Vier mystieke ervarings-verhalen, hedendaags en zeer uiteenlopend

Vier Herademing-redactieleden vroegen iemand naar zijn of haar ‘inspirerende momenten’. Connie, Tom, Herbert en Adrie vertelden hoe zij gegrepen werden en zich aangesproken voelden: vier totaal verschillende mystieke ervaringen. Trefwoorden: roeping, heelal, genezing en godservaring.

Connie: overweldigd door liefde

Op de vraag of Connie Karsten-van der Brugge (75 jaar) kan vertellen over een inspirerend moment, zegt ze: ‘Dan denk ik direct aan een bijzondere ervaring rond mijn twintigste. Dat was een gebeurtenis die mijn hele verdere leven heeft bepaald. Het was een echt kruispunt voor me.

Toen, out-of-the-blue, werd ik overvallen door een Godservaring

Ik studeerde op de kweekschool en wilde onderwijzeres worden. Als bijbaantje paste ik soms op. Op een avond zat ik in de berookte huiskamer van een oppasgezin na te denken over mijn toekomst. Ik had een vriendin die naar een bijbelschool in Denemarken ging, om daarna als zendeling naar Afrika te gaan. Iets daarin trok ook aan mij. Ik kom uit een gezin dat actief was in de pinksterbeweging en God was belangrijk voor me. Maar ja. Alles opgeven, mijn verlangen naar een partner, een gezin, en leuk werk waar je tenminste wat geld mee kon verdienen? Zo was ik aan het peinzen: wat wil ik nu eigenlijk? En wat zou God van mij willen?

Toen, out-of-the-blue, werd ik overvallen door een Godservaring. Het was totaal onverwacht. Ik zat niet in een kerkdienst waar een bepaalde sfeer werd gemaakt om een godsgevoel op te wekken, zoals ik wel had meegemaakt. Ik zat helemaal alleen op een bank in een huiskamer waar niets aan God of geloof deed denken. Ineens werd ik overweldigd door liefde, een groot besef van Gods aanwezigheid. Het was alsof een stem aan mij vroeg: “Wat is jouwdiepste wens? Wat wil jij?” Ik barste in tranen uit en liet me languit op de grond vallen. “Hier ben ik, U wil ik volgen, het maakt niet uit of mijn verlangens wel of niet uitkomen”, riep ik uit.

Alles gaf ik uit handen in een volledige overgave

Alles gaf ik uit handen in een volledige overgave. Een grote ontspanning volgde. Het was een gebeurtenis waar ik in de rest van mijn leven nog regelmatig op teruggreep, in tijden dat ik het moeilijk had.’

Connie besloot na de kweekschool theologie te studeren en was 35 jaar docente op de pinksterbijbelschool. Ze was plaatselijk actief in de raad van kerken en nam als vertegenwoordiger van de pinksterbeweging deel aan de interkerkelijke dialoog van de Wereldraad van Kerken. Samen met haar man is ze al zo’n 40 jaar voorganger van een kleine gemeente in Zeist. Ze werkt nog steeds als geestelijk verzorger bij justitie en gaat voor in kerkdiensten in verpleeghuizen in de omgeving.

Tom: de samenhang in het heelal

Het boekje ligt op al tafel als ik binnenkom. Het heeft een donkerrode kaft en in ouderwetse letters staat erop: ‘Welke ster is dat?’ Tom heeft het van zijn vader geërfd, die er in 1950, ver voor de geboorte van zijn zoon, in noteerde op welke datum Saturnus langskwam. Het boekje staat vol met potloodaantekeningen, die zijn vader heeft gemaakt over zijn ervaring met de sterren.

De grootsheid van het heelal maakte diepe indruk.

Tom: ‘Al toen ik op de lagere school zat, vond ik de sterrenhemel ’s avonds fascinerend. Mijn vader leerde me welke sterren daar te zien waren. Toen ik dertien was, heb ik zelf mijn eerste sterrenkijker gebouwd. Op de fiets lange latten halen voor het onderstel en twee pvc buizen die in elkaar konden schuiven. Bij de opticien kocht ik passende lenzen en zo heb ik mijn eigen sterrenkijker gemaakt. Ik weet nog goed wat een indruk het maakte toen ik voor het eerst de kraters op de maan zag. Ik, kleine jongen op de aarde, kon niet alleen naar de maan kijken, maar ook het oppervlak van de maan bestuderen! Dat was een overweldigende ervaring. De grootsheid van het heelal, waar ik toen gevoel voor kreeg, maakte diepe indruk.

