Verhalen schenken

Waar gaat het eigenlijk om bij het kerstfeest? Moet het vrolijk feest zijn, met een gezellige maaltijd en mooie geschenken? Voor dit kerstnummer van Ouderlingenblad, met verhalen over de figuren in de kerststal, dacht Marinus van den Berg nog eens na over wat we voorál elkaar kunnen geven – onze éigen verhalen..!

Verhalen schenken

De maand december, de kersttijd, is een tijd om elkaar te verrassen, om elkaar geschenken te geven. In onze tijd zeggen mensen nogal eens ‘Ik heb alles al’, of ‘wat moet ik geven?’ Misschien kunnen we elkaar of iemand in het bijzonder een verhaal schenken. Een verhaal uit ons leven.

Er zijn in ieders leven gebeurtenissen waar je graag nog eens over wilt vertellen. Er zijn ook gebeurtenissen waar je niét graag over wilt praten, maar wel over móet praten. Het gaat dan vaak om levenveranderende verhalen. Verhalen die je eigen leven en dat van anderen voor altijd hebben veranderd.

Ik herinner me nog de dag dat ik naar een internaat ging, mijn ouderlijk huis verliet, hoe in dat internaat de glazen deur dicht ging, die mij scheidde van mijn moeder.

Er begon een nieuwe weg en ik liet de kindertijd achter me. Ik was toen 12 jaar. Nu ik 78 ben, denk ik er vaker aan terug dan toen ik 28 was. Ouder worden gaat samen met terugkijken: waar kom ik vandaan, wie ben ik geworden? Wie en wat is er belangrijk voor mijn leven? Met wie en wat voel ik me verbonden. Verleden en toekomst zijn met elkaar verweven. Zoals ook generaties met elkaar verweven zijn.

Waar kom ik vandaan, wie ben ik geworden? Wie en wat is belangrijk voor mijn leven?

De maand december is een maand vol verhalen. Ik noem Sinterklaas, Kerst en Oud en Nieuw, met of zonder vuurwerk. In mijn jeugd volgde ik in de parochiekerk hoe de vier kaarsen in de grote adventskrans werden aangestoken. In mijn eigen huis heb ik ook een huis-adventskrans. Kerst is een tijd om naar uit te zien, maar ook om voor te bereiden. De laatste jaren lijkt de decembermaand steeds meer een feestmaand: het accent ligt op een vrolijk feest, maar het kan ook een zeer moeilijke maand zijn.

Vele jaren geleden was ik bij een zaterdagmiddagbijeenkomst voor ouders van een overleden kind. Op die middag werd de naam van hun overleden kind genoemd. Ouders met verdriet ontmoetten elkaar en deelden ervaringen met elkaar. In de maand december en met de kerstdagen voelden ze zich vaak extra alleen, omdat ze als maar wensen hoorden als: Vrolijk kerstfeest! Velen durfden de naam van hun kind niet te noemen. Veel ouders ontdekten ook, dat ze beter zélf het initiatief konden nemen en zélf hun verhaal konden vertellen. Niet het niét noemen, vermijden of uit de weg gaan verbond, maar juist het wél noemen. Noemen zonder oordeel. Noemen zonder bagatelliseren. Een moeder vertelde, dat de doodgeboorte van haar kind voor haar een diepe wond was, maar veel anderen deden alsof het een schrammetje was. De meeste mensen willen het gezellig houden en bedoelen het goed, of zeggen dat je altijd positief moet zijn.

De doodgeboorte van haar kind was een diepe wond, waar anderen deden of het een schrammetje was…

Kerst is voor veel mensen een tijd van samenkomen. Tegelijk is het ook terugkijk-tijd. Een tijd van mensen missen. Niet alleen na hun sterven – alweer een kerst zonder… – maar ook na een breuk, een kind dat niet meer thuiskomt, een scheiding. Niet iedereen kijkt terug op een gelukkig of een succesvol of gezond jaar.

Als je aan een kersttafel of bij een kerstbijeenkomst iedereen een ster geeft met verschillende kleuren en je stelt de vraag: welke kleuren passen bij jou dit jaar… dan kunnen er heel wat verhalen verteld worden. Soms zal iemand zeggen: ‘Ik kan er niet over vertellen…’ Dat is ook een verhaal. ‘De dieren spraken ook niet…!’

Kerst is een tijd van tijd nemen en tijd geven. Kerst is een tijd om stil te staan bij ieders verhaal. We denken soms dat we de ander kennen of veel van de ander weten, maar vaak blijkt dat niet zo te zijn.

Als je de vraag stelt ‘welke kleuren passen bij jou dit jaar?’ kunnen vele verhalen volgen

Misschien denkt u, dat Jezus met kerst centraal staat. Dat kan op meerdere manieren. Aan tafel of in de kring zitten misschien mensen die niet veel met Jezus hebben.

Een paar jaar geleden was ik te gast aan een Iftarmaaltijd. Het was de derde week van december. Er waren zeer verschillende mensen uit de buurt. We leerden elkaar beter kennen. Ik dacht aan de maaltijdverhalen uit de Bijbel. Vaak staan daar niet de eersten centraal, maar de kwetsbaren. Het zijn inspirerende verhalen, die mij vertellen wie voor Jezus centraal stonden. Met kerst mogen de mensen aan het woord komen, op verhaal komen, die vaak niet gehoord worden.

Het is een misverstand dat een verhaal lang moet zijn. Soms is één zin al voldoende. Armen zijn niet de mensen die niets hebben, maar de mensen die ruimte hebben voor een ander.

Het is ook een misverstand dat verhalen zwaar moeten zijn. Soms brengt een grap of een glimlach, een gebaar van begrip of een lied, licht. Vergeet niet te zingen of misschien ook te dansen.