Bidden zonder woorden

Gebed heeft niet altijd woorden nodig. Het ontvouwt zich ook in de stilte van je hart. Dat vraagt oefening, die veel oplevert: je gaat beter luisteren en raakt verbonden met wat er om je heen is.

‘Zwijgen wil ik, Heer, en op jou wachten, zwijgen wil ik, Heer.’ Elke avond van de stilteretraite zongen we dit refrein. We werden ingewijd in bidden zonder woorden. Het lied van Jörg Zink verbeeldt in alle eenvoud deze weg van stilte.

Bidden is praten met God, in je eigen woorden of met een vaste gebedstekst. Zo hebben veel van ons met bidden kennisgemaakt. Raak je meer thuis in de christelijke traditie, dan ontdek je dat gebed veel meer omvat. Het ontvouwt zich voorbij de woorden in de stilte van je hart, als je er ruimte voor maakt.

Soms komt stilte vanzelf, als een geschenk. Een adembenemend landschap of de geluidjes van een pasgeboren kind kunnen je vervullen met eerbiedige stilte. Wanneer je ervoor kiest om de stilte bewust te zoeken, dan stuit je al snel op iets anders. Je kunt een rustige plek kiezen en je mond houden, maar in je hoofd gaat het gebabbel gewoon door. Het vraagt oefening om daarmee om te gaan en onder alle woorden de stilte te gaan proeven. Meditatie kan daarbij helpen, net als centrerend gebed, een manier van stil bidden, gericht op de aanwezigheid van God. Of, als het naar meer smaakt, een stilteretraite.

Zwijgen wil ik zodat ik ga verstaan wat er in jouw wereld speelt.

Wie stil is, kan beter luisteren. Onder de oppervlakte van woorden, lawaaierigheid, meningen, ergenissen, ga je opvangen wat in de diepte gehoord wil worden. In je eigen binnenwereld maar evengoed in de wijde wereld om ons heen.

Zwijgen wil ik om de dingen nabij te zijn, al jouw schepselen.

Verstilling vraagt dat dat je je terugtrekt en naar binnen keert. Verrassend genoeg ontdek je daar dat stilte je niet afsluit van de wereld, maar juist nabijheid brengt. Niet alleen bij je eigen leven, ook bij andere mensen, bij dieren, bij de wereld.

Kennelijk brengen woorden en gedachten niet alleen verbinding. Ze zitten ook tussen ons en de werkelijkheid in. Die schil wordt in de stilte langzaamaan dunner en maakt ruimte voor nabijheid.

Zwijgen wil ik zodat ik onder al die stemmen de jouwe herken.

De wereld is oneindig veel kleurrijker en veelstemmiger dan in ons beperkte denkraam past. De stilte binnengaan betekent losser komen van je meningen en oordelen, van je ikkigheid. Er ontstaat nieuwe ruimte. De wereld laat zich ontdekken als Gods schepping, prachtig en tegelijkertijd verscheurd. Gods gulheid spreekt zich uit in alle schoonheid om ons heen. Gods verdriet en barmhartigheid zijn zachtjes hoorbaar in de gebrokenheid en pijn. Herken je het?

Zwijgen wil ik en me verwonderen over het woord dat jij mij geeft.

Op een wonderlijke manier brengt stilte je thuis. Thuis bij jezelf, thuis in de wereld, thuis bij God. ‘Het woord dat jij mij geeft’, daarbij moet je niet denken aan een boodschap die God je in het oor fluistert als je maar stil genoeg bent. Het is eerder een diep weten van troost, van vrede, van richting. Je mag jezelf ontvangen als geschenk. Je mag jezelf loslaten en rusten in Gods liefde.

Na afloop van je stil gebed sta je op van stoel of meditatiekussen en gaat de dag in om op te pakken wat je te doen hebt in de wereld. Het geschenk van de stilte draag je met je mee.