In de loop der jaren, toen ik nog op het platteland woonde, heb ik verschillende telescopen gehad. Maar toen ik naar de stad verhuisde, heb ik de laatste verkocht. Daar vielen met alle licht om me heen geen sterren meer te bewonderen, helaas. Maar sinds kort woon ik in een van de donkerste gebieden van het land en kwam het verlangen weer op om naar de sterren te kijken. Daarom heb ik een nieuwe telescoop gekocht, waarmee je weer zoveel meer kunt zien dan met mijn vorige kijker. Inmiddels heb ik alweer heel wat uren zitten turen. Nu kan ik verder kijken dan de sterren die je met het blote oog kunt zien. Hele sterrenstelsels openbaren zich aan je, als je in het donker op je terras zit.

Mij treft mij de oneindigheid, die raakt aan het eeuwige

Nu ik ouder ben, voel ik nog meer de verbondenheid met mijn vader, die mij deze fascinatie doorgaf. Het nachtelijke kijken naar de sterren versterkt in mij het gevoel van de kwetsbaarheid van de mens en de onderlinge samenhang van alles wat zich in het heelal afspeelt. Daarin treft mij telkens weer de oneindigheid, die raakt aan het eeuwige. Ik denk dat dat uiteindelijk de ervaring is die ik in het sterrenkijken zoek.’

Herbert: de vreemde realiteit van het wonder

Dr. Herbert Wevers vertelt wat hij heeft meegemaakt. Hij is emeritus predikant van de Protestantse Kerk in Nederland. ‘Door intense persoonlijke ervaringen ben ik in de greep geraakt van de thematiek van het wonder. Op verzoek van een uitgever ben ik er een boek over aan het schrijven. Een cruciale ervaring deed zich voor eind 2008, toen er bij mij een uitzaaiing (3½cm) van huidkanker (plaveiselcelcarcinoom) werd geconstateerd in de lymfebanen van één van mijn liezen. Meer dan ooit ben ik toen gaan beseffen dat ik sterfelijk ben en dat de dood zomaar kan opdoemen.

Een kracht, die subiet verdween toen het gebed ophield

Op de derde dag na de uitslag zocht ik als provinciaal predikant van Zuid-Holland in klein comité een uitweg in een hoogoplopend conflict rond een predikant.  Aan het einde daarvan zei ik dat ik vanwege een medisch traject niet wist of ik met hen verder aan een oplossing zou kunnen werken. Er viel een stilte, waarna ik voorstelde om de avond met gebed af te sluiten. De predikant zei daarop dat hij graag voor mij wilde bidden. Het voelde bijzonder dat dat wilde.

Hij begon voor mijn gezondheid te bidden met een vrijmoedigheid, die ik niet gewend was: “Heer wilt u bij Herbert de kwade cellen met uw Geest aanpakken en verdrijven.” Zo klonk het ongeveer. Toen gebeurde er iets vreemds. Er kwam een zacht, trillend, gevoel op door mijn beide bovenbenen en mijn onderbuik. Het drong zich aan mij op dat hier iets bijzonders aan de hand was. Een kracht, die subiet verdween toen het gebed ophield. Zoekend naar woorden benoemde ik die als zwakstroom. We zijn zwijgend uit elkaar gegaan.

Ik moest later denken aan woorden van Otto Michel, voormalig hoogleraar Nieuwe Testament, die schreef over een bijzondere ervaring met een patiënt uit zijn tijd als ziekenhuispastor: “Tussen het wonder en mij staat altijd een geheim, het anders-zijn van God.” Hij kwam op zijn eigen onnavolgbare wijze door het gebed dat tot Hem oprees. Hij heeft mij in zijn onbegrijpelijke goedheid aangeraakt om telkens opnieuw te laten horen en zien dat Hij de Levende is.

