Praktische theologie

Op zaterdag 22 oktober vond de tweede activiteit van StayTuned.nu plaats. Na de eerste bijeenkomst in Rotterdam (zie het juli/augustusnummer) was ditmaal Haarlem aan de beurt. Peter Ouwerkerk, mede-initiatiefnemer van het tienerproject, was erbij en maakte een kort verslag.

De hertaling ‘Samen Jong’ trekt de aandacht van alle kerken die een strohalm zoeken om zichzelf uit het moeras van secularisatie en kerkverlating te trekken. Helaas gaat het boek veel kerken niet helpen, en sommige kerken zelfs nog moedelozer maken. We delen een aantal dingen die we waarderen aan het boek, maar laten ook zien waar het boek kerken niet helpt. Ten slotte formuleren we waar wij denken dat kerken – ook de wiebelige, kleine, vergrijsde gemeenten waar er zoveel van zijn in Nederland –  nieuwe moed uit kunnen putten.

Hoewel de nieuwe PThU rector Maarten Wisse weer op tijd de trein moet halen, oogt hij ontspannen. Hij praat zorgvuldig en weloverwogen, en maakt tijdens het gesprek leuke grapjes.

De vierde uitdaging voor de kerk en theologie waar ik het over moet hebben is de hedendaagse ‘waarheidverwarring.’ Wie ‘vroeger’ wat wilde weten, moest actief op zoek; vandaag hebben we juist moeite om ons af te sluiten van alle informatieprikkels. Informatiestress en infobesitas zijn symptomen van onze tijd. Waarheid is niet meer verhelderend, maar eerder verwarrend, en valt ten prooi aan wantrouwen en groepsdenken.

In 2007 publiceert Charles Taylor ‘A Secular Age’. Wat betekent deze seculiere tijd voor het werk van de pastor? Martijn van Leerdam las de boeken van Andrew Root: er is geen weg terug.

Woestijnvaders en -moeders uit de 4e tot 7e eeuw begeleidden mensen die een religieus leven als heremiet (alleen) ambieerden of juist eerder als cenobiet (samen, in een kloostergemeenschap) wilden of zouden moeten wonen. Talloze spreuken uit die tijd tonen de voordelen maar vooral de valkuilen van de diverse leefvormen.

Een eenzame oude vrouw heeft eigenlijk ‘geen puf meer’. Toch wordt ze ergens door getroffen.

In een interview dat ze een maand voor haar dood gaf, vertelde dominicanes Holkje van der Veer over hoe ‘alleen’ en ‘samen’ een rol speelde in haar leven.

In een klooster ben je veel op jezelf, maar ook ben je samen met de andere leden van de kloostergemeenschap. Er is tijd en ruimte voor persoonlijke meditatie en gebed. Tegelijkertijd wordt de liturgie met elkaar gevierd. Een zestiende-eeuws gebedenboek uit het Sint-Agnesklooster in Arnhem dat recent is ontdekt, geeft een inkijkje in hoe de persoonlijke en individuele gebeden gekoppeld zijn aan de gezamenlijke viering van de liturgie.