Praktische theologie

Hoe kun je in de Veertigdagentijd ruimte vinden voor bezinning en stilte? In Leusden trokken we onze wandelschoenen aan en gingen wandelen.

In veel gemeenten zijn er in de 40-dagentijd liturgische schikkingen, die aansluiten bij de Bijbellezingen. In de Protestantse Gemeente Leusden dragen Elise van Vugt en Henny Vons zorg voor de schikkingen. Ze vertellen erover.

Het is een uitdaging om de verhalen van Palmzondag tot Pasen met kinderen en jongeren, in stapjes en creatief, te lezen en verbeelden.

Op weg naar Pasen worden in veel gemeenten vespers gehouden. Een vesper, of avondgebed, is vooral een moment van stilte en inkeer, met een eenvoudige orde. En als het gezamenlijk kan, is dat ook nog een plek van verbinding.

De laatste drie dagen vóór Pasen krijgen in de kerk, met bijzondere vieringen en rituelen, extra aandacht. Die vieringen meebeleven, van het donkerste donker naar stralend licht, is heel intens. 

Midden februari begint de Veertigdagentijd. Een bijzondere periode, op weg naar Pasen. Hoe beleven we dat in ons eigen geloven? En hoe pakken we dat als (kerkelijke) gemeente op? Er zijn heel verschillende mogelijkheden er aandacht voor te hebben…

Een gebeurtenis of een bepaalde periode wordt bijzonder door er een ritueel aan te verbinden. Een vaste handeling waarbij (meestal) niet gezegd wordt, maar die in zichzelf veelzeggend is. Hoe is dat in de Veertigdagentijd?

Mensen hebben altijd al gezocht naar antwoorden op de grote levensvragen: Wie ben ik? Wat doe ik hier? Wat is de reden van mijn bestaan? In een seculiere samenleving, die God vaak buitensluit, blijven deze vragen onbeantwoord of zijn de antwoorden erg vaag. We worden aangemoedigd onze eigen waarheid te vinden, ons eigen doel te creëren.

De afgelopen twee jaar ben ik sterker betrokken geraakt bij onderzoeksprojecten naar religie en spiritualiteit. Zo vroeg Brian Ostafin, hoofddocent klinische psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, mij mee te denken met een onderzoek naar hersenactiviteit tijdens religieuze ervaringen van verwondering en ontzag. Voor dit onderzoek gaan mensen in de MRI-scanner en wordt de activiteit van hun brein gemeten tijdens filmpjes die de ervaring van ontzag bevorderen en tijdens het lezen van korte teksten uit de Bijbel. Voor een ander onderzoeksproject vroeg Bart Haverkamp, promovendus aan de Vrije Universiteit, mij vanuit de neuropsychologie mee te denken bij het opzetten van zijn onderzoek naar de rol van de hersenen bij hechting en gebed in de christelijke traditie. Hij borduurt daarbij voort op onderzoeksresultaten die laten zien dat iemands hechtingsstijl samenhangt met godsbeeld en godservaring.