Tussen sjeool en Sion in de Psalmen
‘De berg is voor de beschouwing, de dalen zijn voor de actie.’ Het is een zin die ik niet ben vergeten, al werd hij inmiddels meer dan twintig jaar geleden geschreven door A.L. Boom, in een bijdrage aan het ‘Italië-nummer’ van het weekblad De Tijd, 28 maart 1986. De uitspraak zelf is al een mooie, maar het echte geheim ervan is voor mij gelegen in het landschap, dat de zin oproept: Umbrië, meer in het bijzonder het dal van Spoleto. Het was in die tijd nog een nagenoeg onbekende regio van Italië en afgezien van Assisi zonder dal vullend massatoerisme; dat stopte toen nog in Toscane. Aange spoord door persoonlijke omstandigheden was ik in de gelegenheid niet alleen het dal goed te leren kennen (met de ‘plaatjes’ van Spello en andere voorbeelden van de stad op de berg), maar ook het gebergte daarboven, de Monte Subasio. En daar, in een plooi van de berg, ligt de Eremo delle Carceri, de plek waar Franciscus en de zijnen zich terugtrokken voor bezinning. Je moet diep bukken om de minieme cel van de kleine broeder te bereiken. Zo wilde hij blijkbaar de weg van de nederigheid leren. Eenmaal daar aangekomen, word je beloond met een wonderbaarlijk uitzicht op de gelijkbenige driehoek van bossen aan weerszijden en het dal daar beneden.
