Deze preekschets over Lucas 24:13-34 is door Bert Aalbers geschreven voor de tweede zondag van Pasen. De Emmaüsgangers zijn van Jeruzalem (stad van vrede) op weg naar een plaats die symbool staat voor alle hoop laten varen, geen toekomst. Pas als de Schriften opengaan, gaan hun ogen open.

In deze preekschets voor Goede Vrijdag speelt de dorst naar drinken die meteen dorst naar gerechtigheid, vrede en heelheid is, een grote rol. Hoe Goede Vrijdag én Pasen twee kanten van één en dezelfde munt zijn, maakt Johan Lotterman in deze preekschets duidelijk.

De Paastijd nadert haar voleinding, haar bevestiging. Zeven weken lang Scheppingsfeest. De heilige Geest, die bode van een nieuwe schepping die op de avond van de eerste dag, de Paasdag, al over de apostelen geblazen werd, verspreidt zich in wind en vuur over velen. Dat horen we volgende week. Begrenzingen worden doorbroken. Ook dan onbruikbare categorieën als tijd en eeuwigheid. Wat nodig is: gebed. Eenwording met de Vader. Opdat de leerlingen vervuld raken van vreugde (Johannes 17:13).

De aandacht voor dierenrechten en dierenwelzijn lijkt typisch iets van deze tijd te zijn. Met de scheppingsorde is immers een fundamenteel verschil tussen mens en dier vastgelegd. De mens is rentmeester van de schepping, en alle andere schepselen hebben zich daarnaar te voegen. In Exodus 23 zitten we in de ‘toelichtingen bij de Tien Geboden’. Hier worden de Tien Woorden uitgebreid en voorzien van de nodige verheldering. Zo blijkt er onder het gebod om geen valse getuigenissen af te leggen nog veel meer te vallen. Ook eigendomsrecht valt hieronder. En blijkbaar dus ook dierenrechten.

In mijn dissertatie over de catechetische aspecten van het Johannesevangelie wijs ik op een vreemde dubbelheid in dat Evangelie. Aan de ene kant is er duidelijk een mystieke onderstroom in de vertelling en klinkt de tweede taal van het verhaal of de taal van het Eerste Testament mee. Aan de andere kant zijn er opvallend veel passages waar de spelers in het verhaal weigeren de overdrachtelijke betekenis van de uitspraken van Jezus te horen en Hem vragen naar de betekenis daarvan.

De Tien Geboden, of Tien Woorden, zijn gesproken door God op de berg Horeb. Volgens de Mechilta de-rabbi Ishmael, één van de oudste werken van de midrasj, heeft Israël de Tora, de wet van Mozes, ontvangen in de woestijn en niet in het Beloofde Land, omdat er anders onenigheid zou ontstaan onder de stammen. Dan zou de ene stam zeggen: De Tora is gegeven in mijn gebied, en een andere: Nee, dat was in mijn gebied. Daarom is de Tora in de woestijn gegeven, in het openbaar, in gebied dat van niemand is (Mechilta Bachodesh, hoofdstuk 5, 92-98).

Johannes 14:1-14 is een onderdeel van Jezus’ afscheidsgesprekken met zijn leerlingen tijdens hun laatste maal samen, voordat Jezus gekruisigd – voor Johannes: verheerlijkt – zal worden. De spanning in het Evangelie tussen wat Johannes beschrijft (een vreselijke dood) en hoe hij dit duidt (als verheerlijking, het gaan naar de Vader), is alleen vanuit een paasperspectief te verstaan en in de Paastijd op zijn plaats. Wat de vernedering van de Messias leek, bleek Gods begin van een vernieuwde schepping. Vóór Pasen was dat nauwelijks voorstelbaar, na Pasen is er wel de ervaring van de verrijzenis, maar is het nog een hele opgave om die te doorgronden.

Bij de berg. Op de berg. Onderaan de berg. Heel Exodus 19 speelt zich af rond een berg, en wel ‘de berg’ (Hebr.: hahar), met de nadruk op het lidwoord. Een bijzondere berg dus. Op deze plek ontmoette Mozes in Exodus 3 de Heer. Nu mag het volk Hem daar ontmoeten. Of beter gezegd: het volk hoort God, maar ziet Hem niet. Het duurt tot Exodus 40 voordat God onder het volk komt wonen. Tot die tijd is het: God op de berg, het volk onderaan de berg en Mozes daar steeds tussenin.

De titel van deze exegese is misschien niet zo pakkend, maar de thema’s ‘deur’, ‘stem’, ‘herder’ en ‘stal’ komen in alle lezingen van deze zondag aan de orde en worden in de evangelielezing gekoppeld aan Jezus. Eigenlijk hoort ‘weidegrond’ als voedingsbron daar ook nog bij.