Systematische theologie

Is de werkelijkheid een voldongen feit? Of wacht ‘het onmogelijke’ om iedere hoek? In dit artikel bespreekt historicus Wouter Hofland ‘twijfel’ in het werk van Gilbert Keith Chesterton, Jacques Ellul en Tomás Halík. Hij vindt een opvallende overeenkomst: de auteurs zien alle drie het christelijke geloof als een revolutionaire daad. Door open te staan voor een transcendente wereld die niet volledig kenbaar is, beoefen je als gelovige de kunst van het durven toestaan van ‘het onmogelijke’. De twijfel die inherent is aan geloof maakt de weg vrij voor verwondering, naastenliefde én verantwoordelijkheid.

Wie het over Rome en Reformatie heeft, wordt geconfronteerd met meer dan vijf eeuwen verdeeldheid. Hoog tijd om die breuk te helen, zo betoogt theoloog Arjan Plaisier. Journalist André Groenendijk ontmoet Plaisier op een sprekende plek de Sint-Joriskerk in Amersfoort. Eens een rooms-katholieke kerk, nu al meer dan vier eeuwen in protestantse handen. Dit gebouw ademt de geschiedenis die de achtergrond vormt van Plaisiers boek Een tijd om te helen.

Oorlog en vrede houden de mensheid al eeuwenlang bezig. Nu wereldmachten opnieuw inzetten op bewapening, is die vraag actueler dan ooit. Hoe ga je als christen om met geweld? Tegen die achtergrond las theoloog Jan Venderbos Alleen door vrede van Eugen Drewermann – een boek dat angst aanwijst als motor van oorlog en de Bergrede presenteert als weg naar genezing.

What a genderful world – deze tentoonstelling in het Tropenmuseum heette in 2020 de bezoekers welkom in een wereld die geen heteronormativiteit kent, waar gender een spectrum is, waar iedereen zichzelf kan zijn.1 Het was voor mij een verrijkende en verwarrende ervaring. Roze als kleur voor jongens en mannen in Mexico, politiemannen op Fiji met rokken aan, een derde geslacht in India en bij de oorspronkelijke bewoners van Amerika. De tentoonstelling heette de bezoekers uit in de genderwereld en maakte duidelijk hoe cultureel bepaald genderopvattingen zijn. Maar ik miste de duiding, een gids in dat nieuwe land of deze nieuwe wereld. Die gids voor genderland wil Jan Minderhoud bieden met zijn boek Geloof en gender. Zoeken naar een begaanbare weg.

Het woord ‘dogmatiek’ klinkt misschien stoffig, saai en moeilijk. Dogmatiek voor iedereen laat zien dat dat niet zo is. De gewone taal met duidelijke voorbeelden, heldere uitleg van belangrijke bijbelteksten, verdiepende gedeelten en herkenbare vragen zorgen voor een boeiend en prettig leesbaar boek. De auteurs, Almatine Leene en Wim Markus, zijn ervan overtuigd dat dogmatiek bijdraagt aan de verdieping van je geloof. Naast argumenten om te geloven komen de Drie-eenheid, de kerk, gebed, hemel en hel, Gods leiding in je leven en veel andere belangrijke thema’s uit de Bijbel op een overzichtelijke manier aan de orde.

In een tijd waarin individuele vrijheid centraal staat, vraagt theoloog Erik Sengers zich af: wat zijn we bereid te geven voor het welzijn van de samenleving? In dit prikkelende essay pleit hij niet voor dwang, maar voor een cultuur van dienen als antwoord op de discussie over de herinvoering van de dienstplicht.

In een wereld die voortdurend verandert, staat de christelijke ethiek voor nieuwe uitdagingen en vragen. Hoe passen eeuwenoude morele principes zich aan aan moderne thema’s zoals technologie, rechtvaardigheid en duurzaamheid? In dit artikel bespreken we enkele invloedrijke boeken over christelijke ethiek in de 21e eeuw. Deze werken helpen niet alleen om ethische dilemma’s te begrijpen, maar bieden ook handvatten om geloof en moraal in de huidige samenleving vorm te geven.

Christelijk realisme, zoals ontwikkeld door Niebuhr, leert verantwoord machtsgebruik, verbindt Bergrede-ethiek met de wereld van nu en benadrukt de verwevenheid van moraal en belangen in politieke kwesties.

Het Jodendom wijst de mensen op drie bronnen voor een goede wijze van samenleven. Het is niet zo moeilijk – inspirerend zelfs! – om vanuit dié samenleving naar de onze te kijken. Wat is bij ons nodig om werkelijk ‘een gemeenschap van ménsen’ te zijn…?