Systematische theologie

Voor Arjan Plaisier (emeritus-predikant en -scriba van de PKN) is in zijn nieuwe boek ‘een tijd om te helen’ het glas duidelijk (meer dan) halfvol. Als voortrekker van het platform ‘Rome-Reformatie’ is hij van mening dat de post-seculiere wereld van de 21st eeuw ons dwingt na te denken over de noodzaak van een verzoenende integratie en uniformisering van de protestantse kerk (PK) met de Rooms-Katholieke kerk (RKK).

De verkiezingen staan voor de deur en Nederlandse christenen worden weer geconfronteerd met een luxeprobleem. In ons land zijn er namelijk drie gevestigde partijen die zich als christelijk afficheren: de SGP, CDA en CU. Het is een diversiteit aan christenpolitiek die je in andere westerse democratieën niet meer ziet. Maar moet een christen ook op een christelijke partij stemmen?

De katholieke theoloog en priester David Tracy overleed in april 2025 op zesentachtigjarige leeftijd. Hij was ruim twintig jaar verbonden aan de University of Chicago Divinity School en staat bekend om zijn vele bijdragen aan de hermeneutiek. In Chicago leerde Rob Plum David Tracy kennen toen hij daar was voor zijn eigen promotieonderzoek. De ontmoeting met Tracy maakte indruk op Plum en gaf aanleiding om zich te verdiepen in zijn werk. Dit essay schreef Plum ter nagedachtenis aan het leven en werk van David Tracy.

Jubileumboeken hebben vaak iets weg van een fotoalbum: waardevol voor insiders, maar voor buitenstaanders soms taai. Het jubileumboek Kerk en Vrede 1923–2023 is een uitzondering. Met meer dan 400 pagina’s geschiedenis, theologie en persoonlijke verhalen leest het als een spannend document over een eeuw actief pacifisme – en daagt het ook vandaag uit tot nadenken over oorlog, geweld en verzoening.

Is de werkelijkheid een voldongen feit? Of wacht ‘het onmogelijke’ om iedere hoek? In dit artikel bespreekt historicus Wouter Hofland ‘twijfel’ in het werk van Gilbert Keith Chesterton, Jacques Ellul en Tomás Halík. Hij vindt een opvallende overeenkomst: de auteurs zien alle drie het christelijke geloof als een revolutionaire daad. Door open te staan voor een transcendente wereld die niet volledig kenbaar is, beoefen je als gelovige de kunst van het durven toestaan van ‘het onmogelijke’. De twijfel die inherent is aan geloof maakt de weg vrij voor verwondering, naastenliefde én verantwoordelijkheid.

Wie het over Rome en Reformatie heeft, wordt geconfronteerd met meer dan vijf eeuwen verdeeldheid. Hoog tijd om die breuk te helen, zo betoogt theoloog Arjan Plaisier. Journalist André Groenendijk ontmoet Plaisier op een sprekende plek de Sint-Joriskerk in Amersfoort. Eens een rooms-katholieke kerk, nu al meer dan vier eeuwen in protestantse handen. Dit gebouw ademt de geschiedenis die de achtergrond vormt van Plaisiers boek Een tijd om te helen.

Oorlog en vrede houden de mensheid al eeuwenlang bezig. Nu wereldmachten opnieuw inzetten op bewapening, is die vraag actueler dan ooit. Hoe ga je als christen om met geweld? Tegen die achtergrond las theoloog Jan Venderbos Alleen door vrede van Eugen Drewermann – een boek dat angst aanwijst als motor van oorlog en de Bergrede presenteert als weg naar genezing.

What a genderful world – deze tentoonstelling in het Tropenmuseum heette in 2020 de bezoekers welkom in een wereld die geen heteronormativiteit kent, waar gender een spectrum is, waar iedereen zichzelf kan zijn.1 Het was voor mij een verrijkende en verwarrende ervaring. Roze als kleur voor jongens en mannen in Mexico, politiemannen op Fiji met rokken aan, een derde geslacht in India en bij de oorspronkelijke bewoners van Amerika. De tentoonstelling heette de bezoekers uit in de genderwereld en maakte duidelijk hoe cultureel bepaald genderopvattingen zijn. Maar ik miste de duiding, een gids in dat nieuwe land of deze nieuwe wereld. Die gids voor genderland wil Jan Minderhoud bieden met zijn boek Geloof en gender. Zoeken naar een begaanbare weg.

Het woord ‘dogmatiek’ klinkt misschien stoffig, saai en moeilijk. Dogmatiek voor iedereen laat zien dat dat niet zo is. De gewone taal met duidelijke voorbeelden, heldere uitleg van belangrijke bijbelteksten, verdiepende gedeelten en herkenbare vragen zorgen voor een boeiend en prettig leesbaar boek. De auteurs, Almatine Leene en Wim Markus, zijn ervan overtuigd dat dogmatiek bijdraagt aan de verdieping van je geloof. Naast argumenten om te geloven komen de Drie-eenheid, de kerk, gebed, hemel en hel, Gods leiding in je leven en veel andere belangrijke thema’s uit de Bijbel op een overzichtelijke manier aan de orde.