In het Alternatieve Spoor lezen we op de Eerste Kerstdag Matteüs 1,18-25. Deze keuze vraagt enige toelichting, omdat Matteüs de geboorte van Jezus slechts terloops noemt. De traditionele plaats van de lezing uit Matteüs is eigenlijk de Kerstavond, voorafgaande aan het feest. In het Gemeenschappelijk Leesrooster staat deze tekst dan ook op de vierde zondag van de Advent. Wat kan de betekenis zijn van deze tekst als hij klinkt op de Kerstochtend?

Het eerste vers van het tekstgedeelte uit Jesaja klinkt als een verzuchting: ‘Hoe welkom is de vreugdebode.’ Jeruzalem ligt al vijftig jaar in puin, en nu met het uitzicht op het einde van de Babylonische ballingschap roept de profeet de ruïnes op om te jubelen. De oproep komt bij wijze van spreken uit de tenen. Een voor het berooide en beroofde volk ongekend nieuw begin is ophanden. Het eerste vers van Psalm 98, ‘Zing voor de Heer een nieuw lied’, sluit hier als lofpsalm naadloos op aan.

Tussen de verkoop van Jozef en zijn avonturen in Egypte staat ineens het verhaal over Tamar en Juda. Juda had voorgesteld om Jozef te verkopen (Gen. 37,26-27). Een karavaan van Ismaëlieten kwam langs, en de broers haalden Jozef uit de put en verkochten hem aan de Ismaëlieten. Volgens Rasji (11e eeuw, Frankrijk) verkochten deze Jozef door aan Midjianieten, want in Genesis 37,36 staat dat Midjanieten Jozef in Egypte aan Potifar verkopen. Daardoor verliezen de broers ieder spoor en iedere hoop om hem ooit terug te vinden.

‘Zalig de nederigen van hart’, ‘Zalig de treurenden’, ‘Zalig de zachtmoedigen’, ‘Zalig de naar gerechtigheid hongerenden en dorstenden’, ‘Zalig de barmhartigen’, ‘Zalig de zuiveren van hart’, ‘Zalig de vredestichters’, ‘Zalig de vanwege gerechtigheid vervolgden’: met deze proclamaties laat Matteüs Jezus zijn eerste grote redevoering – de Bergrede – openen.

Joodse Bijbelse verhalen en tradities in etsen tot leven brengen: kunstenaar en theoloog Marcus van Lopik kan het als geen ander. In zijn nieuwste boek, Fragmenten uit de Bijbel. Vanuit Joodse beleving verbeeld en toegelicht (Van Warven, 2025), bundelt hij diverse kunstwerken met toelichtingen. Recensent Jan Venderbos dook in het boek, de achterliggende theologie en de rol van beeldtaal in interreligieuze dialoog.

Henk Bakker is een vooraanstaand theoloog en docent aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Met zijn nieuwste boek, Christus, levert hij een diepgaande studie over de ontwikkeling van het geloof in Jezus binnen het vroege christendom. Dit werk bouwt voort op zijn eerdere publicatie Jezus uit 2020, waarin hij de historische Jezus binnen zijn Joodse context plaatste.

Daniël De Waele is een Vlaamse theoloog en docent Nieuwe Testament aan het Hoger Instituut voor Protestantse Godsdienstwetenschappen te Brussel. Met zijn publicaties weet hij historische en theologische inzichten op toegankelijke wijze te presenteren.

In de columnreeks Korte Metten werpen onze auteurs een scherp licht op de actualiteit. Deze week gaat rabbijn Lody van de Kamp in op het gebruik van labels — en op drie beladen begrippen in het publieke debat: genocide, antisemitisme en zionisme.

In een eerder artikel besprak Bernd Hirschfeldt het Joodse begrip lashon hara – de ‘kwade tong’, oftewel kwaadspreken over anderen. Maar wat als we het eens omdraaien? Bestaat er in de Joodse traditie ook een term voor goed spreken over anderen – misschien zelfs als positief gebod? Jazeker! Maak kennis met lashon hatov: de ‘goede tong’. Een begrip waar veel minder over geschreven wordt, maar dat des te meer te zeggen heeft.