Spiritualiteit en mystiek

“En van je hela hola houd er de moed maar in!” Dat zongen we als we met onze schoolklas of familie een lange wandeling maakten en na een tijdje de vermoeidheid toesloeg.
Maar wat is moed? Je leest: moed is de bereidheid de confrontatie met pijn, tegenslag, levensgevaar, onzekerheid, angst, intimidatie aan te gaan én te doorstaan. Natuurlijk valt de moed in het wandellied niet binnen deze uitleg. Het gaat om grotere dingen.

Kitty Bouwman is theoloog en geestelijk begeleider, en is als onderzoeker verbonden aan het Titus Brandsma Instituut en het Ruusbroecgenootschap. Zij is gespecialiseerd in het werk van Augustinus (4e eeuw) en Hildegard van Bingen (12e eeuw). Al jaren schrijft ze artikelen over mystiek en spiritualiteit, onder andere op theologie.nl. In haar nieuwste boek verkent ze de symbolische taal van de visoenen, geschriften, brieven en levensbeschrijvingen van Hildegard.

Met Aswoensdag is een periode van veertig dagen van bezinning begonnen. Het wordt ook wel de lijdenstijd genoemd. Deze periode is een uitnodiging om met je aandacht bij de weg te zijn die Jezus ging. Maar ook breder: waarom is er zoveel – vaak onnodig – lijden en verdriet in de wereld.

Aandacht loopt als een rode draad door het werk van filosofe en mystica Simone Weil heen. Het is in de fabriek, en daarmee in de rol van arbeider, dat Weil, die zelf uit een gegoede familie kwam, aan den lijve ondervond waarom aandacht niet alleen belangrijk maar zelfs noodzakelijk is. Barbara Zwaan vertelt ons meer over Weils ervaringen in de fabriek en over de gevolgen van deze ervaringen voor Weils mystieke filosofie.

Søren Kierkegaard (1813-1815) lezen is niet altijd makkelijk, maar zelden saai. Zelfs als je wat gewend raakt aan zijn dialectische stijl, waarbij de tegenstellingen je om de oren vliegen, weet hij toch telkens weer te verrassen met een onverwachte wending.

Dat doet hij ook in een als toespraak geschreven tekst (een stijlvorm die hij vaak gebruikt, en waarbij hij ‘hardop aan jezelf voorlezen’ suggereert) uit 1844: Over Lafhartigheid.

We weten niet of Veronica wel bestaan heeft. In de evangeliën komt zij niet voor. Toch is in elke rooms-katholieke kerk een herinnering aan haar te vinden. In katholieke kerken hangt een kruisweg, een serie afbeeldingen van de lijdensweg van Jezus. Deze afbeeldingen nodigen uit om steeds stil te staan en te overwegen wat er met Jezus is gebeurd en hoe dat een spiegel vormt van het lijden en sterven in door de tijden heen. In Jezus is God daarmee innig verbonden.

Daar liggen ze dan, de doeken waarin Jozef van Arimatea het lichaam van Jezus zo liefdevol had gewikkeld. De laatste zorg, gegeven aan de man die zoveel heeft gegeven aan de mensen om Hem  heen. De laatste zorg, met liefde, aandacht en respect gegeven.

Het boek Verblijven in de ziel van Esther Stoorvogel is een geweldige uitdaging om je innerlijke relatie met God als je hemelse Vader meer en meer te verdiepen. Het beeld van de ziel als een burcht met zeven verblijven spreekt heel erg tot de verbeelding. Zeker om de ontwikkeling van je geestelijke leven te zien als een reis door die verblijven op weg naar het hart van de burcht: de troonzaal. Het uiteindelijke doel van een kind van God is om zó dicht bij Hem te zijn, dat we volkomen één met Hem zijn. Vandaar dat de subtitel van het boek ook treffend gekozen is: De innerlijke reis naar het hart van God.

In deze aflevering gaat Elsbeth Gruteke in gesprek met Jolande van Baardewijk. Jolande van Baardewijk is predikant van de Protestantse Gemeente Duiven. Ze laat zich inspireren door de Keltische spiritualiteit. Zo organiseert zij pelgrimswandelingen en vertaalde zij het boek van David Cole The Celtic Year dat in het Nederlands verschijnt met de titel Het Keltisch jaar. Dit boek voert je mee in het ritme van de natuur en oude Keltische spiritualiteit. De gebeden, meditaties en liturgieën in dit boek helpen je te focussen op de band tussen de mens, zijn spiritualiteit en de natuur. Gebaseerd op de acht punten van het Keltische jaar – de vier seizoenswisselingen en de vier middelpunten van elk seizoen – en bewegend van winter naar lente, zomer en oogst, bevat elk van de acht delen een liturgie voor een volledige dienst, een week van dagelijkse bijbellezingen en overdenkingen en een selectie van gebeden en zegeningen.