Bijbelwetenschappen

Je komt niet hier vandaan. Je woont hier, in het beste geval ben je goed geïntegreerd, maar je afkomst zal je altijd kenmerken. Je leeft in een omgeving met, op z’n minst gedeeltelijk, andere normen en waarden. Soms word je met scheve ogen aangekeken; wat je doet, wordt in de gaten gehouden en in je nadeel uitgelegd. Jouw rechten verschillen van de rechten van volledige burgers en mensen die vanaf hun geboorte hier wonen. Je komt elders vandaan, je thuis is elders.

Het is een van de bekendere teksten voor een uitvaart, de woorden van Jezus over de vele kamers in het ‘huis van mijn Vader’. Dat huis is een plaats waar het goed is, omdat je er met God samenwoont. In Deuteronomium 6 is zo’n zelfde plaats het antwoord op de vraag waarom het goed is de geboden te houden: als je met God samenwoont in het land van belofte, is het goed.

Het is opvallend dat David wordt gezalfd tot koning over Israël terwijl de andere gezalfde, koning Saul, nog leeft. Het gebeurt ook nog eens heimelijk. Terwijl Saul geen weet heeft van de zalving van David, is David niet op het koningschap uit. De reden voor het einde van Sauls koningschap is dan ook niet het menselijk handelen maar een goddelijk handelen.

In de lezing voor deze zondag gaat het over ‘goed zijn in een kwade wereld’. Gelovigen vertegenwoordigen een wereld van vrede en goedheid die in veel gevallen in sterk contrast staat met de dagelijkse realiteit. De auteur vraagt hun om in die ándere wereld thuis te zijn en zich in de harde werkelijkheid als ‘vreemdelingen en gastbewoners’ te beschouwen – maar er dan wel met volle, stralende inzet te zijn, als waardige ambassadeurs van een hemels vaderland.

Het gaat in de liturgie van de opeenvolgende paaszondagen heel snel. Binnen drie zondagen keren we van de opstanding en de verschijningen terug naar: ‘Hoe is dit zo gekomen?’ Er valt dus wel wat uit te leggen. Daarvoor moeten we terug naar af. Er zal opening van zaken gegeven moeten worden. Wie kan dat beter dan de Opgestane zelf? Je kunt zeggen dat Hij ‘die de hel is doorgegaan’ en de deuren van het dodenrijk heeft opengebroken, de aangewezen persoon is om zich nader te verklaren. ‘Ik ben de deur.’

1 Petrus 2,1-10 zet het voorafgaande voort en beschrijft hoe de gemeente in de diaspora Godsvolk is. De perikoop bedient zich daarbij niet alleen van een elegant Grieks en een serie uitdagende beelden en concepten, maar ook van een manier van denken die diepgeworteld is in de traditie van Israël en daaruit tegelijkertijd elementen opdiept die ook hen die in de verstrooiing in Christus de toekomst van Gods volk zien, perspectief op hun identiteit, waarde en waardigheid geeft.

De meeste exegeten zijn het er wel over eens dat Johannes 21 een latere toevoeging is. De vraag is dan: Wat wordt hier inhoudelijk toegevoegd aan het vorige hoofdstuk? In welke lacune wordt hier voorzien?

Pasen betekent: een nieuw leven, bevrijd uit de slavernij van zonde en dwang. Hoe ‘Egypte’ er in onze tijd uitziet, is niet moeilijk te omschrijven. Woorden als prestatiedwang, 24-uurseconomie, burn-out, sociale media, moeten, vermoeidheid, druk en stress komen voor de geest. Een ratrace van overbelaste mensen met te weinig tijd en aan de zijlijn overbodige mensen met te veel tijd. Wat betekent bevrijding en nieuw leven in dit verband?

Het woord Tora, meestal vertaald met ‘de Wet’ of ‘Wet van Mozes’, betekent ‘richtingwijzer’. Het is de richting die het stamhoofd aangaf met zijn staf naar nieuwe weidegronden. Welke richting wordt gewezen in de lezingen van deze zondag, die zo weinig samenhang lijken te hebben? En willen wij mee die kant opgaan?