Hoe leer je onderscheiden wat van God komt en wat niet? Dat staat centraal in de ignatiaanse spiritualiteit. In Het verhaal van de pelgrim maken we kennis met ordestichter Ignatius van Loyola. De Spaanse ridder en edelman raakt op zijn ziekbed geïnspireerd door het evangelie en gooit zijn leven radicaal om. Marianne Vonkeman las de autobiografie.

In de filosofie van Simone Weil speelt ‘aandacht’ een centrale rol. Govert Jan Bach en Wim van der Mark schreven er een boek over: De zachte kracht van de aandacht, over de aandachtsleer van Simone Weil. Marianne Vonkeman las het boek.

Marianne Vonkeman laat zien welke rol gematigdheid speelt in Donkere nacht van Jan van het Kruis. Hij onderscheidt daarin drie fasen: de weg van de beginners, de gevorderden en de volmaakten. Gaandeweg maakt het actieve streven van de mens naar God plaats voor een meer aandachtige en ontvankelijke houding.

Onrecht en onechtheid leiden tot het verlies van je ziel. Zowel Lieke Marsman, J.K. Rowling, C.S. Lewis en de mystica Caterina van Genua schrijven erover. Hun verhalen vormen een vagevuur dat onze keuzes blootlegt. Theoloog Marianne Vonkeman duikt in dit literaire vagevuur. Het roept voor haar de vraag op: zijn wij schimmen of op weg om personen te worden?

De ware wijsheid is onmiddellijk, spontaan, direct. Het is een wijsheid die onaangetast is door onze emoties en gedachten, stelt Marianne Vonkeman. Het is een spontane wijsheid, vrij van redenen en overwegingen, zonder waarom. Maar bestaat er zoiets? Kan wijsheid zo onmiddellijk zijn?

Kitty Bouwman is theoloog en geestelijk begeleider, en is als onderzoeker verbonden aan het Titus Brandsma Instituut en het Ruusbroecgenootschap. Zij is gespecialiseerd in het werk van Augustinus (4e eeuw) en Hildegard van Bingen (12e eeuw). Al jaren schrijft ze artikelen over mystiek en spiritualiteit, onder andere op theologie.nl. In haar nieuwste boek verkent ze de symbolische taal van de visoenen, geschriften, brieven en levensbeschrijvingen van Hildegard.

Moed is een waagstuk, schreef Paul Tillich, want moed kijkt altijd in de ogen van alles wat het bestaan (het zijn) bedreigt. Je loopt niet weg voor datgene waar je bang voor bent, maar je gaat het aan. Je blijft het bestaan bevestigen door de manier waarop je leeft en keuzes maakt. Maar waar haal je zulke moed vandaan wanneer alle grond onder je voeten is verdwenen? Tillich zelf komt uit bij een uiterste vorm van geloof: absoluut geloof, ontdaan van alle zekerheden.

“Hoop lijkt op een ei, zegt kerkvader Augustinus. ‘Het is een ei en nog geen kip. En het is omhuld met een schaal. Omdat het bedekt is, kan het niet gezien worden. Laat er met geduld op worden gewacht, laat het warmte voelen om tot leven te komen’ (uit preek 55).”

In dit artikel toont Marianne Vonkeman dat geestelijke weerbaarheid niet begint bij wilskracht of controle, maar bij ontvankelijkheid. Mystieke bronnen zoals Teresa van Avila, Meister Eckhardt en Etty Hillesum leren dat in de leegte van onze ziel een bron van Godsverlangen schuilt – en daarmee een kracht die niet kapot te krijgen is.