Dat de filosofische hermeneutiek van Hans-Georg Gadamer van eminent belang is voor theologie en Bijbelwetenschap, staat buiten kijf. Dankzij Gadamer zijn we verrijkt met inzichten die het lezen van de Bijbel en de theologie beslissend hebben beïnvloed. En wat mij betreft ten goede. De dissertatie van Matthias Baum, verdedigd aan de universiteit van Heidelberg, probeert de verbinding tussen de hermeneutiek van Gadamer en de christelijke (systematische) theologie nog uitdrukkelijker te leggen.

Deze studie van Jan Veenhof, van 1973 tot 1990 hoogleraar dogmatiek en dogmageschiedenis aan de Vrije Universiteit, biedt een even moedige als uitdagende pneumatologie. Gebruikmakend van huidige natuurkundige inzichten toont hij zich in zijn ontwerp open voor een verwijd wereldbeeld, voor een spiritualiteit van de mystici en New Age. Hij overschrijdt daarbij grenzen waarvoor de meesten van het gilde der theologen, liberaal of orthodox, maar zonder uitzondering horig aan Kant, terugschrikken. Ik noem een paar belangrijke gezichtspunten in dit rijke boek.

Dit boek, dat onlangs als theologisch boek van het jaar werd verkozen, is het eerste deel van een trilogie. Zoals de titel al stelt, biedt het zich aan als een theologische visie voor de 21ste eeuw. Wat dat betekent wordt op haast elke bladzijde duidelijk gemaakt. Alle directe apologetiek om de zinvolheid van christelijke theologie duidelijk te maken, wordt inadequaat geacht, al is het indirecte apologetische effect van het vertoog er niet minder om. Het boek brengt de lezer medias in res. De auteur streeft ernaar een theologie die de werkelijkheid zoals ze in het licht van Christus is, verstaanbaar en vertelbaar te maken. Christus is van dit verhaal en deze tekst de grammatica.

Van de Beek heeft sinds zijn promotie in 1980 een imposant oeuvre bijeen geschreven. Dat is uitgemond in een complete zesdelige dogmatiek, gepubliceerd tussen 1998 en 2017. In de hier besproken uitgave worden deze zes omvangrijke delen handzaam samengevat: een complete dogmatiek in zakformaat. Er zijn zes hoofdstukken, corresponderend met de zes eerder gepubliceerde delen. De opzet van het geheel (de christologie met aangehangen Israëltheologie voorop; de eschatologie direct aansluitend; dan de ecclesiologie; de scheppingsleer en de Godsleer pas aan het slot) bleef zo gehandhaafd. Met één (relatieve) uitzondering: de pneumatologie, in het hoofdwerk ondergebracht bij de ecclesiologie, verschijnt nu in het verband van de eschatologie.

In 2018 verscheen het boek Het vergeten evangelie. Het geheim van Jezus verandert alles van Reinier Sonneveld. Het boek deed het nodige stof opwaaien in orthodoxe kringen, omdat de auteur een pleidooi hield voor een Christus victor-benadering ten koste van de idee dat Jezus’ plaatsvervangend sterven verzoening voor onze zonden zou hebben bewerkstelligd. Het boek was aanleiding voor een studiedag. De bijdragen aan deze dag zijn voor voorliggende bundel uitgebreid en geannoteerd. De bundel maakt zo nu en dan een merkwaardige indruk, doordat zaken niet goed zijn doordacht. Zo spreekt de titel van verlossing, terwijl vrijwel alle bijdragen over verzoening gaan. Verlossing wordt zonder nadere uitleg gelijkgesteld aan verzoening, maar zijn beide termen wel synoniemen van elkaar?

Dit boek is deel 21 in de Lindeboomreeks, de boekenserie over medisch-ethische thema’s vanuit het Lindeboominstituut. Gewoonlijk worden de bijdragen vanuit het Lindeboominstituut getypeerd als pro life. De redacteuren maken echter duidelijk dat het ze niet te doen is om een antithetische positie tegenover pro choice of het terugdraaien van de abortuswetgeving, maar om een positieve ethische bijdrage aan het morele debat over abortus en vruchtbaarheidstechnieken.

De Leidse rechtsfilosoof Kinneging biedt na een Geografie van goed en kwaad (2005) een Archeologie van goed en kwaad. Hij tracht de wortels van het Europese morele denken bloot te leggen. Hij doet dit niet alleen als wetenschapper, maar ook als iemand met een missie: de Europese cultuur dreigt te gronde te gaan en kan alleen gered worden door te herbronnen vanuit de oudheid en het Christendom. (Ik volg in deze bespreking de auteur in zijn gebruik van hoofdletters.) Dat is de grondovertuiging van de auteur, die hij in dit boek zo helder en diepgaand uiteenzet, dat ook mensen die een hele andere denkrichting zijn toegedaan haar ernstig moeten nemen. Na de meeslepend geschreven inleiding behandelt deel I de Moderniteit. Deze wordt onderscheiden in Verlichting en Romantiek. Als kernauteurs van de Verlichting worden Descartes en Hobbes beschouwd, als kernauteurs van de Romantiek Kant, die met zijn notie van het noumenale ‘de intellectuele ruimte heeft gecreëerd waardoor de romantische mens-en wereldbeschouwing kon ontstaan’ (98) en Rousseau, ‘de ware vader van de Romantiek’ (103).

Theo van Leeuwen las het door Frank de Roo vertaalde het werk van Thomas à Kempis,  een boek over Geert Grote, Kempis’ inspirator. Wat vond hij van het werk? Wat waren zijn ervaringen tijdens het lezen?

Daniël De Waele schreef een cultuurgeschiedenis over het ontstaan van het christendom. Hiervoor bestudeerde hij het leven van Joden, christenen en heidenen uit het begin van de jaartelling. Prof. dr. J. Temmerman, decaan Faculteit voor Theologie en Religiestudies te Brussel, schreef een reactie op het boek.