Kitty Bouwman is theoloog en geestelijk begeleider, en is als onderzoeker verbonden aan het Titus Brandsma Instituut en het Ruusbroecgenootschap. Zij is gespecialiseerd in het werk van Augustinus (4e eeuw) en Hildegard van Bingen (12e eeuw). Al jaren schrijft ze artikelen over mystiek en spiritualiteit, onder andere op theologie.nl. In haar nieuwste boek verkent ze de symbolische taal van de visoenen, geschriften, brieven en levensbeschrijvingen van Hildegard.

Moed is een waagstuk, schreef Paul Tillich, want moed kijkt altijd in de ogen van alles wat het bestaan (het zijn) bedreigt. Je loopt niet weg voor datgene waar je bang voor bent, maar je gaat het aan. Je blijft het bestaan bevestigen door de manier waarop je leeft en keuzes maakt. Maar waar haal je zulke moed vandaan wanneer alle grond onder je voeten is verdwenen? Tillich zelf komt uit bij een uiterste vorm van geloof: absoluut geloof, ontdaan van alle zekerheden.

“Hoop lijkt op een ei, zegt kerkvader Augustinus. ‘Het is een ei en nog geen kip. En het is omhuld met een schaal. Omdat het bedekt is, kan het niet gezien worden. Laat er met geduld op worden gewacht, laat het warmte voelen om tot leven te komen’ (uit preek 55).”

In dit artikel toont Marianne Vonkeman dat geestelijke weerbaarheid niet begint bij wilskracht of controle, maar bij ontvankelijkheid. Mystieke bronnen zoals Teresa van Avila, Meister Eckhardt en Etty Hillesum leren dat in de leegte van onze ziel een bron van Godsverlangen schuilt – en daarmee een kracht die niet kapot te krijgen is.

God als onrust—de titel alleen al schuurt en nodigt uit tot nadenken. In dit compacte en toegankelijke boek (142 blz.) verkennen Erik Galle en Erik Borgman de ongrijpbare omgang met God. Twee bevriende schrijvers, twee stemmen, één zoektocht: hoe leef je met een God die je wakker houdt? 

Samen groeien in geloof verscheen in 1977, geschreven door de Hongaarse jezuïet Franz Jalics (1927-2021) na een periode van gevangenschap in Buenos Aires. Zijn enige houvast in die periode was het contemplatieve gebed. Vier jaar na zijn overlijden is dit spirituele standaardwerk eindelijk in het Nederlands vertaald. Hoe actueel is deze spirituele klassieker vandaag de dag? Marianne Vonkeman zocht het uit.

‘In november 2014 kreeg ik van de artsen te horen dat ik niet meer beter zou worden van mijn ziekte.’ Met die indringende zin begint De Onderstroom, het boek dat Ans van Keulen schreef na de diagnose van ongeneeslijke kanker. Wat volgde, was een spirituele zoektocht, waarin zij de belangrijkste thema’s uit haar leven optekende – niet alleen voor haar twee jonge kinderen, maar ook voor haar vrienden en alle mensen die zij in haar korte maar intense leven wist te raken. Een terugblik door Marianne Vonkeman, die haar persoonlijk kende.

Jan van het Kruis (1542–1591) behoort tot de bekendste mystieke stemmen binnen de rooms-katholieke traditie. Maar zijn hervormingsijver bracht hem ook in conflict: in 1578 sloten medebroeders hem op in een kloostercel, waar hij negen maanden eenzaam doorbracht. Het jaar daarop schreef hij zijn indringende gedicht Levende Liefdesvlam. Uitgeverij Carmelitana bracht een vierdelige hertaling uit van zijn werken. Marianne Vonkeman bespreekt Levende Liefdesvlam. Gedichten – Brieven – Kleine werken.

Anselmus van Canterbury (1033-1109) was een invloedrijke christelijke denker, bekend om zijn werken Proslogion en Cur Deus Homo. Classicus Vincent Hunink hervertaalde deze middeleeuwse klassiekers in de uitgave Het mysterie van God (Damon, 2024), met een inleiding van Wim Verbaal. Wat kunnen we vandaag nog leren van zijn gedachtegoed? Herademing-redacteur Marianne Vonkeman onderzoekt de blijvende relevantie van Anselmus.