Geloof

Veiligheid vóór alles? Wachten op gebaande wegen? Het ‘nooit van gehoord’ hebben heeft zijn redenen. Veel gebieden zijn moeilijk toegankelijk of verboden, zelfs in een kleiner wordende wereld liggen sommige landen ver achter de horizon.

‘Zie je dat hoge gebouw daar? Gebouwd met Arabisch geld.’ De lokale pastor die me Sarajevo laat zien, is er niet blij mee. ‘Overal wordt hier geld uit de Arabische wereld gestoken in moskeeën en andere gebouwen.’

Om Europa vandaag beter te begrijpen moet je haar verleden in duiken. Vier jaar was ik toen de Berlijnse muur viel; pas later kon ik me een beeld vormen van de Koude Oorlog. Het bleef moeilijk om een gevoel te krijgen bij de tegenstellingen tussen Oost en West, totdat ik eind vorig jaar het zinderende liefdesdrama Cold War zag.

Ook al zijn Roemenië en Bulgarije lid van de Europese Unie, op veel gebieden loopt de ontwikkeling flink achter op die van buurlanden, vroeger eveneens achter het IJzeren Gordijn. Van de hoop dat de import van westerse methoden, kennis, expertise en geld de samenleving zou veranderen als het gaat over sociale thema’s en de civil society, is weinig meer over. Al deze zaken zijn inmiddels omarmd, maar veranderingen gaan langzaam of blijven zelfs geheel uit. Hoe komt dat?

Als je het nieuws leest of hoort, kun je je weleens machteloos voelen om alle ellende op de wereld en overweldigd door al het lijden en verdriet. Het lijkt nog lang niet op het Koninkrijk van God waar we op hopen, dat Koninkrijk waar elk mens tot bloei mag komen.

Ik vroeg aan vier jongeren wat zij doen om hun geloof handen en voeten te geven. We zien jongeren vaak alleen als de toekomst, maar jongeren zijn ook ons baken van hoop. Dit zijn hun open, krachtige, soms kwetsbare, inspirerende verhalen.

Toen ik veertien jaar geleden naar Roemenië vertrok om te gaan werken op het theologisch instituut van de Hongaarse Protestantse Kerk in Cluj, kreeg ik in Nederland vaak te horen dat die kerk zo nationalistisch was. Dat werd uiteraard niet in positieve zin bedoeld. ‘Geloof en kerk’ rijmen toch zeker niet met ‘eigen land, eigen cultuur’?

‘De liefde van Christus dringt me, dat wil ik uitdragen, ook al lukt het niet altijd. Wie is de ander, wat beweegt hem, welke vragen heeft ze, welke concrete noden zijn er als het bijvoorbeeld om vluchtelingen gaat? Alles komt uit de geweldige genade van God. De roeping van de kerk is leven uit wat Hij geeft en dat delen met mensen die op je weg komen.’

Minister Blok heeft gekke dingen gezegd over de multiculturele samenleving. Dat Suriname ‘a failed state’ is bijvoorbeeld. En dat bewoners van cultureel diverse buurten ‘enorme overlast’ ervaren. Maar had hij niet ook een goed punt in zijn beschrijving van het hedendaagse Nederland?

Ik kom uit een familie van predikers en zendelingen. Het intrigeert me wat hen drijft, en ook hoeveel er in die posities van je gevraagd wordt. In de film First Reformed vertelt regisseur Paul Schrader, vooral bekend als schrijver van Taxi Driver (1976), het verhaal van de New Yorkse dominee Ernst Toller, die ernstig ziek is. Het verlies van zijn in Irak gesneuvelde zoon is hij niet te boven gekomen. Hij heeft moeite met bidden en besluit bij wijze van experiment om alles dagelijks van zich af te schrijven in een dagboek.