Ingewikkeld: het verhaal van Jakob

Mensen kunnen het zichzelf en anderen heel erg lastig maken. Schuld, schaamte en angst kunnen mensen klemzetten, bijvoorbeeld tijdens hun studie of in hun huwelijk. Het is dan moeilijk om eerlijk te zijn. Wat als je leven één grote leugen wordt?

Sommige studenten doen alsof het goed gaat met hun studie, en houden dat jaren vol. De schaamte is te groot om tegenover hun vrienden en ouders toe te geven dat ze soms al jaren niet meer studeren. Dit komt bij mannen vaker voor dan bij vrouwen: toegeven dat je het niet meer zit zitten, praten over wat je werkelijk bezighoudt, dat blijkt heel erg lastig – zo niet onmogelijk. Een voorbeeld uit de Bijbel is het verhaal van Jakob.

Leugens en bedrog

Jakobs naam weerspiegelt zijn levensverhaal. Zijn naam betekent: ‘hij die de hiel vasthield’. Interessant is, dat dit zowel negatief (hielenlichter, bedrieger) als positief (opvolger, vervanger) kan zijn. Later in Jakobs leven, wanneer hij zijn broer Esau en zijn vader Isaak bedriegt, krijgt zijn naam de meer negatieve betekenis, die van bedrieger.

Ondanks alle leugens ontvangt Jakob uiteindelijk een andere naam. Na een gevecht met God wordt zijn naam Israël, ‘hij die vecht met God’. Het levensverhaal van Jakob krijgt een volgende wending als hij zijn broer Esau tegemoet treedt, nadat er lang geen contact is geweest. Daarmee wordt het verhaal van Jakob een verhaal van hoop. De rauwe, eerlijke Esau en zijn leugenachtige broer komen weer tot elkaar.

Vernieuwd

Jakobs worsteling bij de Jabbok (Genesis 32-33) wordt regelmatig verbonden met de strijd van Christus in de tuin van Getsemane en aan het kruis. Zoals Jakob een nieuwe naam krijgt die de naam zal worden van een heel volk, krijgen de leerlingen van Christus een nieuwe identiteit en bestemming.

Confrontatie

Het leugenachtige glijdt niet zomaar van Jakob af. Hij zit verstrikt in wat zijn moeder, Rebekka, hem opdraagt te doen. Ook komt Jakob niet ongeschonden uit het gevecht met God: zijn heup raakt ontwricht, zodat hij mank loopt. Op het moment dat Jakob Esau ontmoet, blijkt dat hij zeker wel beseft wat hij heeft gedaan: ‘Beiden huilden’ (Genesis 33:4). Hij heeft het ingewikkeld gemaakt; zijn daden hebben Esau heel erg diep geraakt.

Jakob gaat het moeilijke niet uit de weg. Hij voelt gaandeweg dat het niet deugt wat hij doet. Uiteindelijk ziet hij onder ogen wat hij in zichzelf en anderen heeft losgemaakt. Hij gaat de strijd aan, en ondanks zijn ontwrichte heup komt hij vernieuwd en anders uit het gevecht. Getekend door zijn ingewikkelde leven maakt hij zichzelf los en weer vrij. Dat doet hij niet alleen met en voor zichzelf; dat doet hij ook met en voor wie hem lief zijn. En tenslotte doet hij dat ook met en voor God.

Bevrijd

Jakob, die als bedrieger vlucht van zijn familie, keert terug als vader van twaalf zonen. Zij worden de stamvaders van het volk Israël. Deze beweging van verwerping naar verhoging zien we terug bij Christus. Hij werd veracht in zijn vaderstad Nazaret, maar later vereerd als opgestane Heer.