Onze relatie met God is een van de thema’s die de vier lezingen voor deze zondag gemeenschappelijk hebben. In de evangelielezing onderwijst Jezus zijn leerlingen over gebed als vriendschap. In de Genesislezing zien we hoe het gebed van een van Gods intiemste vrienden in de praktijk gestalte krijgt. In Kolossenzen roept Paulus de gemeente op tot wandelen met God in een relatie die gebouwd is op en geworteld is in Christus. De psalm bezingt biddend die hechte relatie en de verlossing die deze brengt.

In de Bijbel komen we overal herders en schapen tegen. Dat is niet verwonderlijk. In het Midden-Oosten van die tijd waren schapen en herders immers deel van het alledaagse leven. Wij daarentegen komen herders en hun schapen misschien in een openluchtmuseum tegen, of hier en daar op de heide, maar zeker niet elke dag en overal. Ook wereldwijd komen herders en schaapskuddes zoals de bijbelschrijvers die kenden, zeker niet overal voor.

Met Witte Donderdag begint in de westerse kerk het Paastriduüm, de drie dagen waarop het verhaal van Jezus’ lijden, sterven en opstanding in herinnering wordt geroepen. Het is een belangrijk verhaal: als kerk nemen we de tijd het breed uit te meten.

Het kind in de kribbe, Jozef en Maria ernaast, de herders met een paar schaapjes en de wijzen in de verte: dat is waar de meesten van ons toch op de eerste plaats aan zullen denken met Kerst. Dat is het beeld dat ons rond deze tijd van het jaar in de kerk en op straat van alle kanten tegemoet komt. De meeste mensen, kerkelijk of niet, weten ook wel waar dat verhaal op uit zal lopen: het kruis en de opstanding.

Mensen (en dieren) staan bloot aan trauma. Leven is breekbaar en wij krijgen allemaal te maken met ervaringen die ons welzijn en soms zelfs ons leven bedreigen. Wanneer dat gebeurt, zijn we erop ingericht om te reageren met een heel arsenaal aan reacties die ons leven en welzijn beschermen. Eén van die automatische reacties is dat horen en zien ons, letterlijk, vergaan.

De schitterende visie van de Bergrede en de prachtige verhalen over demonenuitdrijvingen en genezingswonderen lopen in de Matteüslezing voor deze zondag uit op de weerbarstige realiteit van volgelingen die worden uitgezonden om nu zelf Jezus’ werk in de wereld gestalte te geven.

Jezus is onderweg van Jeruzalem naar Galilea. Moe en dorstend naar mensen die bereid zijn om hun hart te openen rust Hij uit bij de put van Jakob in Sichar, de plaats waar ooit de twaalf stammen bijeenkwamen voor een verbondsvernieuwing (Joz. 24). Verbond en verbondsvernieuwing hangen in de lucht. Jezus is ter bruiloft geweest, heeft met Nicodemus gepraat over opnieuw geboren worden en is door Johannes de Doper aangemerkt als de bruidegom die voor zijn bruid gekomen is.

Hoop, verbond, belofte, schepping, vreugde, geboorte, vernieuwing: de lezingen voor deze zondag bieden een overvloed aan thema’s met een rijkdom aan mogelijke ingangen, dwarsverbanden en toepassingen. Waar te beginnen? Misschien maar bij het begin, de eerste dag, bij God de Schepper die hemel en aarde uit de chaos tevoorschijn roept, verlangend naar een partner, een tegenover om mee te delen. En na dat eerste begin, de geschiedenis van de relatie van God met de schepping en haar schepselen.

In een rabbijns verhaal wordt een rijke man gevraagd eerst door een raam te kijken en vervolgens in een spiegel. Door het raam ziet hij de wereld en hulpbehoevenden, in de spiegel alleen zichzelf. Het verschil is een zilverlaag. Daarom draait het uiteindelijk in het verhaal over de rijke man en de arme Lazarus. De rijke deelt zijn brood niet met de hongerige, biedt geen onderdak aan dakloze armen, kleedt niet wie naakt is en bekommert zich niet om zijn medemens (Jes. 58,6-7). Zijn hand en hart blijven gesloten (Deut. 15,7-11).