Wat gebeurt er in ons brein tijdens gebed, vergeving en zang? Is God een product van onze hersenen? En hoe moeten we studies op dit vlak interpreteren? Filosoof Hans Van Eyghen las het boek De ziel van het brein van neurowetenschapper André Aleman en vraagt zich af: wat leert neurowetenschap nu echt over religie?

Is geloof een kwestie van hersenactiviteit – of raakt het aan iets dat ons overstijgt? In De ziel van het brein neemt neurowetenschapper André Aleman (hoogleraar neuropsychologie aan de Universiteit […]

Is geloof in God een product van onze hersenen? Deze vraag kan een gelovige soms in vertwijfeling brengen wanneer de wetenschap het geloof onder de loep neemt. Want wat nu als geloven in God goed verklaard kan worden aan de hand van neurologische bevindingen: is dat dan niet het einde van de vraag of God wel of niet bestaat? Othniël de Jong las het boek De ziel van het brein van hersenwetenschapper André Aleman en deelt zijn bevindingen.

De afgelopen twee jaar ben ik sterker betrokken geraakt bij onderzoeksprojecten naar religie en spiritualiteit. Zo vroeg Brian Ostafin, hoofddocent klinische psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, mij mee te denken met een onderzoek naar hersenactiviteit tijdens religieuze ervaringen van verwondering en ontzag. Voor dit onderzoek gaan mensen in de MRI-scanner en wordt de activiteit van hun brein gemeten tijdens filmpjes die de ervaring van ontzag bevorderen en tijdens het lezen van korte teksten uit de Bijbel. Voor een ander onderzoeksproject vroeg Bart Haverkamp, promovendus aan de Vrije Universiteit, mij vanuit de neuropsychologie mee te denken bij het opzetten van zijn onderzoek naar de rol van de hersenen bij hechting en gebed in de christelijke traditie. Hij borduurt daarbij voort op onderzoeksresultaten die laten zien dat iemands hechtingsstijl samenhangt met godsbeeld en godservaring.

In zijn nieuwe boek ‘De ziel van het brein’ duikt hersenwetenschapper André Aleman in de intrigerende relatie tussen geloof en neurowetenschap. Wat blijkt? Religie en spiritualiteit hebben daadwerkelijk invloed op onze hersenen. In dit artikel ontdek je vijf wetenschappelijke inzichten uit Alemans boek over het brein en religie die je waarschijnlijk nog niet kende.

Hoe leef je in totale overgave aan God zonder jezelf te verliezen? Die vraag staat centraal in het mystieke meesterwerk De spiegel der eenvoudige zielen van Marguerite Porete. In een tijd van kerkelijke vervolging en intellectuele controle durfde zij te spreken over een vrijheid die geen menselijke macht kan geven: de vrijheid van de liefde.

Met Ontmoetingen met Jung brengt Tjeu van den Berk de beroemde Zwitserse psychiater Carl Gustav Jung (1875–1961) opnieuw tot leven. Niet met een droge analyse, maar via de ontmoetingen die Jung zelf gevormd hebben. Uit dit boek komt niet het beeld naar voren van een abstracte denker in een ivoren toren, maar van een man die zich liet raken – door mensen, door dromen, door het onbevattelijke mysterie van het leven.

Met gemeenteleden praten over hun diepste verlangen, hevige pijn of weggestopte ervaring. Of eigenlijk, nog eerder: hen laten inkeren in zichzelf om dat verlangen en die pijn te vinden en te voelen. Precies dát gebeurde bij het kijken naar schilderijen van Vincent van Gogh. Indalen in de emoties van de schilder, en zo bij de eigen emotie terecht komen. Er was een prachtige leerhuis-serie waar dat kon gebeuren…

Iedereen kan zich min of meer wel een voorstelling maken van de hel. ‘Het was de hel!’ verzucht, na een vakantie met slecht eten en harde bedden in een hotel zonder airconditioning, de een. ‘We krijgen een kijkje in de hel,’ vindt een ander als hij de mensonterende omstandigheden in de wereld ziet. Iets vergelijkbaars geldt voor de hemel. In Het einde van de hel onderzoekt Reinier Sonneveld de mogelijkheid of en hoe we voortleven na onze dood en of we uiteindelijk terecht komen in een hemel of een hel. Zijn conclusie staat aan het begin vast: aan elke hel komt voor iedereen ooit een einde en uiteindelijk zullen we in harmonie met elkaar samenleven. Hij maakt hierbij overigens de disclaimer dat ‘niets vanzelfsprekend is als het gaat over hemel en hel’.