Lava, liefde en levenskunst

Ricco heet hij, een gids van begin twintig. Vaardig bestuurt hij zijn jeep door de asgrijze vlakten rond de Indonesische Merapi-vulkaan. Zijn T-shirt verbergt de ‘gratis tattoos’ die hij opliep toen gloeiende stenen zijn rug raakten. Ricco is Gen-Z: digitaal onderlegd, welbespraakt, wereldwijs. Maar hij is óók een kind van de vulkaan. In zijn wereld bestaat geen vanzelfsprekende toekomst. En toch lacht hij er niet minder om.

Littekens van het land van de Merapi

Ik ontmoette Ricco tijdens een reis met mijn vier zoons. Hij toonde ons wat de Merapi achterliet: verwoeste dorpen, half gesmolten brommers, versteende buffels. Hij stopte bij een bunker — ooit een schuilplaats, nu een graf. De lava vond haar weg. Eén man versteende bij 1000 graden. Een ander zocht verkoeling in het toilet, maar het water begon te koken.

Ricco groeide op binnen de risicovolle ring van twintig kilometer rond de vulkaan. In zijn broekzak zit altijd een alarm. Gaat dat af, dan vertelt de toon hem hoe lang hij nog heeft. Onderbroken piepjes: “You only have five minutes, bro.” Een langgerekte pieptoon? “Then you’re done.” Zijn rug draagt de littekens van het land dat hem gevormd heeft.

Mijn zoons zijn er stil van. Je moet er toch zeker niet aan denken: leven met een pieper op zak die je lot kan bezegelen? Altijd weer de vraag: hoe staat het ermee vandaag? Smeult de vulkaan? Komen er stenen uit? Lava?

Wanneer harde en zachte krachten elkaar raken

Of Ricco er over vijf jaar nog is? Niemand die het weet. Of hij zal trouwen, kinderen zal krijgen? Geen garanties. En toch is hij iemand wiens gezicht je niet snel vergeet. Wat mij in hem raakt, is zijn levenshouding: een spirituele kracht die in het Westen vaak ver te zoeken is. De kunst om te leven met onzekerheid — zonder verbittering. De bereidheid om te blijven glimlachen. Ricco leeft niet vanuit illusies van controle, maar vanuit de wetenschap dat elke dag je laatste kan zijn. En juist daarom leeft hij voluit.

In hem botsen én versmelten harde en zachte krachten. De harde: lava, dood, eruptie, verlies. Maar ook de zachte: liefde, lichtheid, humor en hoop. Allebei zijn echt. Allebei maken deel uit van het leven — en van de schepping zelf.

Toch kiezen wij, in kerk en samenleving, vaak voor één van beide. We belijden dat God goed is, en weten geen raad als het kwaad toeslaat. We geloven dat goed leven bescherming biedt, alsof geloof een soort moreel verzekeringscontract is. Maar Ricco spiegelt ons iets anders voor.

Wat als spiritualiteit geen ontsnapping is aan gevaar, maar een manier om ermee te leven? Wat als geloof je niet redt van het vuur, maar je leert hoe je rechtop blijft staan als alles om je heen smeult?

Hoop is bestand tegen lava

In de christelijke traditie spreken we graag over hoop. Maar hoop is geen luchtkasteel. Geen wishful thinking. Hoop is een kracht die bestand is tegen lava.
Ze buigt, maar breekt niet. Ze weet dat controle een illusie is, en dat liefde geen bescherming biedt tegen verlies — maar wél zin kan geven aan wat kwetsbaar is.

Op de terugweg verzucht mijn zoon: “Hij is precies zoals wij.” En dat klopt. Ricco speelt dezelfde games, droomt van verliefd worden, verlangt naar een toekomst. Maar hij leeft met het besef dat die toekomst niet gegarandeerd is. Misschien is dat precies de spiritualiteit die we nu nodig hebben — in een tijd van klimaatverhitting, sociale erupties en verdwijnende zekerheden.

Niet als romantisering van het lijden, maar als een geestelijke uitnodiging om het leven te omhelzen zoals het zich aandient. Met zachte ogen die het tragische durven zien. Met voeten die stevig staan op verbrande grond. Met een hart dat openblijft: om lief te hebben, te verliezen, en tóch te glimlachen.

Want stel dat vijf minuten alles is wat je hebt.
Dan is wat je kiest in die vijf minuten… je diepste antwoord op het bestaan.

Over de auteur