Spiritualiteit en mystiek

De schijnbare na-oorlogse vrede is vervlogen. Wat ooit een wereld van welvaart leek, wordt nu overschaduwd door klimaatrampen, politieke conflicten en geweld. Vooral voor de boomer-generatie, die het paradijs van een zorgeloze wereld kende, is deze ontnuchtering hard. In deze introductie van Herademing 128, die volledig in het teken staat van het samenspel van harde en zachte krachten, onderzoekt theoloog Maria ter Steeg de botsing tussen idealisme en de harde realiteit van vandaag.

De ‘echte’ Camino naar Santiago de Compostela is een lange weg. Bijzonder om te gaan, maar ook niet voor iedereen ‘haalbaar’. Dat bracht de schrijver van deze bijdrage op het idee een korte versie te introduceren: de Camini Utrecht. Eén dag wandelen, maar met de bedoeling soortgelijke ervaringen op te doen als op de lange tocht.

Edith Stein (1891-1942) zocht haar leven lang naar wat zij ‘Die Wahrheit’ noemde. Ze begon haar zoektocht als wetenschapper, leerling en assistent van fenomenoloog Edmund Husserl. Later werd ze kloosterzuster in de Karmel van Keulen en Echt. Dat zoeken deed ze met passie: gedreven door hartstocht en bereid daarvoor te lijden.

Jan van het Kruis (1542–1591) behoort tot de bekendste mystieke stemmen binnen de rooms-katholieke traditie. Maar zijn hervormingsijver bracht hem ook in conflict: in 1578 sloten medebroeders hem op in een kloostercel, waar hij negen maanden eenzaam doorbracht. Het jaar daarop schreef hij zijn indringende gedicht Levende Liefdesvlam. Uitgeverij Carmelitana bracht een vierdelige hertaling uit van zijn werken. Marianne Vonkeman bespreekt Levende Liefdesvlam. Gedichten – Brieven – Kleine werken.

Anselmus van Canterbury (1033-1109) was een invloedrijke christelijke denker, bekend om zijn werken Proslogion en Cur Deus Homo. Classicus Vincent Hunink hervertaalde deze middeleeuwse klassiekers in de uitgave Het mysterie van God (Damon, 2024), met een inleiding van Wim Verbaal. Wat kunnen we vandaag nog leren van zijn gedachtegoed? Herademing-redacteur Marianne Vonkeman onderzoekt de blijvende relevantie van Anselmus.

Oekraïne, Gaza, Congo, Jemen, Washington: crisissen en escalaties volgen elkaar in hoog tempo op. Waarheid, desinformatie en propaganda worden steeds moeilijker van elkaar te onderscheiden. De wereld schreeuwt om aandacht, en bij elk nieuwsbericht lonkt de knusse bubbel van het eigen gelijk een beetje meer. Heeft het zin om in zulke tijden met mystiek bezig te zijn?

Eerlijk zijn is niet altijd makkelijk. Maar wanneer het nodig is en we ons uitspreken, ervaren we vaak persoonlijke groei, ook in ons geloof. En in het beste geval vinden we een groep waar we bij horen, waar we thuis zijn.

Mooie woorden zijn prachtig, maar ze zijn niets waard als we ze niet waarmaken.

Margot C. Berends beschrijft hoe het tweede pianotrio van Franz Schubert (1797-1828) door elkaar buitelende emoties laat klinken. Kan een mens dit aan? Ja, maar niet te lang.