Systematische theologie

In Tegen de machine waarschuwt Paul Kingsnorth zijn lezers voor de totalitaire macht van big tech. We moeten ons verzetten tegen de Machine die ons ten diepste ontmenselijkt. Maar wat bedoelt Kingsnorth precies met ‘de Machine’? En hoe ontsnappen we eraan, als dat inderdaad wenselijk is? Filosoof Lieven De Maeyer richt zijn pijlen op het boek en geeft een scherpe analyse. Hij trekt het Machine-rookgordijn van Kingsnorth op en beziet nauwkeurig wat erachter ligt. Dat plaatje blijkt niet zo fraai.

Onrecht en onechtheid leiden tot het verlies van je ziel. Zowel Lieke Marsman, J.K. Rowling, C.S. Lewis en de mystica Caterina van Genua schrijven erover. Hun verhalen vormen een vagevuur dat onze keuzes blootlegt. Theoloog Marianne Vonkeman duikt in dit literaire vagevuur. Het roept voor haar de vraag op: zijn wij schimmen of op weg om personen te worden?

Wat als er leven bestaat buiten de aarde? En als dat zo is, reikt het verlossingswerk van Christus dan ook tot hen? In zijn boek Wat als we niet alleen zijn? biedt Ruben van Wingerden een theologisch denkexperiment in verhalende vorm, bedoeld voor lezers die zich laten uitdagen op het snijvlak van geloof en wetenschap. In dit boek ontwerpt theoloog Ruben van Wingerden een denkraam aan de hand van twintig korte verhalen waarbij het menselijke perspectief niet meer het enige is. Zo blaast Van Wingerden een oude christelijke kosmologische traditie nieuw leven in en zet hij de lezer aan tot nadenken over vragen die we lange tijd wegduwden. In het gesprek dat Elsbeth met Ruben voert gaat het theologische gesprek ver voorbij de gebruikelijke horizonten.

Kunstmatige intelligentie verandert ons leven ingrijpend. Het is onderdeel van een alles overkoepelende ‘Machine’ waarin technologie, kapitalisme en culturele ontworteling een giftige mix vormen. Ons mens-zijn staat op het spel. Dat stelt Paul Kingsnorth zonder reserves in zijn boek Tegen de Machine. Op latere leeftijd bekeerde Paul Kingsnorth zich tot het christelijk geloof en sloot zich aan bij de orthodoxe kerk. Maartje Amelink legde hem enkele vragen voor over geloof, AI en het ultieme doel van big tech.

Artificial intelligence is fundamentally changing our lives. It is part of an all-encompassing ‘Machine’ in which technology, capitalism, and cultural uprooting form a toxic mix. Our humanity is at stake. This is what Paul Kingsnorth argues in his book Against the Machine. Later in life, Paul Kingsnorth converted to Christianity and joined the Orthodox Church. Maartje Amelink put a few questions to him about faith, AI, and the ultimate goal of Big Tech.

André Groenendijk vertaalde Against the Machine/Tegen de machine van Paul Kingsnorth. Gedoopt in het anti-tech-universum van Kingsnorth reflecteert Groenendijk in dit essay op het ambacht van vertalen. Wie is de ideale vertaler als kunstmatige intelligentie dat niet is? En wat bedoelen we met ‘intelligentie’ als het gaat om vertalen?

Hoe kunnen we ons de hemel voorstellen? Wat betekent ‘eeuwig leven’? En waar blijft de schepping in het komende koninkrijk van God? Dr. Marinus de Jong grijpt terug op een vergeten beeld in de theologie: het gelukzalige aanschouwen van God. Ooit zullen wij God zien, staat in de Bijbel. Het is aan ons om dat vooruitzicht werkelijk toe te laten en onze verbeelding te durven richten op God zelf.

De hel is een weerbarstig thema uit het christelijk geloof. Bestaat de hel? En wat betekent dit voor ons? In deze aflevering gaat Elsbeth in gesprek met Arnold Huijgen, auteur van Inferno. Arnold Huijgen verrichte grondig onderzoek naar Bijbelse bronnen en christelijke en seculiere tradities over de hel. Het werd een spannende zoektocht naar de betekenis en relevantie van de duistere afgrond vandaag. Christus’ nederdaling in de hel is voor hem de sleutel tot een nieuw verstaan van de hel. Van daaruit ontvouwt zich een theologie die zowel recht doet aan de veelkleurigheid van Schrift en traditie als aan de rauwheid van menselijke ervaringen. Inferno herijkt het gesprek over de hel in deze tijd fundamenteel. Het wijst een weg door de duisternis, in het licht van Christus. 

AI heeft geen werkelijk inzicht en geen eigen bewustzijn, stelt John Lennox in zijn boek 2084. Hij biedt daarmee een ‘hoopvol perspectief op AI’, zoals de ondertitel suggereert. Theoloog Fulco Timmers ziet dat toch iets anders. Hij las 2084 met grote interesse, maar vraagt zich af: waar blijft de diepgaande christelijke reflectie?