die “ook niks meer mag zeggen.” Om deze ambstdragers te beschermen zijn in de wet de woorden ‘stelselmatig’ en ‘indringend’ toegevoegd. Je moet het volgens hoogleraar religie en samenleving Paul van Sasse van IJsselt “heel bont” maken voor er gedacht wordt aan strafbaarstelling. Alsof de schade niet al gedaan is wanneer je als queer christen met enige regelmaat wordt bestempelt als ‘zondig’.

Niet het aanbidden waard

Ik ken verschillende verhalen vanuit mijn directe omgeving van mensen die in meer en mindere maten aan deze praktijken zijn blootgesteld en zie van dichtbij de schade die dit aanbrengt, aan mensen en aan families. En aan de kerk, wanneer mensen die zo vol zijn van God dat ze zichzelf zouden wegcijferen, uiteindelijk toch gelukkig – en terecht – voor zichzelf kiezen en de kerk en het geloof de rug toekeren. Een God die oproept tot zelfhaat is immers niet het aanbidden waard, maar daarmee wordt tevens de God die van Diens schepping houdt met het badwater weggegooid. Als mens zijn we ontzettend gevoelig en afhankelijk van de Godsbeelden die ons worden aangeleerd, daarom hoef je niet stelselmatig en indringend aan de slag met homogenezing om toch queer christenen te verstikken in de kerk.

Het is een prachtige waardevolle stap: het verbod op conversietherapie. En uiteraard iedereen heeft recht op zijn/haar/diens eigen interpretatie van de Bijbel, zelfs als de ene meer hout snijdt dan de ander. Maar pas wanneer we het oordelen uit ons pastoraat halen en aan God overlaten, kan de christelijke queer gemeenschap echt opgelucht ademhalen.

Jetske Christoff Venema is praktiserend queer en praktiserend christen. Samen met verschillende theologen stelde die het boek Beelddrager van God Gezocht (m/v/x)samen, waarin de queer christelijke identiteit wordt gevierd als een uniek en authentiek onderdeel van Gods Schepping. Daarop volgde ook de podcast Imago Queer waarin verschillende beelddragers aan het woord komen.