Spiritualiteit en mystiek

Mocht Ikea nog verlegen zitten om een goede naam voor zijn meubilair, dan suggereer ik bij deze de ‘Dialog’ voor een nieuw model keukentafel. Want dat is waar de ware gesprekken worden gevoerd.

We schuiven op vier plekken aan tafel aan: in het verpleeghuis, bij opa en oma met de kleinkinderen, in het revalidatiecentrum en bij BuurtBuik.

Het werkwoord שוב (shub) komt vaak voor in de Hebreeuwse Bijbel en betekent meestal ‘terugkeren’, ‘omkeren’. Dat kan letterlijk zijn, als een beweging van daar naar hier. Het kan ook afkeren van iets of iemand zijn in angst of schaamte, of terugkeren tot God, geloof of de wijze raad van een ouder.

Het is één van de vier basisemoties: boosheid. En dan ook echt: heel boos zijn. De Bijbel geeft er woorden aan als woede of toorn. In dit dossier vind je het beste op Theologie.nl rond het thema Woede: een podcast, een themanummer van Herademing en een keuze van de redactie uit driehonderd artikelen over woede.

Hoe keken Thomas van Aquino, Benedictus van Nursia, Martinus van Braga, Johannes Cassianus en Augustinus naar ‘woede’? Sommigen zeggen: onderdruk en vermijd woede. Anderen zeggen: laat woede toe maar laat haar niet tot wasdom komen. Benedictus zei bijvoorbeeld: je moet je woede niet uitleven, niet de vrije loop laten, je moet haar niet tot voltooiing brengen.

Handreiking met vragen aan de lezer, waarin aan de hand van Psalm 58 wordt gekeken hoe woede een weg kan vinden. De rechtvaardige vraagt in een gebed aan God om wraak te nemen op de kwaadwilligen die hem belagen. Ook de schrijver Elie Wiesel bad om vergelding. Is dit herkenbaar voor de lezer?

Nadat haar moeder overleden is, cirkelt Barbara Zwaan rond het begrip ‘vrede’. Ze voelt iets van vrede terugkomen als ze zich al wandelend met haar verbindt. De innerlijke vrede van haar moeder was gegroeid, naarmate ze zich meer moest overgeven aan het vergeten, dat bij haar dementie hoorde. Nu ze in haar hemelhuis is, is die vrede volmaakt. Barbara’s ontdekking dat de geestelijke verwevenheid sterker is dan de dood, voelt als thuiskomen, in vrede.

In het verlangen om één te worden met God, om God volledig te beminnen en volledig door God bemind te worden, kan een ‘oerwoede’ ontstaan. Mystici hebben ervaren dat God hen rechtstreeks aanraakt. Het verlangen blijft, maar ook komt er een vrede: de vrede die alle verstand te boven gaat. Er rest nog één grens: die van het lichaam.

De woede over de inval in Oekraïne moet niet leiden tot meer uitgaven voor defensie. Martin Luther King waarschuwde al dat geld voor oorlogen niet meer uitgegeven kan worden aan sociale problemen. Hij predikte geweldloosheid: hebt uw vijanden lief. Betrek de spirituele dimensie in je denken, benader alles vanuit een wereldomvattende liefde.