Schuurpapier

In deze rubriek worden verhalen over gemeente-activiteiten gedeeld. Aanstekelijke verhalen, niet om op te scheppen of elkaar jaloers te maken, maar vooral om ideeën rond te strooien die kunnen inspireren. Wat hebben deelnemers eraan opgedaan, en zou dat bij ons ook mogelijk en heilzaam zijn? 

Soms heb je dat, dat twee opmerkingen samenvallen en er zo iets nieuws ontstaat. Dat gebeurde in het voorjaar van 2017 in Wageningen. Daaruit ontstond een activiteit, die na al die jaren nog verdiepend, verbindend en inspirerend is: de leeskring ‘Schuurpapier’.

Ontstaan

Samen met Jelle, een jonge vader, organiseerde ik als predikant een serie avonden voor ouders over geloofsopvoeding. Op die avonden kwamen alleen moeders af. Na afloop bespraken we, dat we mannen misten bij verdiepingsbijeenkomsten. Hoe zat dat, wilden ze niet naar kringen of bijeenkomsten, of kozen we de thema’s niet goed? Diezelfde week belde Otto mij, dat hij beschikbaar was voor een groep jonge mannen, die wilde praten of sparren over geloofs- of levensvragen. Zo ontstond het idee om aan de hand van een boek tot een goed inhoudelijk gesprek te komen. We besloten om een leeskring voor mannen te starten, die maandelijks samenkomt in een café. 

Mannen

De uitnodiging ging via een persoonlijke mail naar mannen van rond de dertig en veertig. We nodigden ze uit voor een kring, waarbij het om inhoud én kwetsbaarheid ging. Waar we gesprekken wilden voeren over het leven van alledag, maar daarbij wilden kijken hoe dat alledaagse zich verhield tot grote thema’s. We vroegen hun om tijd te investeren, zodat we écht de diepte in konden gaan. We schreven twintig mannen aan, we kregen tien aanmeldingen. Daar zat één vrouw bij, die over deze nieuwe groep gehoord had van haar man. Zo startten we met een groep die deze keer voor het grootste deel uit mannen bestond.

We schreven twintig mannen aan, we kregen tien aanmeldingen

Veelheid

Door de jaren heen zijn er 52 boeken en 1 film besproken, maar vooral heel veel mooie gesprekken gevoerd. Want dat is de kracht van een leesgroep: de boeken zetten je op het spoor van een thema. De auteur kiest een invalshoek of een positie en jij kunt je als lezer hiertoe verhouden. En bij een roman bieden de personages en hun keuzes genoeg gespreksstof.

Inzicht, diepte en verbinding

We lazen allerlei soorten boeken, van klassieke filosofische werken, tot een roman die net een prijs had gewonnen. We kozen met regelmaat pittige boeken uit, maar wisselden die af met – op het oog – eenvoudiger leesstof. Zo ontstond ook de naam voor de leeskring ‘Schuurpapier’. De boeken dienen te schuren: vragen op te roepen over maatschappij, kerk, geloof, jezelf. Met elkaar deze vragen proberen te beantwoorden geeft inzicht, diepte, verbinding. Kortom: van schuren wordt iets mooier, gaver, echter. De boeken werden in overleg met de deelnemers gekozen, ieder kon boeken aandragen. Wij zorgden voor afwisseling.

De boeken moeten schuren, vragen oproepen over maatschappij, kerk, geloof, jezelf…

Werkvormen

We beginnen de avond bijna altijd met ‘plotten’: je initialen zetten op een groot papier waar twee assen op staan. Daar staat bijvoorbeeld ‘auteur verdient Nobelprijs voor literatuur’ en ‘kan door de papierversnipperaar’ als uitersten van de ene as, en ‘boek is een must-read voor onze geloofsgemeenschap’ en ‘boek is eigentijds, maar staat ver van mij af’ als uitersten op de andere as. Als iedereen heeft geplot, geeft de voorzitter elke deelnemer de ruimte om zijn of haar positie uit te leggen. Hier is geen goed of fout mogelijk. Dit plotten geeft ruimte en lucht om jouw begrip en gevoel te delen.

We maken ook wel eens een grafiek (met X- en Y-as), waarop alle lezers de leesbaarheid (Y-as) van begin tot eind (X-as) van het boek aangeven (hoog op Y-as is vlot leesbaar).

Ludiek, maar ook moeilijk, is het om het boek samen te vatten met elkaar, waarbij ieder om de beurt een zin maakt. Bij de eerste ronde van gesprekken kan ook een duiding van het soort boek worden besproken.

Na het plotten gaan we meer de diepte in. Dat kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door een gesprek te voeren aan de hand van een serie vragen, die de gespreksleider heeft voorbereid. Die vragen kunnen gaan over het personage of de gebeurtenis, die je aanspreekt/aangrijpt en waarom; over de thema’s, die de auteur aansnijdt; of de (mogelijke) drijfveren van de auteur om het boek te schrijven; of de thema’s die worden behandeld.

En jij?

In het laatste deel van de avond draaien we het boek, de diepten ervan, naar ons zelf toe. Waar raakt het boek jou? Wat betekent het voor jouw geloofsbeleving? Brengt het boek jouw vertrouwen in geloofsgemeenschappen aan het wankelen of versterkt het je vertrouwen? Voor de gespreksleider is het belangrijk om de deelnemers ruimte te geven, ‘aan te voelen’ en niet te verplichten gevoel en geloof te delen.  

Tot slot

De groep loopt nog steeds goed. Otto is gespreksleider, Jelle is nog steeds deelnemer. Er zijn door de jaren heen meer vrouwen aangesloten, maar het grootste deel van de groep bestaat nog steeds uit mannen. Het schuurt dikwijls, maar bovenal wordt er genoten van zinvolle, verrijkende gesprekken. Denk er eens over na of dit ook past in je eigen gemeente. Otto is bereid om meer te vertellen en mee te denken over hoe je zo’n groep kunt starten!

Otto Hospes is gemeentelid van de Protestantse Gemeente Wageningen.