‘Je wilt je preek toch niet aan ChatGPT uitbesteden?!’ Die opmerking hoor ik regelmatig. Soms met een lach, soms met lichte paniek. Een paar jaar geleden had ik precies zo gereageerd. Dat begon met een LinkedIn-bericht. Iemand tagde me en schreef: ‘@Paulien Vervoorn, worden preken straks gemaakt door ChatGPT?’ Ik antwoordde zonder aarzelen. Preken laat je niet door een machine maken. Punt. Want preken gaat over geloofwaardigheid. Over doorleefd spreken. Over de Geest die werkt.

De Kerkorde schrijft voor dat de kerkenraad jaargesprekken voert met de predikant of kerkelijk werker. Dat is goed en waardevol voor wie in en met de gemeente werkt. Maar hoe doe je dat? Hoe voer je een goed gesprek? Hoe bereid je je voor en wat gebeurt er daarna? Zulke vragen komen in dit artikel heel praktisch aan de orde.

Elke ambtsdrager kan gevraagd worden lid te worden van de generale synode. Dan kom je in een vreemde maar boeiende wereld terecht. In dit hoofdstuk gaat het daarover, vooral vanuit het perspectief van de leden van de synode: waar krijg je dan mee te maken?

Net als voor ouderlingen en diakenen geldt dat iemand pas in het predikantsambt staat, wanneer hij of zij door een ambtelijke vergadering geroepen is en bevestigd is. Maar waar voor ouderlingen en diakenen alleen de eis geldt dat zij belijdend lid zijn van de kerk, gelden voor de toelating tot het ambt van predikant extra eisen.

Het werk van de kerkelijk werker heeft in de kerkorde van 2004 een eigen plaats gekregen door het te omschrijven als een dienst, die in samenwerking met de ambtsdragers wordt uitgeoefend tot vervulling van de roeping van kerk en gemeente (art. V-6). Net als de ambten zijn deze diensten opgenomen in het openbare ambt van Woord en sacrament (art. V-1). Deze bijzondere positie kreeg vorm als ‘bediening’ (zie § 7.3). In 2012 heeft de synode besloten dat kerkelijk werkers ook in het ambt kunnen worden bevestigd, ja zelfs dat dat de voorkeur verdient. Het werk van de kerkelijk werker is sindsdien voluit ambtelijk werk.

De procedure voor de verkiezing en beroeping van een gemeentepredikant wordt beschreven in ord. 3-3,4. De Gids voor het beroepingswerk geeft daarbij goede praktische richtlijnen.

Intussen is wel duidelijk geworden dat de gemeente niet zonder het ambt kan. Ambtsdragers, kerkenraad en gemeente zijn op elkaar betrokken. De verkiezing van de ambtsdragers is dan ook in de regel een zaak van de gemeente. Dat geldt zowel de verkiezing van de predikant als die van ouderlingen en diakenen (ord. 3-1).

Onder de ambtelijke vergaderingen neemt de kerkenraad in zekere zin de eerste plaats in: hij geeft leiding aan het leven van de gemeente. In de Romeinse artikelen wordt een aantal basisregels voor de kerkenraad vastgelegd. De kerkenraad wordt gevormd door de bij de gemeente dienstdoende predikanten, de ouderlingen en diakenen en geeft leiding aan het leven en werken van de gemeente (art. VI-3,4 KO). Dit is fundamenteel. Leiding geven is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle ambtsdragers die dan ook gezamenlijk in een ambtelijke vergadering wordt uitgeoefend

In de kerk is de leiding van gemeenten en kerk toevertrouwd aan ambtelijke vergaderingen, vergaderingen waarin predikanten, ouderlingen en diakenen samenkomen (art. VI-1). De leiding is niet toevertrouwd aan losse personen, maar aan vergaderingen. Het leiding geven is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dit geldt binnen de gemeente en ook tussen de gemeenten onderling en in heel de kerk. Plaatselijk is de leiding toevertrouwd aan de kerkenraad, binnen de classis aan de classicale vergadering en landelijk aan de generale synode (art. VI-2). We noemen dit het presbyteriaal-synodale stelsel.