Op de vroege vrijdagochtend…
Dit is de eerste van tien heel verschillende ‘diensten’ – op onverwachte momenten, voor bijzondere doelgroepen, enz. Schrik niet, we beginnen met een mannengroep in de vroege uurtjes.
Vrijwel elke vrijdagochtend zit ik om kwart over zeven op de fiets op weg naar de Oosterkerk in Zeist. Elke week komen we daar met een groepje mannen samen voor een liturgisch moment met aansluitend een ontbijt. Het is voor mij een heel waardevol wekelijks moment.
Na een eerste kop koffie pakken we het boek ‘Bid-Luister-Leef’ erbij en volgen we de orde, die voor de betreffende datum wordt aangegeven. Dit boek wil er – in eigen woorden – zijn ‘voor de bidder en de niet-bidder, de danser en de stijfpoot’. Het wil een bedding van gebed en stilte scheppen voor een heel brede doelgroep. Als groep zijn we er blij mee, want elke keer biedt het een vaste structuur voor ons samenzijn. Terugkerende elementen zijn onder meer een liturgische opening (‘Heer, open mijn lippen…’), beurtspraak, het zingen van een lied, het lezen van een fragment uit de Bijbel en bezinningsteksten uit de schatkamer van de kerk van alle tijden en plaatsen. Ook is er altijd het samen bidden, met ruimte voor dank- en voorbeden.
Jan zegt het zo: Vrijdagochtend vroeg is het vaste prik: gebedsgroep. We zijn een groep van 8 mannen en elke week lezen we met wie aanwezig kan zijn een Bijbeltekst en proberen we de actualiteit daarvan te ontdekken. We bidden, ontbijten, stemmen af wie voor de volgende keer de voorbereiding op zich neemt en na maximaal anderhalf uur vervolgt ieder zijn dag. De intimiteit van onze groep, de dialoog waarbij luisteren voorop staat, de diversiteit in invalshoeken van de deelnemers, die uit verschillende kerkgenootschappen komen, de persoonlijke ervaringen, dank en zorgen, die we delen: dit is mijn kerk.
En het kleurt mijn leven, als muziek. De wekelijkse cadans, samen met het boek ‘Bid, Luister, Leef’ dat we gebruiken, is de baslijn. De Bijbeltekst, niet via roosters gekozen, maar de inspiratie van de liturg volgend, creëert de melodie. Het Evangelie is de grondtoon èn de harmonie.
Iedereen is voorganger
Wekelijks is er een andere ‘liturg’, die een lezing en een lied kiest, het gesprek over het Bijbelgedeelte introduceert en de gezamenlijke voorbeden afsluit.
Het mooie van die afwisseling is, dat we groeien in ‘voorgaan’ in een liturgisch moment. Sommigen van ons waren dat al gewend, maar voor de meesten was het een nieuwe ervaring. We zijn er samen in gegroeid en dat is dan weer een mooie bonus bij de kracht van de onderlinge ontmoeting.
We groeien in ‘voorgaan’ in een liturgisch moment, wat voor de meesten een nieuwe ervaring was
In de voorbeden hebben we uiteraard oog voor ons persoonlijke wel en wee, maar zeker ook voor de wereld, waarin we leven en de kerken waar we lid van zijn. Er is ruimte voor iedereen om hardop voorbeden uit te spreken, maar niets hoeft. Omdat we uit verschillende kerken komen, leren we ook om met elkaars gemeenten mee te leven. Sowieso is het een mooie ervaring om over de eigen kerkmuren heen te kijken en te zien dat al die kerken samen ook het Lichaam van Christus vormen.
Een korte terugblik
Vlak voor de millennium-wende nam een lid van de Oosterkerk het initiatief voor een ochtendgebed voor mannen. De inspiratie daarvoor ontleende hij aan CBMC, Christian Business Men’s Committees. Dat is een netwerk van christelijke ondernemers en leiders, die Jezus zichtbaar willen maken door hun onderneming.
Mooi, om over de eigen kerkmuren heen te kijken – samen Lichaam van Christus
De groep hier bestond uit ongeveer 7 mannen en bestaat nog. In 2015 kwam de gedachte op om te splitsen en een tweede groep te starten. De meeste leden stonden echter niet te trappelen om deze groep te verlaten. Daarom hebben twee mannen, onder wie de koster van de kerk, het initiatief genomen om een nieuwe groep te beginnen en daarvoor ook nieuwe mensen uit te nodigen. De bedoeling was om ook buiten de Oosterkerk te zoeken naar deelnemers. Dat is gelukt, maar de meesten komen toch nog uit de Oosterkerk. We zijn nu allemaal 50-ers of 60-ers, maar een tijdlang deden er ook jongere mannen aan mee. Maar toen ze vader werden, bleek het niet mogelijk te blijven komen.
De formule breed toepasbaar
Als het goed is, ben je ook altijd ambassadeur van de groep, het initiatief of de beweging waar je deel van uitmaakt. Je gunt het ook anderen. Dat geldt voor mij persoonlijk zeker rond onze groep.
Omdat de formule – met dank aan het liturgische boek ‘Bid, Luister, Leef’ – heel gemakkelijk toe te passen is, hoeft de drempel om een groep te beginnen niet hoog te zijn. De doordeweekse setting haalt je geloof ook uit de zondagse sfeer, je begint je werkdag ermee en dat kan dan doorsijpelen naar de uren die daarop gaan volgen. Mijn leidinggevende – toegegeven, een christen binnen een christelijke onderwijsinstelling – stimuleerde me om te blijven gaan en was bereid het begin van vrijdagvergaderingen een half uur op te schuiven. Een dergelijke ruimhartigheid zul je uiteraard lang niet overal aantreffen, maar hoe dan ook, dit soort plekken blijven goud waard!
Dr. Sake Stoppels is emeritus-lector Theologie aan de Christelijke Hogeschool Ede (CHE). Hij is tevens lid van de redactie van Ouderlingenblad.
Bestel Bid, luister, leef bij onze partner Boekenwereld
Bid, luister, leef geeft op drie momenten van de dag de mogelijkheid tijd met God door te brengen door middel van stilte en gebed. Rick Timmermans en Heleen Dekens, de samenstellers van dit boek, hebben inspirerende personen, noemenswaardige gebeurtenissen, citaten, gebeden en liederen voor je beschreven in 365 verschillende ochtendliturgieen. Bovendien lees je in twee jaar tijd de hele bijbel uit en in een jaar alle psalmen.
Bid, luister en leef biedt een extra liturgie voor de middag en zeven verschillende avondliturgieen, voor elke avond van de week een. Hoewel de liturgieen bedoeld zijn om samen gelezen te worden, kun je ze ook goed allen bidden.
