Bijbelwetenschappen

Pasen betekent: een nieuw leven, bevrijd uit de slavernij van zonde en dwang. Hoe ‘Egypte’ er in onze tijd uitziet, is niet moeilijk te omschrijven. Woorden als prestatiedwang, 24-uurseconomie, burn-out, sociale media, moeten, vermoeidheid, druk en stress komen voor de geest. Een ratrace van overbelaste mensen met te weinig tijd en aan de zijlijn overbodige mensen met te veel tijd. Wat betekent bevrijding en nieuw leven in dit verband?

Het woord Tora, meestal vertaald met ‘de Wet’ of ‘Wet van Mozes’, betekent ‘richtingwijzer’. Het is de richting die het stamhoofd aangaf met zijn staf naar nieuwe weidegronden. Welke richting wordt gewezen in de lezingen van deze zondag, die zo weinig samenhang lijken te hebben? En willen wij mee die kant opgaan?

Petrus is vol vuur over Gods genade en dit vlammetje wil hij ook in ons ontsteken. Hij heeft duidelijk als doel om de gemeenten die hij schrijft te bemoedigen. Hoewel zij nu verdriet hebben, zal dit maar tijdelijk zijn. Sterker nog: het is een teken dat het einde van de tijden nabij is. Het lijden heeft in dit licht zelfs zin: het zal de echtheid van het geloof doen blijken, zoals ook goud in het vuur getoetst wordt.

De Egyptenaren zijn een enorme dreiging voor het volk Israël als het door de woestijn trekt. Het lijkt erop dat de Israëlieten nooit los van hen komen. Met dit land van de dood is het net als met de dood zelf: op een of andere manier haalt deze je altijd in. Je kunt er niet van loskomen, denk je. En toch: dat is nu juist wat Pasen laat zien. Dat het van jou loskomt.

Met de herdenking van de verrijzenis van Christus vieren we de kern van het christelijke geloof. De lezingen van de Paasnacht bieden diverse reflecties en duidingen bij dit gebeuren.

Op Goede Vrijdag lezen we in de kerk al generaties lang vaste perikopen uit de Tora, de profeten, de epistels en het evangelie. We voegen er geen nieuwe mensenwoorden aan toe. Zo laten we ons door de Schrift in de laatste uren van Jezus treffen en ontroeren in ons eigen hart.

Het is opvallend dat waar de synoptici bij de beschrijving van het laatste avondmaal vertellen over het breken van het brood en het delen van de beker, de evangelist Johannes het delen van brood en beker niet eens noemt. In plaats daarvan voegt Johannes hier het verhaal in van de voetwassing door Jezus. Wat kan de betekenis zijn van deze opvallende keuze van Johannes?

Het woord ‘gezalfde’ (Gr.: christos, Hebr.: masjiach) wordt niet genoemd in het verhaal van de intocht in Jeruzalem. Toch wijst alles erop, dat hier de gezalfde van Israël de stad Jeruzalem binnenkomt. Jezus zit niet hoog te paard, maar op een ezel en een ezelsjong. Zo wordt de profetie van de profeet Zacharia (9,9-10) vervuld. Die profetie roept herinneringen op aan Salomo, de eerste gezalfde zoon van David (1 Kon. 1,33.38.44), maar ook aan Absalom, die juist wel met wagens en paarden de stad binnenkwam (2 Sam. 15,1).

Als we vandaag over de opstanding der doden spreken, speelt Ezechiël 37,1-14 daarin een belangrijke rol, zowel in de joodse als in de christelijke traditie. De tekst staat tussen de profetie over het land dat zal bloeien als de tuin van Eden in afwachting van Israëls terugkeer (hoofdstuk 36) en de belofte dat Israël weer één volk zal worden (hoofdstuk 38).