Geloof

Waar gaat het eigenlijk om bij het kerstfeest? Moet het vrolijk feest zijn, met een gezellige maaltijd en mooie geschenken? Voor dit kerstnummer van Ouderlingenblad, met verhalen over de figuren in de kerststal, dacht Marinus van den Berg nog eens na over wat we voorál elkaar kunnen geven – onze éigen verhalen..!

Heb jij iets met engelen? Ik niet zoveel, eerlijk gezegd. Ik denk er nauwelijks aan. Jammer is dat, want ze doen er wel degelijk toe. Je komt ze ook vaak tegen. In elk geval in de Bijbel. Zo’n 350 keer! Dat is heel wat meer dan ik gedacht had. Maar ook daarbuiten zijn ze te vinden. Als je er maar op let.

Overal worden kinderen geboren. Op de meest gebruikelijke plekken – als je een slaapkamer thuis of een ziekenhuisbed zo mag noemen… – maar ook op totale onverwachte of ook ongewenste plaatsen. Soms lees je in de krant van een geboorte op de vluchtstrook, naast een file. Of in een vliegtuig, onderweg. Maar ook in een vluchtelingenkamp of AZC, of op de vlucht voor oorlog, langs de kant van de weg, of in een schuilkelder worden kinderen geboren. De natuur laat zich wat dat betreft niet dwingen door menselijke, politieke of economische omstandigheden. Altijd en overal worden kinderen geboren, gelukkig wel!

Zelf beleefde ik de weerloosheid van het schaap op een bijzondere manier. Het was september 1987. We waren net gaan wonen in het dorp Holysloot, waar ik beroepen was als predikant van de Samen-op-Weggemeente Ransdorp-Holysloot.

Onlangs vond de tweede avond van het nieuwe seizoen van de Theologische Filmclub plaats. Op deze avond leidde Rianne ten Voorde de film Manchester by the Sea in. Deze Amerikaanse film komt uit 2016 en is geregisseerd door Kenneth Lonergan. De film maakte veel los in de zaal. Sommigen hadden de film zelfs al voor de vijfde keer gezien, en toch bleek deze even schokkend. Othniël de Jong gaat in zijn analyse na hoe vanuit een medisch en een theologisch perspectief gereflecteerd kan worden op mentale klachten als depressiviteit.

Waarom geloven zoveel mensen in iets hogers? In De ziel van het brein onderzoekt gerenommeerd hersenwetenschapper André Aleman de verbinding tussen geloof en neurowetenschap. Is spiritualiteit ingebakken in onze hersenen of is het een product van cultuur en ervaring? Aleman laat zien dat onze religieuze overtuigingen nauw verbonden zijn met hersenactiviteit, maar benadrukt tegelijkertijd dat spiritualiteit meer is dan slechts een product van ons brein. Hiermee laat hij nieuw licht schijnen op een van de belangrijkste en oudste vragen van de mensheid: is er meer dan dat wij zien? Tom gaat in deze aflevering van De theologie podcast in gesprek met André Aleman.

Waarom geloven we? Dat is toch een overblijfsel uit het verleden, iets uit een tijdperk waarin bijgeloof gemeengoed was, wat in de hedendaagse rationele en vanuit de wetenschap gestuurde cultuur volkomen misplaatst is? De heersende sociale retoriek van onze tijd verwerpt elke vorm van geloof als iets wat zich op een duistere schaal tussen raar en toxisch bevindt.

We kennen allemaal momenten waarop het leven je stilzet. Vaak onverwacht. Een relatie strandt. Iemand die je lief is, valt weg. Een plan waar je op bouwde, spat uiteen. Of je merkt ineens dat je jezelf onderweg ergens bent kwijtgeraakt — zonder dat je precies weet waar of wanneer. In die momenten kunnen oude verhalen woorden aanreiken die ons helpen om weer op verhaal te komen, zoals het verhaal van Abraham en Sara. Wat weten we van hen en wat heeft hun verhaal jou vandaag te vertellen?

Tijdens de Nacht van de Theologie werd ook bekend gemaakt dat Het einde van de hel van Reinier Sonneveld verkozen is tot beste theologische boek 2025.