De Jesajaperikoop wordt standaard gelezen bij Matteüs 2,1-12 vanwege het licht waar de volken op afkomen. ‘Volken laten zich leiden door jouw licht, koningen door de glans van je schijnsel’ (Jes. 60,3 – NBV21). In deze gedachtegang zijn de magiërs uit het Oosten de vertegenwoordigers van die volken, die de lichtende jij-persoon in Jesaja, die dan de Messias zou zijn, eer komen bewijzen.

‘Ach, de trouwe stad is een hoer geworden’ (Jes. 1,21). ‘Er staat geschreven: “Mijn huis moet een huis van gebed zijn,” maar jullie hebben er een rovershol van gemaakt!’ (Luc. 19,46). Beide lezingen tekenen een schril contrast tussen wat Jeruzalem en tempel hadden kunnen zijn en de feitelijke praktijk. Als vanzelf gaan de gedachten naar de kerk. Leven we overeenkomstig onze roeping? Hoe oordeelt God over ons? Hoe reageert Hij op onze onzuiverheid?

In de 65 jaar dat Elisa optreedt als profeet – langer dan enige andere profeet in Israël – zijn er achttien wonderen opgetekend, opnieuw meer dan bij welke andere profeet dan ook. Het verrichten van wonderen komt in het Eerste Testament al voor in het boek Exodus. In de boeken Koningen worden die wonderen door Elia en Elisa echter niet aan groepen mensen verricht, of aan het volk, maar aan individuele personen. Er was simpelweg niet meer een heel volk dat trouw bleef in het geloof, alleen nog een enkeling.

Zowel in Psalm 84 als in de Lucaslezing gaat het over mensen die in de tempel komen. De tempel, niet de synagoge, dus de plek waar er maar één van is, het hart van het geestelijk universum. Het gaat niet over ‘naar de kerk gaan’ maar over ‘voor God verschijnen’, niet over je weekritme maar over je levensreis. Over de grote ontmoeting, niet over de wekelijkse samenkomst.

Het blijft een ongemakkelijk gegeven in Tora en profeten dat er niet alleen over de zegen van genezing wordt gesproken, maar ook over de dood door vervloeking. De Tora behandelt beide, bijvoorbeeld in Deuteronomium 27-30. Eerder in 2 Koningen hebben we gehoord hoe Elia tweemaal vijftig mannen met hemels vuur laat verteren (1,9-12). Na zijn hemelvaart zal Elisa hem in alle opzichten opvolgen als profeet. Niet alleen ‘geneest’ (Hebr.: rafa’) hij water (2,21.22), maar meteen daarna ‘vervloekt’ (Hebr.: qalal) hij tweeënveertig jonge mannen (2,23).

Daniël De Waele is een Vlaamse theoloog en docent Nieuwe Testament aan het Hoger Instituut voor Protestantse Godsdienstwetenschappen te Brussel. Met zijn publicaties weet hij historische en theologische inzichten op toegankelijke wijze te presenteren.

Jeremia is een intrigerende profeet met veel passie voor God en zijn volk, zo illustreert Pieter L. de Jong in zijn boek Jeremia. Afkomstig uit een klein dorp maakt de profeet in Jeruzalem de totale ineenstorting van de stad mee. Jeruzalem is in die tijd sterk vervreemd van God en Jeremia probeert de mensen en bestuurders tot omkeer te bewegen. Het leven van Jeremia biedt veel aanknopingspunten om met elkaar in gesprek te gaan. Ervaar jij, net als Jeremia, een roeping in je leven? Of probeer je weleens iemand te overtuigen tot een bepaalde richting? Gebruik de gespreksvragen van Pieter L. de Jong, bijvoorbeeld tijdens kring, een leesclub of in de klas.

In de columnreeks Korte Metten prikken onze schrijvers door clichés heen en maken ze korte metten met vooroordelen. Deze week neemt rabbijn Lody van de Kamp ons mee naar de klas, de keukentafel én het pluche van de SGP.

In deze toegankelijke, haast meditatieve biografie, brengt Pieter L. de Jong de bijbelse boodschap van Jeremia verfrissend dichtbij. Jeremia is een van de vier grote profeten uit het Oude Testament en een intrigerend mens, met uiteenlopende emoties en een groot hart voor God en zijn volk. Afkomstig uit een klein dorp maakt hij in Jeruzalem de totale ineenstorting van de stad mee. Jeruzalem was daaraan voorafgaand sterk vervreemd van het geloof in God en Jeremia probeerde de mensen en bestuurders tot omkeer te bewegen. In die zin heeft hij ons vandaag veel te zeggen.