Provocatief pastoraat is een speelse manier van mensen geestelijk begeleiden. Pastoraat is een ernstige zaak, maar spel sluit serieusheid niet uit. Provocatief pastoraat neemt haar missie – God eren, er zijn tot heil van mensen – heel serieus, maar niet ernstig. Haar benadering van mensen wordt gekenmerkt door warme onvoorwaardelijke acceptatie (liefde), humor en uitdaging ineen.

Provocatief pastoraat is een uitdagende en humoristische manier van werken met mensen op grond van het geloof. ‘Op grond van het geloof’ veronderstelt een theologie. Elke theologie kent een mensbeeld, een Godsbeeld en een wereldbeeld. De volgende provocatieve interventies zijn gebaseerd op een keihard wereldbeeld: alles draait om macht; om invloed hebben op wat er gebeurt.

De christelijke theologie belijdt dat pas bij de laatste dingen – bij het aanbreken van eschaton – God alle dingen nieuw maakt. Maar dat betekent niet dat alle heelwording tot dan moet wachten. Ook in het hier en nu kan een mens in bepaalde mate innerlijke heel worden. Dat is wat de ‘dienst van innerlijke genezing’ – er wordt ook wel gesproken van ‘ministry’ – wil bewerken. In dit Theologisch drieluik leid ik (de dienst van) innerlijke genezing voor je in.

In het eerste deel van dit Theologisch drieluik heb je kennisgemaakt met kindertheologie als een open en gelijkwaardige, actieve en ontdekkende manier van omgaan met kinderen en de Bijbel en geloof. Vandaag lees je over de theoretische achtergrond van kindertheologie. In het volgende deel (21 januari 2022) van deze serie maak ik ten slotte de vertaalslag van deze theorie naar de praktijk.

Hoe lees je als je leest? Bijvoorbeeld een stukje uit de Bijbel, of een andere spirituele tekst? Mijn kennismaking met Lectio Divina leerde me hoeveel verschil dat uitmaakt. Lectio Divina wordt al vijftienhonderd jaar beoefend in contemplatieve kloosters. Lezen is daar vanouds een vast onderdeel van het dagprogramma van de kloosterlingen, naast de gezamenlijke getijdengebeden en het werk. Het hele dagprogramma, ingebed in stilte, is erop gericht de kloosterling te helpen in zijn of haar weg met God, een weg van omvorming.

De term ‘mystiek’ wordt gebruikt voor van alles en nog wat, zolang het maar raadselachtig, schemerig, kortom: onwerkelijk is. Maar mystici verlangen juist naar de werkelijkheid. ‘God is de enige werkelijkheid en wij zijn alleen werkelijk voor zover wij in hem opgenomen zijn, en hij in ons,’ zegt Augustinus. En de Bijbel heeft het over mensen die uit de duisternis geroepen zijn tot zijn wonderlijk licht.

Provocatief pastoraat is het met humor en uitdaging, pastoraal begeleiden van mensen op grond van een warme onvoorwaardelijke acceptatie van de ander. De warmte geeft veiligheid, de humor geeft licht en lucht en de uitdaging roept naar voren (pro-vocare) – ook wie de provocatief pastor is. Zo kan er een ontmoeting ontstaan die knettert van leven.

Wat is radicale theologie? Goeie vraag. Ik weet het niet precies en ik vraag me af of er wel iemand is die een juist antwoord kan formuleren. Toch noem ik mezelf sinds enige jaren radicaal theoloog. In de beweging die radicale theologie genoemd wordt, herken ik steeds meer van mijzelf en mijn worsteling met het christelijke geloof. Daarom toch maar een poging om uit te leggen wat radicale theologie is.

‘Wat is waarheid?’ vraagt de Romein aan de ‘koning van de Waarheid’. Precies omdat God staat voor de ‘waarheid’ in de zin die Jezus eraan geeft, kan de mens op de waarheid die hij claimt nooit definitief de hand leggen. Precies daarom blijft in die waarheidsclaim altijd ook de vraag naar de waarheid spoken.