God handelt, onverwacht, maar vraagt ook iets van mij

Er is geen bron gevonden van de uitzaaiing. Uit de resultaten van onderzoeken blijkt dat die in 1% van de gevallen niet gevonden wordt, omdat het lichaam de primaire tumor waarschijnlijk opruimt. De specialisten besloten geen lymfeklierdissectie toe te passen, maar af te wachten. Ik vroeg mij af of ik niet aangedrongen zou hebben op het verwijderen van meer lymfeklieren, wanneer ik mijn Ervaring niet gehad zou hebben.

In het emotionele proces waar ik doorheen ging, moest ik denken aan het verhaal over de bloedvloeiende vrouw in het Marcusevangelie. Het vertrouwen van deze vrouw in Jezus’ genezend handelen en zijn reactie raakten mij. “Uw geloof heeft u gered, mijn dochter; ga in vrede, u bent van uw kwaal genezen”, zegt Jezus, die eigenlijk maar onverwacht langskwam. (Marcus 5:34) God handelt, onverwacht, maar vraagt ook iets van mij. Ik mag het wonder omarmen in het vertrouwen dat door gebed heling realiteit kan worden, met het oog op vernieuwd leven in woord en daad.

Adrie: ervaringen als fundament van mijn leven

‘Ik ben steeds stiller geworden’, zegt Adrie Koper. Ooit heeft Hein Blommestijn haar gevraagd om te schrijven over haar mystieke weg. Dat heeft ze gedaan, maar haar manuscript is nooit als boek uitgegeven. Volgens de eventuele uitgever was de markt voor autobiografische boeken verzadigd.

Ik werd gegrepen door Licht en Warmte

Dat het boek er niet kwam, was voor haar geen teleurstelling. Als voorbereiding voor ons gesprek heeft ze wel haar manuscript erbij gepakt. Ze leest de passage voor waarin ze haar mystieke ervaring beschrijft. Een paar zinnen:

Adrie vervolgt: ‘Rust is nodig. De angst was maar even. Ik was namelijk bang om dood te gaan, omdat mijn geest opging in Gods Geest. Die ervaring heb ik twee keer gehad en werkt nog steeds door.’

Haar manuscript draagt de titel ‘In hem leven, bewegen en zijn wij’. (Handelingen 17:28) Ze legt uit: ‘Ik ben een deel van het goddelijke. Jij ook. Als wij doodgaan, zijn we deel van God. Als wij leven, zijn we deel van God. Naarmate we stil worden van onszelf, krijgt God de kans om in ons door te werken. Wij worden zo dochters van God. Dat doet denken aan Jezus die zoon van God genoemd wordt. In mijn ervaring speelt Jezus nauwelijks een rol maar bijbelteksten over hem inspireren me wel. Ik zie Jezus als een mystiek mens.

Toen ik 8 jaar was, had ik God een brief geschreven. Ik twijfelde heel erg of God wel bestond. Maar ik kreeg geen antwoord. Ik werd onderwijzeres, was lid van de Jonge Kerk, een basisgemeente in Roermond, en deed daarnaast hbo-theologie. In 1991 ben ik afgestudeerd.

Ik ben een deel van het goddelijke. Jij ook

Twee cursussen die ik in die tijd volgde, hadden veel invloed op mij: “Dood als geestelijk begeleider” en “Mystieke weg in het pastoraat”. Het boek Merkstenen van Dag Hammerskjöld heb ik misschien wel tien keer gelezen en herlezen. Dat waren mijn vragen: wie is God, bestaat God en in welke hoedanigheid dan?

God was toen een vraag. Nu niet meer. Dat is het grote verschil dat die ervaringen gemaakt hebben. Ik heb geen twijfel meer over God. Ja inderdaad, ik heb antwoord gekregen op mijn brief. Ik ben rustiger geworden.

Die twee ervaringen zijn een fundament geworden van mijn leven en tegelijk slechts een punt in een ontwikkeling. Er is een lange weg aan voorafgegaan. Ook daarna blijft de mystieke weg een groeiproces.’