Bijbelwetenschappen

Vaak wordt de oorzaak van de huidige problemen met het milieu gezocht in de Westerse omgang met de natuur zoals die voortkomt uit de christelijke traditie. Juist christenen zou het ontbreken aan de respectvolle omgang met de aarde en de dieren, zoals je die bij natuurvolkeren vindt. In de Bijbel lezen ze immers dat God de mens de baas maakte over de schepping en dus over haar kan beschikken.

Met de Bijbel kun je alle kanten op. Als er iets is wat de geschiedenis van de bijbeluitleg ons leert, dan is dat het wel. Het thema ‘de groene Bijbel’ zal dus enige argwaan op kunnen roepen: wordt dit weer zo’n geval waarbij na veel geleerde omzwervingen vastgesteld wordt dat God zegt wat wij zelf van tevoren ook al bedacht hadden? Gaan we nu in de Bijbel antwoorden vinden op vragen die de bijbelschrijvers zelf nooit hadden bedacht?

e het over als we het woord ‘groen’ gebruiken? Of woorden die aan ‘groen’ verwant zijn? Ik geef een eenvoudig voorbeeld. Een paar jaar geleden reed ik vanuit Nijmegen het land van Maas en Waal in en las op een bord, bij een boerderijtje langs de kant van de weg, ‘duurzame eieren te koop’. Ik weet werkelijk niet of mensen überhaupt stil staan bij die reclame, maar wel dat deze bij mij verbazing opriep. ‘Duurzame eieren’? Wat is dat nou?

De Bijbel schetst een ander beeld dan het moderne wereldbeeld van de aarde als louter hulpbron voor mensen. Het moderne adagium van de mens als centrum van alles en de wereld als maakbaar materiaal voor mensen vormt een van de diepere oorzaken van de huidige milieucrisis. Dit hoogmoedige beeld kan juist vanuit de Bijbel worden gecorrigeerd. Ik zal dat laten zien aan de hand van het eerste scheppingsverhaal: Genesis 1–2,4a.

‘In de Bijbel staat dat…’. Als iemand zó begint, moet je doorgaans opletten. Want het risico is groot dat de Bijbel het doorslaggevende argument moet opleveren in een debat, in de trant van: ‘Zelfs God heeft mijn mening’. De Bijbel in het programma ‘U vraagt, wij draaien’. Kan het ook anders? Jazeker, maar dan moet je zorgvuldig lezen en niet zoeken naar teksten, maar naar Bijbelse lijnen. In de volgende bijdrage is een bescheiden poging gedaan.

De profeten van Israël halen alles uit de kast om te zeggen wat er gezegd moet worden. De hele wereld doet mee. Zo komt het dat in de profetische geschriften ook talloze beeldspraken voorkomen die aan de natuur ontleend zijn: het landschap, bergen, heuvels, het weer, planten en dieren. Hiermee gaan die teksten uiteraard nog niet over ‘het milieu’.

De verbinding tussen God en Israël is in de Hebreeuwse Bijbel niet alleen een menselijke zaak, maar iets dat gevoeld wordt door alle schepselen die de wereld delen met Gods volk. Het gaat daarbij niet alleen om dierlijke schepselen, maar om allerlei elementen in de natuur. Rivieren, bomen, bergen en zelfs sterren blijken op complexe manieren met God en met het volk Israël in relatie te staan. De teksten beschrijven hoe dit soms gepaard gaat met vreugde, soms met treurnis, maar ook met zaken als oor

Je kon er op wachten: ook Schrift zal er aan moeten geloven. In mei dit jaar kopte De Volkskrant: ‘Bloedbad op de bladenmarkt’. Het ene na het andere tijdschrift verdwijnt. Je mag nog blij zijn als je de overstap kunt maken naar een digitale versie.

Marketing hoort bij het gereedschap van de kerken, net zoals gesprekstechnieken horen bij het vakmanschap van de pastor. Public relations worden ten onrechte als stiefkindje behandeld. De strategie waarmee het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap de NBV21 aan het publiek presenteert, toont de zeggingskracht van een marketingcampagne.