Praktische theologie

De classicale vergadering geeft leiding aan het leven en werken van de classis en geeft daarin gestalte aan de verantwoordelijkheid van de gemeenten voor elkaar en voor de gehele kerk, alsmede aan de verantwoordelijkheid van de kerk voor de gemeenten (art. VI-4). Met deze woorden uit de Romeinse artikelen wordt de betekenis van de classicale vergadering tot uitdrukking gebracht. Gemeenten in een bepaald gebied (de classis) hebben verantwoordelijkheid voor elkaar.

Net als voor ouderlingen en diakenen geldt dat iemand pas in het predikantsambt staat, wanneer hij of zij door een ambtelijke vergadering geroepen is en bevestigd is. Maar waar voor ouderlingen en diakenen alleen de eis geldt dat zij belijdend lid zijn van de kerk, gelden voor de toelating tot het ambt van predikant extra eisen.

Gemeente en/of kerkenraad enerzijds en de predikant anderzijds kunnen zozeer uiteengroeien dat hierdoor spanningen ontstaan waardoor vruchtbaar werken voor de predikant moeilijk of onmogelijk wordt. Spanningen kunnen ontstaan door machtsmisbruik of ander tuchtwaardig gedrag van de predikant of van (leden van) de kerkenraad. In dat geval is er sprake van schuld en zal het gedrag beoordeeld moeten worden door de colleges voor het opzicht.

Al van oudsher houdt de gemeente bij wie gedoopt zijn en wie door belijdenis ‘lidmaat’ (we zeggen nu: belijdend lid) van de gemeente is. Ook in dorpen waar iedereen elkaar kende en men het van elkaar wist, werd dit schriftelijk vastgelegd. Belijdende leden kregen bij verhuizing een attestatie mee om zich in de nieuwe gemeente als lid te laten inschrijven.

De gemeente is in de eerste plaats geloofsgemeenschap. Maar ze bezit ook geld en goederen die moeten worden beheerd met het oog op het leven van die geloofsgemeenschap: de opbouw van de gemeente, de voortgang van de Evangelieverkondiging en de dienst aan de naaste. Het beheer is dan ook een geestelijke zaak, en zorgvuldig beheer is van groot belang. De kerkorde regelt daarom het beheer van de ‘vermogensrechtelijke aangelegenheden’ nauwkeurig in de Romeinse artikelen (art. XIII KO), de ordinanties (ord. 11) en de generale regelingen (GR 12).

Het werk van de kerkelijk werker heeft in de kerkorde van 2004 een eigen plaats gekregen door het te omschrijven als een dienst, die in samenwerking met de ambtsdragers wordt uitgeoefend tot vervulling van de roeping van kerk en gemeente (art. V-6). Net als de ambten zijn deze diensten opgenomen in het openbare ambt van Woord en sacrament (art. V-1). Deze bijzondere positie kreeg vorm als ‘bediening’ (zie § 7.3). In 2012 heeft de synode besloten dat kerkelijk werkers ook in het ambt kunnen worden bevestigd, ja zelfs dat dat de voorkeur verdient. Het werk van de kerkelijk werker is sindsdien voluit ambtelijk werk.

De procedure voor de verkiezing en beroeping van een gemeentepredikant wordt beschreven in ord. 3-3,4. De Gids voor het beroepingswerk geeft daarbij goede praktische richtlijnen.

Intussen is wel duidelijk geworden dat de gemeente niet zonder het ambt kan. Ambtsdragers, kerkenraad en gemeente zijn op elkaar betrokken. De verkiezing van de ambtsdragers is dan ook in de regel een zaak van de gemeente. Dat geldt zowel de verkiezing van de predikant als die van ouderlingen en diakenen (ord. 3-1).

Onder de ambtelijke vergaderingen neemt de kerkenraad in zekere zin de eerste plaats in: hij geeft leiding aan het leven van de gemeente. In de Romeinse artikelen wordt een aantal basisregels voor de kerkenraad vastgelegd. De kerkenraad wordt gevormd door de bij de gemeente dienstdoende predikanten, de ouderlingen en diakenen en geeft leiding aan het leven en werken van de gemeente (art. VI-3,4 KO). Dit is fundamenteel. Leiding geven is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle ambtsdragers die dan ook gezamenlijk in een ambtelijke vergadering wordt uitgeoefend